توضیحات داشبورد
مقدمه
شاخص قیمت «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» یکی از ابزارهای اصلی برای رصد تغییرات سطح قیمت‌ها در بخش‌هایی است که بخش مهمی از هزینه‌های روزمره خانوار را تشکیل می‌دهد؛ از خدمات گرفته تا کالاهای غیرخوراکی. داده‌ای که در این گزارش بررسی می‌شود، همین شاخص را با سال پایه ۱۴۰۰=۱۰۰ و به تفکیک ۱۰ دهک هزینه‌ای و به‌صورت ماهانه ارائه می‌کند.در این مقاله، هدف ارائه یک روایت تحلیلی دقیق از مسیر ماه‌به‌ماه شاخص در هر سال است. همچنین برای سال ۱۴۰۴ به دلیل نبود داده در ماه‌های آذر تا اسفند، گزارش این سال تا آبان محدود شده است.
پایش ماهانه ۱۳۹۵ (دهک۱ تا دهک۱۰)
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر عمدتاً رو به بالاست، هرچند در برخی ماه‌ها مکث‌های کوتاه دیده می‌شود و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۳۴.۶ در فروردین به ۳۶.۵ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۲۷.۰ به ۲۸.۴ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین خرداد (۳۴.۸) و تیر (۳۵.۲) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین تیر (۲۷.۴) و مرداد (۲۷.۶) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۳۴.۶ → ۳۶.۵ | دهک۱۰ ۲۷.۰ → ۲۸.۴
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: خرداد ۳۴.۸ → تیر ۳۵.۲ (بهار)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: تیر ۲۷.۴ → مرداد ۲۷.۶ (تابستان)
پایش ماهانه ۱۳۹۶
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر عمدتاً رو به بالاست، هرچند در برخی ماه‌ها مکث‌های کوتاه دیده می‌شود و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۳۶.۹ در فروردین به ۳۹.۰ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۲۸.۶ به ۳۰.۶ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین شهریور (۳۸.۲) و مهر (۳۸.۹) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین شهریور (۲۹.۴) و مهر (۲۹.۹) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۳۶.۹ → ۳۹.۰ | دهک۱۰ ۲۸.۶ → ۳۰.۶
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: شهریور ۳۸.۲ → مهر ۳۸.۹ (تابستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: شهریور ۲۹.۴ → مهر ۲۹.۹ (تابستان)
پایش ماهانه ۱۳۹۷
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۳۹.۲ در فروردین به ۵۱.۹ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۳۰.۹ به ۴۵.۰ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین شهریور (۴۳.۳) و مهر (۴۶.۰) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین شهریور (۳۶.۶) و مهر (۳۷.۹) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۳۹.۲ → ۵۱.۹ | دهک۱۰ ۳۰.۹ → ۴۵.۰
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: شهریور ۴۳.۳ → مهر ۴۶.۰ (تابستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: شهریور ۳۶.۶ → مهر ۳۷.۹ (تابستان)
پایش ماهانه ۱۳۹۸
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۵۴.۶ در فروردین به ۷۱.۹ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۴۲.۳ به ۵۴.۸ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین شهریور (۶۲.۹) و مهر (۶۵.۲) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین شهریور (۴۸.۶) و مهر (۵۰.۳) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۵۴.۶ → ۷۱.۹ | دهک۱۰ ۴۲.۳ → ۵۴.۸
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: شهریور ۶۲.۹ → مهر ۶۵.۲ (تابستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: شهریور ۴۸.۶ → مهر ۵۰.۳ (تابستان)
پایش ماهانه ۱۳۹۹
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۷۴.۲ در فروردین به ۱۲۶.۳ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۵۶.۱ به ۹۲.۲ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین دی (۱۱۳.۱) و بهمن (۱۱۹.۶) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین دی (۸۳.۰) و بهمن (۸۷.۶) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۷۴.۲ → ۱۲۶.۳ | دهک۱۰ ۵۶.۱ → ۹۲.۲
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: دی ۱۱۳.۱ → بهمن ۱۱۹.۶ (زمستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: دی ۸۳.۰ → بهمن ۸۷.۶ (زمستان)
پایش ماهانه ۱۴۰۰
