توضیحات داشبورد
مقدمه
تورم نقطه‌به‌نقطه یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای ارزیابی شدت تغییرات قیمت در اقتصاد است. این شاخص نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها در یک ماه مشخص، نسبت به ماه مشابه سال قبل چه میزان تغییر کرده است. بررسی این شاخص در مناطق روستایی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا ساختار هزینه‌ای خانوارهای روستایی وابستگی بیشتری به اقلام ضروری، به‌ویژه مواد غذایی، دارد و افزایش قیمت این اقلام می‌تواند به‌سرعت سطح رفاه خانوارها را تحت تأثیر قرار دهد.
مطالعه روند بلندمدت تورم نقطه‌به‌نقطه امکان شناسایی دوره‌های افزایش شدید قیمت، دوره‌های کاهش تورم و همچنین نقاط تغییر مسیر تورم را فراهم می‌کند و تصویری دقیق از تحولات هزینه زندگی در مناطق روستایی ارائه می‌دهد.
نحوه محاسبه تورم نقطه‌به‌نقطه
تورم نقطه‌به‌نقطه از طریق مقایسه مقدار شاخص قیمت مصرف‌کننده در یک ماه مشخص با مقدار همان شاخص در همان ماه سال قبل محاسبه می‌شود.
فرمول محاسبه به‌صورت زیر است:
تورم نقطه‌به‌نقطه =
(شاخص ماه جاری − شاخص ماه مشابه سال قبل) ÷ شاخص ماه مشابه سال قبل × ۱۰۰
برای نمونه، اگر مقدار شاخص در خرداد یک سال برابر ۲۰۰ و در خرداد سال بعد برابر ۲۶۰ باشد، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه برابر ۳۰ درصد خواهد بود. این مقدار نشان می‌دهد سطح قیمت‌ها طی یک سال، ۳۰ درصد افزایش یافته است.
افزایش تدریجی تورم در نیمه دوم دهه ۱۳۷۰
رشد تورم از ۱۶٫۲۰ درصد در فروردین ۱۳۷۵ تا ۲۵٫۶۶ درصد در مرداد همان سال
در فروردین ۱۳۷۵ نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه برابر ۱۶٫۲۰ درصد ثبت شده است. این مقدار در اردیبهشت به ۲۳٫۱۴ درصد افزایش یافت و در خرداد به ۲۳٫۹۸ درصد رسید.
روند افزایشی در تیر ادامه یافت و نرخ تورم به ۲۴٫۸۲ درصد رسید. این روند در مرداد نیز ادامه پیدا کرد و مقدار ۲۵٫۶۶ درصد ثبت شد که بالاترین سطح در این سال محسوب می‌شود.
در شهریور همان سال روند تغییر کرد و نرخ تورم به ۲۴٫۵۴ درصد کاهش یافت و در آذر به ۲۰٫۷۹ درصد رسید که نشان‌دهنده آغاز روند نزولی تورم بود.
کاهش تدریجی تورم تا رسیدن به محدوده تک‌رقمی در برخی سال‌ها
در سال‌های بعد، روند کلی تورم کاهش یافت و در برخی ماه‌ها نرخ تورم به حدود ۱۲ درصد رسید.
در ادامه این روند، در فروردین ۱۳۹۷ نرخ تورم برابر ۸٫۲ درصد ثبت شد که یکی از پایین‌ترین سطوح تورم در کل دوره محسوب می‌شود.
این سطح پایین نشان‌دهنده دوره‌ای از ثبات نسبی قیمت‌ها در مناطق روستایی بود.
آغاز موج جدید افزایش تورم از سال ۱۳۹۷
افزایش تورم از ۸٫۲ درصد به بیش از ۴۳ درصد طی دو سال
در خرداد ۱۳۹۷ نرخ تورم به ۱۰٫۹ درصد افزایش یافت و در شهریور همان سال به ۱۹٫۹ درصد رسید.
روند افزایشی در سال بعد شدت گرفت و در خرداد ۱۳۹۸ نرخ تورم به ۴۲٫۰ درصد رسید.
در مرداد همان سال نرخ تورم به ۴۳٫۶ درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده افزایش شدید هزینه زندگی در این دوره بود.
