تحلیل جامع بازار توستر در ایران؛ سهم برندها، ساختار قیمت و رفتار مصرف‌کننده

توستر از ساده‌ترین وسیله‌های آماده‌سازی صبحانه است و بازارش از نظر برند شلوغ و از نظر آدرس خلوت. ۶۳ برند در بازار توستر ایران فعال‌اند و شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI) آن، ۱٬۲۰۱، بازار را در دسته‌ی «رقابتی و غیرمتمرکز» می‌نشاند.

این گزارش، مبتنی بر ۳٬۳۱۰ رکورد فروش و ۳٬۵۹۰ واحد کالا، تصویر بازاری به ارزش ۱۰٫۰ میلیارد تومان را ترسیم می‌کند. فیلیپس با ۲۴٫۰ درصد از ارزش و ۲۶٫۹ درصد از حجم در صدر است و میگل با ۱۶٫۳ درصد از ارزش و ۲۶٫۴ درصد از حجم، تنها ۰٫۵ واحد درصد در حجم از آن عقب‌تر است. اسمگ در جایگاه سوم ارزشی، با ۲٫۷ درصد از حجم، ۱۲٫۵ درصد از ارزش را می‌سازد. سه برند نخست ۵۲٫۸ درصد و پنج برند برتر ۶۸٫۸ درصد از ارزش بازار را در اختیار دارند.

خریداران این بازار تقریبا به‌طور مساوی میان دو جنس تقسیم شده‌اند: مردان ۵۴٫۵ درصد و زنان ۴۵٫۲ درصد از ارزش خرید را دارند و میانگین سبد خرید هر دو گروه نزدیک به ۳٫۰ میلیون تومان است. تقاضا در آذر، با ۱۱٫۹ درصد از فروش سالانه، به اوج می‌رسد و میانگین قیمت هر واحد توستر در این بازار ۲٬۷۹۲٬۳۴۰ تومان برآورد می‌شود.

نمای کلی بازار

پیش از آنکه سراغ ساختار رقابتی این بازار برویم، ارزش دارد شکل کلی آن را ببینیم:

جدول ۱: شاخص‌های کلان بازار توستر

فروش در ۳۱ استان و ۲۴۸ شهر ثبت شده است. این پراکندگی نشان می‌دهد توستر کالایی با تقاضای سراسری است و مصرف آن به کلان‌شهرها محدود نمی‌شود. اما همان‌طور که در ادامه خواهیم دید، سهم اصلی ارزش این بازار را تهران می‌سازد؛ بازاری که در سراسر کشور پخش است، اما حدود شصت درصد آن در یک استان جمع شده است.

چشم‌انداز جهانی

اندازه‌ی بازار جهانی توستر، طبق برآورد Fortune Business Insights، در سال ۲۰۲۵ برابر ۴٫۲۶ میلیارد دلار بود و در ۲۰۲۶ به ۴٫۴۷ میلیارد دلار می‌رسد. نرخ رشد ۶٫۸۹ درصد (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴) تا ۷٫۶۲ میلیارد دلار پیش‌بینی می‌شود؛ Grand View Research رقم ۶٫۳ درصد را تا ۶٫۵ میلیارد دلار در ۲۰۳۰ می‌دهد. دلونگی، کوئیزینارت، پاناسونیک، ال‌جی، سامسونگ و همیلتون بیچ از بازیگران اصلی این صنعت‌اند. نام دلونگی در جدول برندهای ایران هم دیده می‌شود.

سه روند در این پیش‌بینی‌ها برجسته است:

• پاپ‌آپ در صدر: توسترهای پاپ‌آپ ۵۳٫۷ درصد از درآمد را دارند، در حالی که توسترهای نواری (تجاری) با ۷٫۴ درصد، به‌واسطه‌ی گسترش کافه، هتل و فست‌فود سریع‌ترین رشد را ثبت می‌کنند.
• آسیا بزرگ، آمریکا سریع: آسیا-اقیانوسیه با ۳۸ درصد سهم (۲۰۲۴) بزرگ‌ترین منطقه است، اما آمریکای شمالی با ۷٫۵ درصد سریع‌ترین رشد را دارد.
• پریمیوم‌سازی در بازاری بالغ: اتصال هوشمند، کنترل دیجیتال میزان برشتگی و بهره‌وری انرژی، محرک اصلی افزایش قیمت میانگین در دسته‌ای بالغ است.

