تعداد سفرهای بومی با اقامت شبانه به تفکیک اهداف اصلی گردشگری

مقدمه

بررسی الگوی سفرهای بومی در ایران، یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای تحلیل وضعیت گردشگری داخلی و رفتار سفر خانوارها محسوب می‌شود. تعداد سفرهای بومی با اقامت شبانه به تفکیک اهداف اصلی گردشگری نشان می‌دهد که ایرانیان در سال‌های مختلف با چه انگیزه‌هایی سفر کرده‌اند و چگونه شرایط اقتصادی، اجتماعی و حتی بحران‌هایی مانند همه‌گیری کرونا بر تصمیمات سفر تأثیر گذاشته است.

در این داشبورد با استناد به داده‌های رسمی آماری، روند سفرهای بومی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ را بررسی کرده و تغییرات هر یک از اهداف اصلی سفر را تحلیل می‌کنیم.

بیشترین سهم سفرها؛ دیدار دوستان و بستگان

بر اساس داده‌ها، دیدار دوستان و بستگان در تمام سال‌های مورد بررسی، بیشترین سهم از سفرهای بومی با اقامت شبانه را به خود اختصاص داده است.

• اوج این نوع سفرها در بهار ۱۳۹۷ با بیش از ۲۹ میلیون سفر ثبت شده است.

• پس از آن، در سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ نیز ارقام بالایی مشاهده می‌شود.

• در سال ۱۴۰۰ کاهش شدید تعداد سفرها (حدود 6/6 میلیون) به‌وضوح اثر محدودیت‌های ناشی از کرونا را نشان می‌دهد.

• در بهار ۱۴۰۳، تعداد این سفرها دوباره به بیش از ۲۰ میلیون رسیده که نشانه‌ای از بازگشت تدریجی تقاضای سفرهای خانوادگی است.

گردش و تفریح؛ نوسان همراه با شرایط اقتصادی

گردش و تفریح دومین هدف مهم سفرهای بومی محسوب می‌شود.

• در بازه ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸، تعداد سفرهای تفریحی عمدتاً بین ۸تا ۱۲ میلیون نوسان داشته است.

• بیشترین مقدار ثبت‌شده مربوط به بهار ۱۳۹۶ با بیش از ۱۲.۴میلیون سفر است.

• در سال ۱۴۰۰ افت شدید (حدود ۱.۶ میلیون) مشاهده می‌شود که کمترین مقدار در کل سری زمانی است.

• در بهار ۱۴۰۳، این شاخص دوباره به بیش از ۸میلیون سفر رسیده که نشانه‌ی احیای تدریجی گردشگری تفریحی داخلی است.

سفرهای زیارتی؛ روندی نسبتاً پایدار با افت مقطعی

سفر با هدف زیارت همواره جایگاه ثابتی در الگوی سفر ایرانیان داشته است.

• بیشترین میزان سفر زیارتی مربوط به تابستان‌های اوایل دهه ۱۳۹۰ است.

• از سال ۱۳۹۵ به بعد، روندی نسبتاً کاهشی اما پایدار دیده می‌شود.

• در سال ۱۴۰۰، با برآورد تعداد سفرهای زیارتی به حدود 3.4 میلیون کاهش یافته که کمترین مقدار ثبت‌شده است.

• در بهار ۱۴۰۳، افزایش دوباره تا حدود ۲.۵میلیون سفر ثبت شده که نشان‌دهنده بازگشت تدریجی اعتماد و تمایل به این نوع سفر است.
   

سفرهای درمانی؛ رشد چشمگیر در دهه ۹۰

سفر با هدف درمان در سال‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته است.

• از حدود ۱.۹ میلیون سفر در ۱۳۹۰ به بیش از ۳.۹ میلیون در بهار ۱۳۹۷ رسیده است.

• این رشد می‌تواند ناشی از تمرکز خدمات درمانی در شهرهای بزرگ و افزایش گردشگری سلامت داخلی باشد.

• در سال ۱۴۰۳، تعداد سفرهای درمانی مجدداً به حدود ۲.۷ میلیون افزایش یافته است.

خرید، آموزش و کسب‌وکار؛ اهداف با سهم کمتر اما مهم

اهدافی مانند خرید، آموزش و کسب‌وکار سهم کمتری از کل سفرهای بومی دارند، اما از نظر اقتصادی بسیار مهم‌اند:

• سفرهای خرید عمدتاً زیر ۵۰۰ هزار مورد در سال بوده‌اند.

• سفرهای آموزشی کمترین سهم را دارند و بیشترین مقدار آن حدود ۱۰۸ هزار سفر در بهار ۱۳۹۵ ثبت شده است.

• سفرهای کسب‌وکار در سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ به اوج خود (بیش از ۷۸۰ هزار سفر) رسیده‌اند.

سایر اهداف سفر؛ ثبات نسبی در طول زمان

گروه سایر اهداف شامل سفرهایی با انگیزه‌های متفرقه است که در بیشتر سال‌ها بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار سفر نوسان داشته و تغییرات شدیدی را تجربه نکرده است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

تحلیل تعداد سفرهای بومی با اقامت شبانه به تفکیک اهداف گردشگری نشان می‌دهد که:

• دیدار دوستان و بستگان همچنان مهم‌ترین انگیزه سفر در ایران است.

• گردش و تفریح بیشترین حساسیت را نسبت به شرایط اقتصادی و بحران‌ها دارد.

• سال  ۱۴۰۰ نقطه‌ی افت تاریخی در تمام اهداف سفر بوده است.

• داده‌های سال ۱۴۰۳ نشانه‌های روشنی از بازگشت تدریجی گردشگری داخلی را نشان می‌دهند.

این اطلاعات می‌تواند برای برنامه‌ریزی گردشگری، سرمایه‌گذاری، سیاست‌گذاری و تولید محتوای تخصصی گردشگری بسیار ارزشمند باشد.