تداوم تورم بالا در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱
در سال ۱۳۹۹ نرخ تورم در بسیاری از ماه‌ها بالاتر از ۳۰ درصد باقی ماند.
در سال ۱۴۰۰ نرخ تورم در برخی ماه‌ها به ۴۸٫۷ درصد رسید که نشان‌دهنده ادامه فشار تورمی شدید بود.
در سال ۱۴۰۱ نیز سطح تورم در محدوده بالای ۴۰ درصد باقی ماند.
ورود تورم به یکی از شدیدترین دوره‌ها در سال ۱۴۰۲
در فروردین ۱۴۰۲ نرخ تورم برابر ۴۱٫۰۴ درصد ثبت شد. این مقدار در تیر به ۴۳٫۹۴ درصد افزایش یافت.
در شهریور همان سال نرخ تورم به ۴۹٫۱۰ درصد رسید.
این روند در مهر ادامه یافت و نرخ تورم به ۵۳٫۳۸ درصد رسید.
در آبان همان سال مقدار ۵۴٫۳۵ درصد ثبت شد که یکی از بالاترین سطوح تورم در کل دوره محسوب می‌شود.
تداوم تورم بسیار بالا در سال ۱۴۰۳
در فروردین ۱۴۰۳ نرخ تورم در سطح ۴۸٫۷ درصد قرار داشت.
این مقدار در خرداد به ۴۹٫۱ درصد افزایش یافت.
در تیر همان سال نرخ تورم به ۵۳٫۴ درصد رسید.
در مرداد مقدار ۵۴٫۴ درصد ثبت شد که نشان‌دهنده ادامه فشار تورمی بسیار شدید بود.
سطح تورم در ماه‌های بعد همچنان بالاتر از ۴۵ درصد باقی ماند.
تداوم سطح بالای تورم در سال ۱۴۰۴
در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۴ نرخ تورم همچنان در سطح بالایی قرار دارد و در محدوده بالاتر از ۴۰ درصد ثبت شده است.
هرچند نسبت به اوج سال قبل اندکی کاهش دیده می‌شود، اما سطح تورم همچنان بسیار بالا محسوب می‌شود و نشان می‌دهد هزینه زندگی در مناطق روستایی در سطح بالایی باقی مانده است.
افزایش شدید قیمت مواد غذایی در سال‌های اخیر
در گروه خوراکی‌ها، در فروردین ۱۴۰۲ نرخ تورم برابر ۴۳٫۱۳ درصد ثبت شد.
این مقدار در تیر همان سال به ۵۰٫۰۲ درصد افزایش یافت.
در مهر به ۶۳٫۲۱ درصد رسید که نشان‌دهنده افزایش سریع قیمت مواد غذایی است.
در سال ۱۴۰۳ نیز سطح تورم خوراکی‌ها در محدوده بالای ۶۰ درصد باقی ماند.
ثبت یکی از شدیدترین افزایش‌ها در گروه نان و غلات
در خرداد ۱۴۰۲ نرخ تورم نان و غلات برابر ۵۴٫۹۴ درصد ثبت شد.
این مقدار در مرداد به ۸۸٫۰۹ درصد افزایش یافت.
در مهر همان سال نرخ تورم به ۹۱٫۰۴ درصد رسید که یکی از بالاترین سطوح ثبت‌شده در کل دوره محسوب می‌شود.
در سال ۱۴۰۳ نیز این گروه همچنان در سطح بالای تورمی باقی ماند.
جمع‌بندی
بررسی روند تورم نشان می‌دهد نرخ تورم از سطح ۱۶٫۲۰ درصد در سال ۱۳۷۵ شروع شده است.
در سال‌های بعد تورم کاهش یافت و در سال ۱۳۹۷ به حدود ۸٫۲ درصد رسید.
از سال ۱۳۹۷ روند افزایشی آغاز شد و در سال ۱۳۹۸ به بیش از ۴۳ درصد رسید.
در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نرخ تورم به بیش از ۵۴ درصد افزایش یافت که یکی از بالاترین سطوح ثبت‌شده محسوب می‌شود.
در سال ۱۴۰۴ نیز تورم همچنان در سطح بالای ۴۰ درصد باقی مانده است.
این روند نشان می‌دهد طی سال‌های اخیر فشار هزینه‌ای قابل‌توجهی بر خانوارهای روستایی وارد شده است.