توضیحات داشبورد
مقدمه
شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) مهم‌ترین نماگر سنجش تغییر سطح عمومی قیمت‌هاست. در این دیتا، شاخص قیمت خانوارهای شهری ایران از سال ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۴ بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰=۱۰۰ ارائه شده است.
عدد ۱۰۰ در سال ۱۴۰۰ به این معناست که سطح قیمت‌ها در آن سال مبنا قرار گرفته و اعداد قبل از آن نشان‌دهنده سطح پایین‌تر قیمت‌ها و اعداد بعد از آن نشان‌دهنده افزایش سطح قیمت‌ها نسبت به سال پایه هستند.
در ادامه، روند شاخص کل و مهم‌ترین گروه‌های کالایی و خدماتی به‌صورت تحلیلی بررسی می‌شود.
روند شاخص کل؛ از ۳٫۲ تا ۲۷۰٫۸
شاخص کل در سال ۱۳۸۱ برابر ۳٫۲ بوده است.
این عدد در سال ۱۳۹۰ به ۱۲٫۳ رسید.
در سال ۱۳۹۵ به ۲۸٫۶ افزایش یافت.
در سال ۱۳۹۸ شاخص به ۵۲٫۵ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۷۱٫۶ رسید.
در سال پایه ۱۴۰۰ برابر ۱۰۰ ثبت شد.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۴۵٫۰ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۲۰۴٫۰ افزایش یافت.
و در سال ۱۴۰۳ به ۲۷۰٫۸ رسید.
این روند نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها طی حدود دو دهه، بیش از ۸۰ برابر نسبت به سال ۱۳۸۱ افزایش یافته است. شتاب افزایش به‌ویژه از سال ۱۳۹۷ به بعد به‌وضوح بیشتر شده است.
خوراکی‌ها؛ رشد سریع‌تر از شاخص کل
شاخص خوراکی‌ها در سال ۱۳۸۱ برابر ۱٫۶ بوده است.
در سال ۱۳۹۰ به ۷٫۸ رسید.
در سال ۱۳۹۸ به ۴۷٫۴ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۶۵٫۷ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۷۰٫۲ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۲۴۰٫۷ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۳۰۸٫۱ رسید.
مقایسه این ارقام با شاخص کل نشان می‌دهد خوراکی‌ها در سال‌های اخیر رشد شدیدتری نسبت به میانگین کل داشته‌اند.
نان و غلات
شاخص نان و غلات در سال ۱۳۸۱ برابر ۲٫۱ بوده است.
در سال ۱۳۹۰ به ۱۰٫۵ رسید.
در سال ۱۳۹۸ به ۴۵٫۵ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۶۶٫۸ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۷۸٫۳ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۲۱۴٫۶ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۲۵۷٫۳ رسید.
این گروه یکی از پرشتاب‌ترین رشدها را بعد از سال ۱۴۰۰ تجربه کرده است.
گوشت قرمز و گوشت ماکیان
در سال ۱۳۸۱ شاخص این گروه ۲٫۰ بوده است.
در سال ۱۳۹۸ به ۵۵٫۱ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۶۹٫۲ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۶۶٫۸ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۳۱۳٫۱ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۳۹۸٫۸ رسید.
این ارقام نشان می‌دهد قیمت گوشت طی دو سال ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ جهش بسیار شدیدی را تجربه کرده است.
روغن‌ها و چربی‌ها؛ بیشترین جهش
شاخص روغن‌ها در سال ۱۳۸۱ برابر ۱٫۸ بوده است.
در سال ۱۳۹۹ به ۶۱٫۲ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۳۲۳٫۲ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۳۷۱٫۹ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۳۹۸٫۵ رسید.
این گروه یکی از شدیدترین جهش‌های قیمتی را در کل دیتا نشان می‌دهد.
مسکن و اجاره
شاخص مسکن در سال ۱۳۸۱ برابر ۴٫۹ بوده است.
در سال ۱۳۹۰ به ۲۰٫۱ رسید.
در سال ۱۳۹۸ به ۶۱٫۷ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۷۸٫۷ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۳۳٫۰ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۱۸۵٫۵ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۲۶۰٫۱ رسید.
روند مسکن نسبتاً پیوسته و صعودی بوده و جهش‌های آن کمتر ناگهانی ولی پایدارتر از خوراکی‌هاست.
حمل‌ونقل
شاخص حمل‌ونقل در سال ۱۳۸۱ برابر ۳٫۸ بوده است.
در سال ۱۳۹۸ به ۴۳٫۵ رسید.
در سال ۱۳۹۹ به ۷۲٫۶ رسید.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۳۵٫۷ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۱۹۲٫۹ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۲۴۶٫۵ رسید.
بخش خرید وسایل نقلیه نیز در سال ۱۴۰۳ به ۲۴۷٫۹ رسیده که نشان‌دهنده رشد شدید قیمت خودرو است.
هتل و رستوران؛ جهش پس از ۱۴۰۰
شاخص این گروه در سال ۱۳۹۹ برابر ۶۱٫۶ بوده است.
در سال ۱۴۰۱ به ۱۸۲٫۴ رسید.
در سال ۱۴۰۲ به ۲۹۱٫۱ رسید.
در سال ۱۴۰۳ به ۳۸۸٫۷ رسید.
این گروه پس از سال پایه ۱۴۰۰ یکی از بیشترین نرخ‌های رشد را ثبت کرده است.
کالاها در برابر خدمات
در سال ۱۳۹۹ شاخص کالاها ۶۸٫۱ و خدمات ۷۷٫۱ بوده است.
در سال ۱۴۰۱ کالاها به ۱۵۵٫۵ و خدمات به ۱۳۴٫۷ رسیده‌اند.
در سال ۱۴۰۳ کالاها به ۲۷۹٫۸ و خدمات به ۲۶۲٫۱ رسیده‌اند.
این مقایسه نشان می‌دهد رشد قیمت کالاها در سال‌های اخیر اندکی سریع‌تر از خدمات بوده است.
جمع‌بندی نهایی
بررسی شاخص قیمت مصرف‌کننده خانوارهای شهری ایران از ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد:
- رشد قیمت‌ها از سال ۱۳۹۷ شتاب گرفته است.
- سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ بیشترین افزایش سطح شاخص را تجربه کرده‌اند.
- خوراکی‌ها، گوشت، روغن، و هتل و رستوران سریع‌ترین رشد را ثبت کرده‌اند.
- مسکن روندی پایدار و صعودی داشته است.
- شاخص کل از ۳٫۲ در سال ۱۳۸۱ به ۲۷۰٫۸ در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
این روند نشان‌دهنده تغییر ساختاری در سطح عمومی قیمت‌ها و ورود اقتصاد شهری به دوره تورم‌های بالا و مزمن است.