در منطقه، خاورمیانه و آفریقا ۵٫۹۱ درصد از بازار جهانی توستر را در ۲۰۲۵ گرفت، یعنی حدود ۰٫۲۵ میلیارد دلار. بازار گسترده‌تر لوازم کوچک آشپزخانه در منطقه ۱٫۹۱ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ بود و با رشد ۵٫۹ درصد تا ۲۰۳۳ پیش‌بینی می‌شود.

منابع بین‌المللی این بخش: Toaster Market Report 2034 — Fortune Business Insights · Toaster Market Report 2025-2030 — Grand View Research · MEA Small Kitchen Appliances Outlook — Grand View Research

تحلیل برندهای پیشرو

جدول زیر جایگاه ده برند برتر این بازار را از نظر سهم ارزشی نشان می‌دهد:

جدول ۲: ده برند برتر بازار توستر بر اساس سهم ارزشی

راهنمای خواندن جدول: «شکاف ارزش-حجم» (VVG) تفاوت میان سهم ارزشی و سهم حجمی هر برند است. عدد مثبت یعنی آن برند گران‌تر از میانگین بازار می‌فروشد و عدد منفی یعنی راهبرد آن بر حجم فروش و قیمت پایین استوار است. «شاخص قیمت» هم نسبت میانگین قیمت هر برند به میانگین قیمت کل بازار، ضربدر ۱۰۰ است. عدد ۱۰۰ یعنی آن برند دقیقاً هم‌تراز میانگین بازار قیمت‌گذاری می‌کند. یک نکته‌ی آماری هم شایان توجه است: برند «اسمگ»، با شاخص قیمت ۴۶۹ و میانگین قیمتی نزدیک به ۱۳ میلیون تومان، آشکارا به دسته‌ای متفاوت از توسترهای معمول خانگی تعلق دارد، احتمالاً لوکس و طراحی‌محور، و نباید آن را با بقیه‌ی فهرست هم‌ردیف دید.

جایگاه رهبر بازار؛ فیلیپس

فیلیپس با ۲۴٫۰ درصد سهم ارزشی محور این بازار است. شکاف ارزش-حجم ۲٫۸۹- واحد درصد نشان می‌دهد راهبرد این برند به حجم گرایش دارد، اما نه افراطی: ۲۶٫۹ درصد از واحدها و ۲۴٫۰ درصد از ارزش. شاخص قیمت ۸۹ هم آن را اندکی پایین‌تر از میانگین بازار و در جایگاه «اقتصادی» می‌نشاند.

چالشگر اصلی و فاصله رقابتی؛ میگل، هم‌حجم و ارزان‌تر

میگل با ۱۶٫۳ درصد سهم ارزشی در جایگاه دوم است و ۷٫۷ واحد درصد با رهبر فاصله دارد. اما در حجم، با ۲۶٫۴ درصد، تنها ۰٫۵ واحد درصد از فیلیپس عقب‌تر است. شاخص قیمت ۶۲ آن را «فوق‌اقتصادی» می‌کند و شکاف ارزش-حجم ۱۰٫۰۹- منفی‌ترین عدد جدول است. به بیان دیگر، میگل تقریباً به همان تعداد فیلیپس توستر می‌فروشد، اما با قیمتی حدود ۳۰ درصد پایین‌تر. نکته‌ی جالب اینجاست که همین برند بالاترین حاشیه‌ی سود ده برند برتر، ۳٫۸۳ درصد، را دارد.

اسمگ با ۱۲٫۵ درصد سهم ارزشی در جایگاه سوم است، در حالی که تنها ۲٫۷ درصد از واحدها را می‌فروشد. شکاف ارزش-حجم ۹٫۸۵+ واحد درصد و میانگین قیمت ۱۳٬۱۰۳٬۲۴۵ تومان نشان می‌دهند راهبرد آن نه فروش بیشتر، که فروش بسیار گران‌تر است. حاشیه‌ی سود ۲٫۵۷ درصدی این برند اما کمتر از میانگین بازار (۲٫۸۲ درصد) است.

