محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
نرخ تورم ۱۲ماهه (یا همان «تورم سالانه») یکی از پرکاربردترین نماگرها برای سنجش فشار قیمتی بر معیشت خانوار است؛ زیرا نوسانهای مقطعی را تا حدی هموار میکند و تصویری از روند پایدارتر تغییرات قیمتها ارائه میدهد. در این تحلیل، مسیر تغییرات «شاخص کل» و چند گروه عمده مصرفی در بازه فروردین ۱۳۹۲ تا آبان ۱۴۰۴ بررسی شده و نقاط عطف تورمی در دورههای مختلف استخراج میشود.
«نرخ تورم ۱۲ماهه» به زبان ساده یعنی:
درصد تغییر میانگین شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) در ۱۲ ماه منتهی به یک ماه مشخص
نسبت به میانگین CPI در ۱۲ ماه منتهی به ماه مشابه سال قبل.
به همین دلیل، این شاخص معمولاً کندتر از تورم نقطهبهنقطه تغییر میکند و برای رصد روندهای میانمدت مناسبتر است. وقتی نرخ ۱۲ماهه بالا میرود، یعنی سطح عمومی قیمتها در یک سال اخیر نسبت به سال قبل با سرعت بیشتری رشد کرده است؛ و وقتی پایین میآید، از کاهش شتاب رشد قیمتها حکایت دارد.
در سال ۱۳۹۲ «شاخص کل» در سطوح بالا قرار دارد؛ نرخ تورم ۱۲ماهه از ۳۰.۸ در فروردین شروع میشود و تا ۳۷.۴ در مهر بالا میرود. پس از آن، مسیر کاهشی آغاز شده و سال با ۳۲.۸ در اسفند پایان مییابد. این الگو نشاندهنده ورود تورم به فاز «کاهش شتاب» در نیمه دوم سال ۱۳۹۲ است.
در سال ۱۳۹۳ کاهش تورم ادامه پیدا میکند؛ «شاخص کل» از ۳۰.۸ (فروردین ۱۳۹۳) به ۱۴.۶ (اسفند ۱۳۹۳) میرسد.
در سال ۱۳۹۴ نیز روند نزولی پایدار است؛ از ۱۴.۳ در فروردین ۱۳۹۴ تا ۱۱.۱ در اسفند ۱۳۹۴.
سال ۱۳۹۵ نقطه عطف مهمی است؛ تورم ۱۲ماهه از ۱۰.۶ (فروردین ۱۳۹۵) به کفهای ۶.۹ (آذر و دی ۱۳۹۵) نزدیک میشود.
در سال ۱۳۹۶ نیز «شاخص کل» عمدتاً در محدوده تکرقمی حرکت میکند؛ از ۷.۴ (فروردین ۱۳۹۶) تا ۸.۳ (شهریور ۱۳۹۶) و پایان سال در ۸.۰ (اسفند ۱۳۹۶). این دوره را میتوان «دوره ثبات تورمی کوتاهمدت» دانست.
از ۱۳۹۷ شتاب تورم دوباره افزایش مییابد. «شاخص کل» از ۸.۲ در فروردین ۱۳۹۷ به ۲۰.۶ در شهریور ۱۳۹۷ میرسد و سال را با ۲۶.۹ (اسفند ۱۳۹۷) به پایان میبرد.
در ۱۳۹۸ روند صعودی پرقدرتتر میشود؛ از ۳۰.۶ (فروردین ۱۳۹۸) تا اوج ۴۲.۷ در آبان ۱۳۹۸. سپس اندکی کاهش رخ میدهد و سال در ۴۰.۰ (اسفند ۱۳۹۸) بسته میشود.
در ۱۳۹۹ کاهش ملایم دیده میشود؛ شاخص کل از ۳۸.۶ (فروردین ۱۳۹۹) تا ۲۶.۴ (اسفند ۱۳۹۹) پایین میآید.
سال ۱۴۰۰ تورم دوباره اوج میگیرد: از ۲۵.۸ (فروردین ۱۴۰۰) به ۴۶.۳ (اسفند ۱۴۰۰) میرسد.
در سال ۱۴۰۱ نرخهای بسیار بالا تثبیت میشود و شاخص کل به قله این سری زمانی میرسد: ۴۹.۱ در خرداد ۱۴۰۱. سپس مسیر کاهش تدریجی آغاز میشود و سال در ۳۷.۹ (اسفند ۱۴۰۱) پایان مییابد.
در سال ۱۴۰۲ روند نزولی ادامه دارد و شاخص کل از ۳۸.۱ (فروردین ۱۴۰۲) به ۳۲.۸ (اسفند ۱۴۰۲) میرسد.
در سال ۱۴۰۳ شاخص کل در نیمه اول کاهش مییابد و تا ۳۲.۰ (آذر و دی ۱۴۰۳) پایین میآید؛ سپس اندکی بالا رفته و سال را با ۳۳.۲ (اسفند ۱۴۰۳) تمام میکند.
