محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
درصد تغییر ماهانه شاخص قیمت مصرفکننده، یکی از سریعترین نماگرها برای رصد «شتاب تورم» در اقتصاد است. این شاخص نشان میدهد سطح عمومی قیمتها در هر ماه نسبت به ماه قبل چه مقدار تغییر کرده و کدام گروههای کالایی و خدماتی، بیشترین نقش را در بالا یا پایین بردن تورم ماهانه داشتهاند. دادههای ارائهشده برای دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ تصویر روشنی از چند «دوره تورمی» و چند «نقطه شوک» در اقتصاد ایران ترسیم میکند.
«درصد تغییر ماهانه» یعنی:
این شاخص برای سیاستگذاری مهم است، چون قبل از آنکه تورم نقطهبهنقطه یا سالانه تغییر کند، نخست در تورم ماهانه خود را نشان میدهد.
در ابتدای دهه ۱۳۹۰، تورم ماهانه شاخص کل در بسیاری از ماهها بالای ۱ درصد قرار دارد و در مقاطعی جهشهای قابل توجه دیده میشود. بهعنوان نمونه، در سال ۱۳۹۱ تورم ماهانه شاخص کل در مهر ۱۳۹۱ به ۵٫۱٪ رسید و در تیر ۱۳۹۱ نیز ۴٫۰٪ ثبت شد. این ارقام نشاندهنده دورهای است که شوکهای قیمتی، بهویژه در کالاهای ضروری، سریعتر به سطح عمومی قیمتها منتقل میشدند.
از میانه دهه ۱۳۹۰ تا قبل از جهشهای ۱۳۹۷، تورم ماهانه شاخص کل غالباً در بازههای پایینتر حرکت میکند و حتی در یک نقطه کاهش ماهانه هم دیده میشود:
از سال ۱۳۹۷ روند تغییر میکند و تورم ماهانه شاخص کل وارد فاز جهشی میشود. در سال ۱۳۹۷ چند ماه پیاپی تورم ماهانه بسیار بالا ثبت شده است:
بزرگترین جهش تورم ماهانه شاخص کل در کل دوره، در سال ۱۴۰۱ رخ داده است:
پس از شوک ۱۴۰۱، تورم ماهانه شاخص کل در سطحی بالاتر از سالهای میانی دهه ۱۳۹۰ تثبیت میشود. در ۱۴۰۳ یک جهش مهم دیده میشود:
دادهها نشان میدهد گروه خوراکیها در بسیاری از دورهها «شتابدهنده اصلی» تورم ماهانه بوده است؛ زیرا نوسان قیمت مواد غذایی سریعتر و شدیدتر به سبد مصرف خانوار منتقل میشود. در سالهای جهشی مانند ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹، ارقام خوراکیها در چندین ماه بسیار بالا ثبت شدهاند و در سال ۱۴۰۱ نیز یک شوک بزرگ در همین گروه رخ میدهد.
این گروه معمولاً روندی «چسبندهتر» و پایدارتر دارد و وقتی تورم خدمات بالا میرود، کاهش آن معمولاً زمانبر است. در دادهها، همزمان با افزایش تورم کل در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱، ارقام این بخش نیز در سطوح بالاتری قرار میگیرند و به تثبیت تورم ماهانه کمک میکنند.
در این گروه، علاوه بر روند اجاره و هزینه مسکن، شوکهای بخش انرژی هم اثرگذار است. دیتا نشان میدهد بخش «آب، برق و سوخت» در ابتدای دوره جهشهای بسیار بزرگی دارد؛ برای نمونه:
حملونقل در برخی مقاطع دارای جهشهای شدید است (بهویژه زمانی که قیمت سوخت، خودرو یا کرایهها تغییر میکند). بهداشت و درمان نیز اگرچه در بسیاری از ماهها کمنوسانتر از خوراکیهاست، اما در دورههای تورمی میتواند افزایشهای معنیدار ثبت کند و به تورم خدمات فشار وارد کند.
دادههای درصد تغییر ماهانه شاخص قیمت مصرفکننده در دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ نشان میدهد:
مقاله مرتبطی وجود ندارد