لایه‌بندی قیمتی برندها

برندهای این بازار را می‌توان در دو لایه روشن قیمتی دسته‌بندی کرد:

• لایه‌ی پریمیوم: اسمگ (شاخص قیمت ۴۶۹)، دلونگی (۲۲۴)، آریته (۱۵۶) و فلر (۱۵۳) به‌مراتب گران‌تر از میانگین بازار می‌فروشند؛ راهبردی که معمولا بر کیفیت، خدمات پس از فروش یا اعتبار برند تکیه دارد. این چهار برند روی هم ۸٫۰ درصد از واحدها را می‌فروشند، اما ۲۱٫۴ درصد از ارزش را می‌سازند.
• لایه‌ی اقتصادی: بلک اند دکر (۹۳)، فیلیپس (۸۹)، متفرقه (۶۵) و میگل (۶۲) با قیمت‌گذاری تهاجمی، بخش حساس به قیمت بازار را هدف گرفته‌اند. یک میانه‌ی بازار هم داریم: بوش (۱۲۴) و تفال (۱۰۴) اندکی بالاتر یا هم‌تراز میانگین بازار قیمت‌گذاری می‌کنند.

تحلیل پرفروش‌ترین محصولات بازار توستر ایران

رتبه‌بندی بر اساس ارزش، فیلیپس را در صدر می‌نشاند؛ رتبه‌بندی بر اساس تعداد واحد فروخته‌شده هم همین‌طور، اما با رقیبی بسیار نزدیک‌تر:

جدول ۳: پرفروش‌ترین سبدهای محصول توستر بر اساس حجم فروش

از منظر تعداد واحد فروخته‌شده، فیلیپس با ۲۶٫۹ درصد از حجم بازار پرفروش‌ترین سبد محصول است؛ یعنی رهبر حجمی و رهبر ارزشی این بازار یکی‌اند. اما رقیب حجمی آن، میگل، فقط ۰٫۵ واحد درصد عقب‌تر ایستاده و این دو برند روی هم ۵۳٫۳ درصد از واحدها و ۴۰٫۳ درصد از ارزش را در اختیار دارند. اختلاف ارزش میان آن‌ها، از اختلاف حجم‌شان بسیار بیشتر است. در سوی دیگر جدول، اسمگ در رتبه‌ی هشتم حجمی ایستاده، در حالی که ارزشش رتبه‌ی سوم است.

دامنه‌ی قیمتی این برندها هم گویاست. میانگین قیمت از ۱٬۷۲۳٬۳۲۹ تومان در میگل تا ۱۳٬۱۰۳٬۲۴۵ تومان در اسمگ نوسان می‌کند؛ یعنی گران‌ترین سبد برند حدود ۷٫۶ برابر ارزان‌ترین آن است. چنین دامنه‌ای نشان می‌دهد بازار توستر ایران، در عمل، طیفی از توسترهای ساده‌ی ارزان تا محصولات لوکس را در بر می‌گیرد.

تحلیل رقابت بازار؛ این مارکت چه قدر رقابتی است؟

چه‌قدر این بازار برای یک بازیگر تازه‌وارد دشوار است؟ شاخص‌های زیر پاسخ روشنی می‌دهند:

جدول ۴: شاخص‌های ساختار رقابتی

HHI برابر ۱٬۲۰۱ بازار توستر را بی‌تردید «رقابتی و غیرمتمرکز» نشان می‌دهد. با ۶۳ برند فعال و سهم نسبتاً پایین رهبر، هزینه‌ی ورود به این دسته برای بازیگران جدید کمتر است. اما همین باز بودن میدان، حفظ حاشیه‌ی سود را دشوارتر می‌کند، چرا که رقابت عمدتاً بر سر قیمت و در دسترس بودن شکل می‌گیرد. نکته‌ی جالب اینجاست که ده برند برتر روی هم ۸۳٫۶ درصد از ارزش بازار را در اختیار دارند و ۵۳ برند دیگر روی هم ۱۶٫۴ درصد.

سبد «متفرقه» تنها ۲٫۵ درصد از ارزش و ۳٫۹ درصد از حجم بازار را در اختیار دارد. این سهم کوچک نشان می‌دهد بازار توستر تا حد خوبی برندمحور شده و خریداران ایرانی به نام تجاری اهمیت می‌دهند.