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۱۲۹.۷ در فروردین به ۱۷۶.۴ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۹۴.۰ به ۱۲۴.۲ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین آبان (۱۵۷.۷) و آذر (۱۶۲.۲) رخ می‌دهد و در دهک10 نیز بین آبان (۱۱۱.۹) و آذر (۱۱۴.۸) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۱۲۹.۷ → ۱۷۶.۴ | دهک۱۰ ۹۴.۰ → ۱۲۴.۲
• پر نگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: آبان ۱۵۷.۷ → آذر ۱۶۲.۲ (پاییز)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: آبان ۱۱۱.۹ → آذر ۱۱۴.۸ (پاییز)
پایش ماهانه ۱۴۰۱ (دهک۱ تا دهک۱۰)
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۱۸۵.۳ در فروردین به ۲۷۹.۷ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۱۳۰.۲ به ۱۹۹.۲ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین اردیبهشت (۱۹۴.۷) و خرداد (۲۰۶.۱) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین اردیبهشت (۱۳۷.۶) و خرداد (۱۴۶.۴) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۱۸۵.۳ → ۲۷۹.۷ | دهک۱۰ ۱۳۰.۲ → ۱۹۹.۲
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: اردیبهشت ۱۹۴.۷ → خرداد ۲۰۶.۱ (بهار)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: اردیبهشت ۱۳۷.۶ → خرداد ۱۴۶.۴ (بهار)
پایش ماهانه ۱۴۰۲ (دهک۱ تا دهک۱۰)
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۲۸۸.۶ در فروردین به ۳۹۱.۰ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۲۰۶.۵ به ۲۷۹.۷ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین اسفند (۳۹۱.۰) و (درون‌سال، پررنگ‌ترین جابه‌جایی) بین شهریور (۳۳۰.۹) و مهر (۳۴۱.۰) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین شهریور (۲۳۷.۳) و مهر (۲۴۴.۷) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۲۸۸.۶ → ۳۹۱.۰ | دهک۱۰ ۲۰۶.۵ → ۲۷۹.۷
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: شهریور ۳۳۰.۹ → مهر ۳۴۱.۰ (تابستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: شهریور ۲۳۷.۳ → مهر ۲۴۴.۷ (تابستان)
پایش ماهانه ۱۴۰۳ (دهک۱ تا دهک۱۰)
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا اسفند مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۴۰۰.۷ در فروردین به ۵۲۰.۰ در اسفند رسیده و دهک۱۰ نیز از ۲۸۵.۸ به ۳۶۸.۰ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین بهمن (۵۰۷.۹) و اسفند (۵۲۰.۰) رخ می‌دهد و در دهک 10 نیز بین بهمن (۳۶۰.۱) و اسفند (۳۶۸.۰) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره دهک۱: ۴۰۰.۷ → ۵۲۰.۰ | دهک۱۰ ۲۸۵.۸ → ۳۶۸.۰
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: بهمن ۵۰۷.۹ → اسفند ۵۲۰.۰ (زمستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: بهمن ۳۶۰.۱ → اسفند ۳۶۸.۰ (زمستان)
پایش ماهانه ۱۴۰۴ (دهک۱ تا دهک۱۰)
در این سال، روند ماهانه شاخص در دهک‌ها مسیر در کل دوره صعودی است و از فروردین تا آبان مرحله‌به‌مرحله جلو می‌رود. برای خوانش سریعِ جهت حرکت، کافی است دو سرِ دوره را ببینیم: دهک۱ از ۳۰۱.۱ در فروردین به ۳۷۲.۱ در آبان رسیده و دهک۱۰ نیز از ۳۰۹.۵ به ۳۸۰.۷ منتقل شده است.
اگر بخواهیم «نقطه‌های پررنگ‌ترِ تغییر ریتم» را بدون هیچ دستکاری در داده‌ها مشخص کنیم، در دهک۱ یکی از برجسته‌ترین جابه‌جایی‌های ماهانه بین شهریور (۳۴۸.۹) و مهر (۳۶۱.۶) رخ می‌دهد و در دهک۱۰ نیز بین شهریور (۳۵۳.۸) و مهر (۳۷۰.۹) قابل مشاهده است.
• آغاز و پایان دوره: دهک۱ ۳۰۱.۱ → ۳۷۲.۱ | دهک۱۰ ۳۰۹.۵ → ۳۸۰.۷
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱: شهریور ۳۴۸.۹ → مهر ۳۶۱.۶ (تابستان)
• پر رنگ‌ترین جهش ماهانه در دهک۱۰: شهریور ۳۵۳.۸ → مهر ۳۷۰.۹ (تابستان)
جمع‌بندی
مرور داده‌های ماهانه شاخص قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات در بازه ۱۳۹۵ تا آبان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که مسیر شاخص در هر سال به‌صورت «گام‌به‌گام و ماه‌محور» قابل پیگیری است؛ به این صورت که در بسیاری از سال‌ها، تغییرات در قالب پله‌های ماهانه ثبت شده و حرکت شاخص در طول ماه‌ها از یک سطح به سطح بعدی منتقل شده است.
آنچه این گزارش ارائه می‌کند، یک تصویر ساختاری از رفتار شاخص در مقاطع زمانی مختلف است: سال‌هایی که افزایش‌ها با ریتم آرام‌تری شروع می‌شوند و در ادامه پررنگ‌تر می‌گردند، و سال‌هایی که از همان ماه‌های ابتدایی، تغییر سطح‌ها واضح‌تر دیده می‌شود.