اما در سال ۱۴۰۴ شتاب تورم دوباره افزایش مییابد:
یعنی شاخص کل در ۸ ماه نخست ۱۴۰۴ حدود ۶.۵ واحد درصد افزایش یافته است. این جهش، اهمیت بررسی گروههای عمده را دوچندان میکند.
گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» در ۱۳۹۲ بسیار بالا است و در شهریور ۱۳۹۲ به ۵۳.۷ میرسد. سپس همانند شاخص کل مسیر نزولی طی میکند و در نیمه دوم ۱۳۹۶ به کفهای کمسابقه نزدیک میشود؛ کمینه این گروه ۶.۴ (مهر و آبان ۱۳۹۶) ثبت شده است.
از ۱۳۹۷ به بعد، موج تورمی در خوراکیها بسیار شدیدتر از میانگین کل اقتصاد عمل میکند. قله این گروه در کل دوره، ۷۷.۷ در اسفند ۱۴۰۱ است؛ سطحی که نشاندهنده فشار سنگین بر سبد مصرفی خانوار است.
یکی از مهمترین یافتههای سری زمانی، رشد سریع تورم خوراکیها در ۱۲ ماه منتهی به آبان ۱۴۰۴ است. در بازه آذر ۱۴۰۳ تا آبان ۱۴۰۴:
به بیان روشن، در یک سال منتهی به آبان ۱۴۰۴، تورم ۱۲ماهه خوراکیها حدود ۱۹.۳ واحد درصد افزایش داشته و نقش تعیینکنندهای در بالا رفتن شاخص کل ایفا کرده است.
گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» در ابتدای دوره (۱۳۹۲) حدود ۲۴.۰ است و همانند شاخص کل تا کفهای تکرقمی پایین میآید. کمینه این گروه در این سری زمانی ۵.۹ (آبان ۱۳۹۶) ثبت شده است.
در موج تورمی سالهای بعد، غیرخوراکیها و خدمات نیز رشد میکنند اما با شیبی ملایمتر از خوراکیها. بیشینه این گروه ۴۱.۴ در آذر ۱۴۰۲ است.
در ۱۲ ماه اخیر (آذر ۱۴۰۳ تا آبان ۱۴۰۴) این گروه از ۳۵.۵ به ۳۷.۵ رسیده است؛ یعنی تنها ۲.۰ واحد درصد افزایش، که در مقایسه با جهش خوراکیها بسیار محدودتر است. این تفاوت نشان میدهد فشار اصلی تورم اخیر بیشتر از کانال اقلام خوراکی منتقل شده است.
گروه «مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوختها» در سالهای میانی دوره به کفهای پایین میرسد و کمینه آن ۵.۱ (اردیبهشت ۱۳۹۶) است؛ اما از ۱۳۹۷ به بعد روند افزایشی پیوستهتری دارد و در پاییز ۱۴۰۳ به اوج خود میرسد:
این اعداد نشان میدهد تورم بخش مسکن و خدمات وابسته، با وجود افت، هنوز بهطور ساختاری در سطح بالا باقی مانده است.
تورم ۱۲ماهه حملونقل در نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ به کفهای بسیار پایین نزدیک میشود و کمینه آن ۴.۹ ثبت شده است. سپس موجهای نوسانی شدید رخ میدهد و این گروه در فروردین ۱۴۰۰ به اوج میرسد:
گروه بهداشت و درمان کمینه ۷.۰ را تجربه کرده و سپس در سالهای بعد بهویژه در ۱۴۰۲ با رشد قابل ملاحظه مواجه میشود:
تداوم نرخهای بالا در این گروه معمولاً به معنای فشار مستقیم بر هزینههای درمانی خانوار است.
۱) مسیر تورم ۱۲ماهه کشور از سطوح بسیار بالا در ۱۳۹۲ به کفهای تکرقمی در ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ رسید، اما از ۱۳۹۷ وارد یک موج افزایشی شدید شد.
۲) قله شاخص کل در این سری زمانی ۴۹.۱ (خرداد ۱۴۰۱) است و پس از آن کاهش تدریجی تا پایان ۱۴۰۳ رخ داد.
۳) در سال ۱۴۰۴ روند افزایشی دوباره شکل گرفت و شاخص کل به ۴۰.۴ در آبان ۱۴۰۴ رسید.
۴) بررسی گروهها نشان میدهد جهش اخیر بیش از هر چیز از ناحیه خوراکیها آمده است: تورم خوراکیها از ۲۶.۸ (آذر ۱۴۰۳) به ۴۶.۱ (آبان ۱۴۰۴) رسیده، در حالیکه غیرخوراکیها و خدمات در همین بازه فقط از ۳۵.۵ به ۳۷.۵ افزایش یافتهاند.
۵) گروههای «مسکن» و «بهداشت و درمان» همچنان دارای چسبندگی تورمی هستند و حتی با افتهای مقطعی، در سطوح بالا باقی ماندهاند.
مقاله مرتبطی وجود ندارد