حاشیه سود و فشار قیمتی

حاشیه‌ی سود هم تصویر ویژه‌ای دارد. میانگین حاشیه‌ی سود ناخالص این بازار تنها ۲٫۸۲ درصد است. بالاترین حاشیه در میان ده برند برتر متعلق به میگل با ۳٫۸۳ درصد است و پایین‌ترین متعلق به تفال با ۲٫۲۷ درصد، یعنی حدود ۱٫۷ برابر. نکته‌ی ظریف‌تر این است که ارزان‌ترین برند بزرگ بازار بیشترین حاشیه را دارد و اسمگ، با شاخص قیمت ۴۶۹، حاشیه‌ای کمتر از میانگین. در این بازار، حجم بیش از قیمت بالا سود می‌آورد.

بینش‌های رفتار مصرف‌کننده

ترکیب جنسیتی خریداران؛ چه کسی تستر می‌خرد؟

داده‌ی خریداران این بازار الگویی کم‌یاب نشان می‌دهد:

جدول ۵: توزیع جنسیتی خریداران

مردان با ۵۴٫۶ درصد از تراکنش‌ها و ۵۴٫۵ درصد از ارزش خرید، اکثریتی اندک را تشکیل می‌دهند و زنان ۴۵٫۱ درصد از تراکنش‌ها و ۴۵٫۲ درصد از ارزش را دارند. سهم تراکنش و سهم ارزشی هر گروه تقریباً یکسان است. میانگین سبد خرید مردان ۳٬۰۲۴٬۹۳۴ تومان و زنان ۳٬۰۳۵٬۷۶۹ تومان است؛ نسبت این دو (۱٫۰۰) نشان می‌دهد الگوی هزینه‌کرد دو گروه بسیار نزدیک است. به بیان دیگر، توستر کالایی است که دو جنس تقریباً به یک شکل می‌خرند.

پراکندگی جغرافیایی تقاضا

اگر بخواهیم بازار توستر ایران را روی نقشه رسم کنیم، یک نقطه تقریباً همه‌ی نقشه را پر می‌کند:

جدول ۷: ده استان برتر بر اساس ارزش فروش

پنج استان نخست روی هم ۷۶٫۲ درصد از ارزش بازار توستر را می‌سازند. این رقم به‌تنهایی نشان می‌دهد هر راهبرد توزیع جدی باید از همین چند استان آغاز شود. تهران با ۵۹٫۲ درصد، نزدیک به ۱۰ برابر البرز (۶٫۰ درصد)، دومین استان، ایستاده است و ۲۶ استان باقی‌مانده روی هم تنها ۲۳٫۸ درصد از ارزش را می‌سازند. نکته‌ی ظریف‌تر: آذربایجان غربی با ۵۴ تراکنش، از آذربایجان شرقی با ۵۵ تراکنش در ارزش جلوتر است؛ یعنی سبد خرید در آذربایجان غربی سنگین‌تر است.

نگاه دقیق‌تر به سطح شهرها، همین الگو را با ریزه‌کاری بیشتری بازتاب می‌دهد:

جدول ۸: ده شهر برتر بر اساس ارزش فروش

شهر تهران با ۵۵٫۹ درصد از ارزش کل بازار، نزدیک به ۲٫۷ برابر مجموع سهم نُه شهر دیگر این فهرست (۲۰٫۵ درصد) است. این تمرکز شهری، در تضاد کامل با پراکندگی برندی است که پیش‌تر دیدیم: بازاری که ۶۳ برند در آن رقابت می‌کنند، در یک شهر جمع شده است.

الگوی فصلی تقاضا

تقاضای توستر در طول سال یکنواخت نیست، اما نوسان آن ملایم است:

جدول ۹: سهم هر ماه از ارزش فروش سالانه

اوج تقاضا در آذر با ۱۱٫۹ درصد از ارزش فروش سالانه رخ می‌دهد و کف آن در فروردین با ۶٫۵ درصد ثبت می‌شود؛ نسبت اوج به کف تنها ۱٫۸ برابر است. این نوسان ملایم نشان می‌دهد تقاضا در طول سال نسبتاً پایدار است. با این حال، پنج ماه مهر تا بهمن روی هم ۵۵٫۵ درصد از ارزش فروش را در خود جای داده‌اند، یعنی بیش از نیمی از فروش سالانه در نیمه‌ی سرد سال رخ می‌دهد. داده‌ها علت را روشن نمی‌کنند، اما برای برنامه‌ریزی موجودی و کمپین، همین پنج ماه نقطه‌ی شروع مناسبی‌اند.

سن مخاطب هر برند

سن خریداران هم بین برندها یکسان نیست، و این تفاوت در این بازار چشمگیر است:

جدول ۱۰: میانگین سنی خریداران برندهای برتر

جوان‌ترین مخاطبان به‌طور میانگین سراغ اسمگ می‌روند (۳۸٫۳ سال) و مسن‌ترین‌ها به بلک اند دکر وفادارند (۴۴٫۲ سال)؛ فاصله‌ای ۵٫۹ ساله که در دنیای بازاریابی نسلی، می‌تواند به معنای تفاوت در اولویت‌ها، بودجه و کانال‌های تبلیغاتی موثر باشد. جالب اینجاست که دو گروه جوان‌تر در دو سر طیف قیمتی ایستاده‌اند: اسمگ، با گران‌ترین قیمت، و میگل، با ارزان‌ترین. مسن‌ترین‌ها، یعنی بلک اند دکر (شاخص ۹۳) و تفال (۱۰۴)، در میانه‌ی قیمتی قرار دارند. با این‌همه، متفرقه با شاخص ۶۵ و میانگین سن ۴۰٫۵ سال نشان می‌دهد این الگو قاعده‌ی قطعی نیست.

یافته‌های کلیدی؛ آنچه اعداد می‌گویند

۱. ارزش بازار رصدشده‌ی توستر: ۱۰٫۰ میلیارد تومان در ۳٬۵۹۰ واحد فروش. 

۲. ساختار بازار: «رقابتی و غیرمتمرکز» (HHI = ۱٬۲۰۱)؛ سه برند نخست ۵۲٫۸ درصد ارزش بازار را در اختیار دارند.

۳. رهبر بازار: فیلیپس با ۲۴٫۰ درصد سهم ارزشی و شاخص قیمت ۸۹. 

۴. لایه‌ی پریمیوم: به نمایندگی اسمگ با شاخص قیمت ۴۶۹. 

۵. ترکیب جنسیتی: مردان ۵۴٫۵ درصد و زنان ۴۵٫۲ درصد از ارزش خرید. 

۶. جغرافیا: استان تهران (۵۹٫۲٪) و شهر تهران (۵۵٫۹٪)، هر دو در صدر جدول خود. 

۷. اوج فصلی: آذر با ۱۱٫۹ درصد از فروش سالانه.

۸. حاشیه‌ی سود: میانگین ۲٫۸۲ درصد در کل بازار.

جمع‌بندی؛ بازاری با چند صدا و یک آدرس

بازار توستر در ایران را در یک جمله می‌توان این‌گونه خلاصه کرد: بازاری «رقابتی و غیرمتمرکز» با ۶۳ برند فعال و ارزش رصدشده‌ی ۱۰٫۰ میلیارد تومان، که چند صدایی آن در برند است و تمرکزش در جغرافیا. رهبری فیلیپس با ۲۴٫۰ درصد سهم ارزشی، چارچوب رقابت را تعیین می‌کند؛ اما شکاف ارزش-حجم برندهای مختلف نشان می‌دهد این بازار به لایه‌های قیمتی متمایزی تقسیم شده و هر لایه، منطق رقابتی خودش را دارد.

پیشنهادهای عملی برای فعالان بازار:

• ساختار نسبتاً باز این بازار، امکان کسب سهم را برای برندهای متمایز فراهم می‌کند؛ اما فشار قیمتی، حاشیه‌ی سود را محدود نگه می‌دارد.
• راهبرد توزیع باید در گام نخست بر تهران، البرز و اصفهان متمرکز شود؛ سه استانی که روی هم ۶۹٫۰ درصد از بازار را می‌سازند.
• برنامه‌ریزی موجودی و کمپین باید با اوج تقاضا در آذر هم‌راستا شود.

اما شاید نکته‌ی مهم‌تر به روند جهانی بازگردد. در جهان، توستر دسته‌ای بالغ است و پریمیوم‌سازی، از اتصال هوشمند تا کنترل دیجیتال برشتگی، محرک اصلی افزایش قیمت میانگین. در ایران هم چهار برند پریمیوم با ۸٫۰ درصد از واحدها، ۲۱٫۴ درصد از ارزش را ساخته‌اند، اما در بازاری با حاشیه‌ی سود ۲٫۸۲ درصد، این ارزش هنوز به سود بیشتر تبدیل نشده است. در چنین شرایطی، برنده‌ی دور بعد احتمالاً برندی است که هم لایه‌ی پریمیوم بسازد و هم حاشیه‌اش را حفظ کند، و بیرون از تهران، که ۲۶ استان باقی‌مانده هنوز ۲۳٫۸ درصد از ارزش را تکه‌تکه نگه داشته‌اند، فرصت بیشتری برای رشد پیدا کند.

پرسش‌های متداول (FAQs)

• بزرگ‌ترین برند بازار توستر در ایران کدام است؟ بر پایه‌ی داده‌های این تحلیل، فیلیپس با ۲۴٫۰ درصد از ارزش فروش و ۲۶٫۹ درصد از حجم فروش، رهبر بازار توستر است. میگل با ۱۶٫۳ درصد از ارزش و ۲۶٫۴ درصد از حجم در جایگاه دوم قرار دارد.
• بازار توستر چقدر رقابتی است؟ بسیار. شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI) این بازار ۱٬۲۰۱ است که آن را در دسته‌ی بازارهای «رقابتی و غیرمتمرکز» قرار می‌دهد. در مجموع ۶۳ برند در این دسته فعال‌اند و سه برند نخست ۵۲٫۸ درصد از ارزش بازار را در اختیار دارند.
• میانگین قیمت توستر چقدر است؟ میانگین قیمت هر واحد در کل بازار ۲٬۷۹۲٬۳۴۰ تومان برآورد می‌شود. این عدد میانگین وزنی کل بازار است و بسته به برند و کلاس محصول، دامنه‌ی قیمت‌ها گسترده‌تر است.
• بیشترین فروش توستر در کدام استان است؟ استان تهران با ۵۹٫۲ درصد از ارزش بازار، بزرگ‌ترین قطب مصرف توستر است. پس از آن البرز (۶٫۰٪)، اصفهان (۳٫۸٪) و خوزستان (۳٫۶٪) قرار دارند.
• اوج فروش توستر در چه فصلی است؟ بیشترین سهم فروش سالانه در ماه آذر با ۱۱٫۹ درصد ثبت شده و کمترین آن در فروردین با ۶٫۵ درصد است. پنج ماه مهر تا بهمن روی هم بیش از نیمی از ارزش فروش را می‌سازند.
• وضعیت بازار جهانی توستر چگونه است؟ اندازه‌ی بازار جهانی این دسته ۴٫۲۶ میلیارد دلار در ۲۰۲۵ و ۴٫۴۷ میلیارد دلار در ۲۰۲۶ (Fortune Business Insights) برآورد شده است. نرخ رشد ۶٫۸۹ درصد (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴) تا ۷٫۶۲ میلیارد دلار پیش‌بینی می‌شود و Grand View رقم ۶٫۳ درصد را تا ۶٫۵ میلیارد دلار در ۲۰۳۰ می‌دهد. بازیگران اصلی جهانی عبارت‌اند از De'Longhi، Panasonic، LG، Samsung، Hamilton Beach و Cuisinart/KitchenAid.

روش‌شناسی و منبع داده: تمام ارقام و نسبت‌های این گزارش از داده‌های فروش بازار آنلاین ایران استخراج و محاسبه شده‌اند (بر پایه‌ی تحقیقات میدانی تیم اس‌دیتا در سال ۱۴۰۴). شاخص‌های به‌کاررفته شامل سهم ارزشی و حجمی برندها، شکاف ارزش-حجم (VVG)، شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI)، نسبت‌های تمرکز CR۳ و CR۵، شاخص قیمت نسبی، حاشیه‌ی سود ناخالص، و توزیع جنسیتی، سنی، جغرافیایی و فصلی تقاضا هستند. ارقام بین‌المللی از گزارش‌های منتشرشده‌ی موسسه‌های پژوهش بازار در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نقل شده‌اند و پیوند منابع در متن آمده است.