نرخ تورم سالانه تولیدکننده ایران (۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴)فصلی

مقدمه
 

نرخ تورم سالانه تولیدکننده، درصد تغییر میانگین شاخص قیمت تولیدکننده در چهار فصل منتهی به یک فصل مشخص نسبت به چهار فصل مشابه سال قبل است. این شاخص، تصویر پایدارتر و هموارتر از روند تورمی ارائه می‌دهد و برای تحلیل سیاست‌های اقتصادی، بودجه‌ریزی و پیش‌بینی روند هزینه‌های تولید اهمیت اساسی دارد.

بررسی داده‌های فصلی از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد اقتصاد ایران سه چرخه تورمی عمده را پشت سر گذاشته است؛ چرخه‌هایی که شدت آن‌ها در برخی سال‌ها به بیش از ۶۰ درصد نیز رسیده است.

روند شاخص کل؛ سه چرخه تورمی مشخص
 

دوره اول: جهش ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۳

• زمستان  ۱۳۹۲: ۲۸.۷ درصد

• بهار  ۱۳۹۳: ۳۴.۳ درصد

• تابستان  ۱۳۹۳: ۳۷.۸ درصد

• پاییز  ۱۳۹۳: ۳۴.۶ درصد

این دوره نخستین موج تورم سالانه بالای ۳۰ درصد در دهه ۱۳۹۰ محسوب می‌شود.

دوره دوم: جهش ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹

• زمستان  ۱۳۹۷: ۴۱.۲ درصد

• بهار  ۱۳۹۸: ۴۹.۴ درصد

• تابستان  ۱۳۹۸: ۵۰.۱ درصد (قله این موج)

• زمستان  ۱۳۹۹: ۳۴.۷ درصد

سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ نقطه عطف دوم تورم تولیدکننده هستند.

دوره سوم: اوج تاریخی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲

• تابستان  ۱۴۰۰: ۶۰.۰ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۶۴.۶ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۶۰.۹ درصد

• بهار  ۱۴۰۱: ۵۴.۳ درصد

این دوره بالاترین سطح تورم سالانه تولیدکننده در کل بازه مورد بررسی است.

پس از آن روند نزولی آغاز می‌شود:

• زمستان  ۱۴۰۳: ۳۳.۸ درصد

• بهار  ۱۴۰۴: ۳۰.۶ درصد

• تابستان  ۱۴۰۴: ۳۱.۷ درصد

• پاییز  ۱۴۰۴: ۳۴.۳ درصد

کشاورزی؛ بیشترین شدت تورم سالانه
 

کشاورزی بیشترین دامنه نوسان را ثبت کرده است:

• زمستان  ۱۳۹۲: ۴۷.۸ درصد

• تابستان  ۱۳۹۳: ۵۶.۰ درصد

• زمستان  ۱۳۹۸: ۷۳.۱ درصد

• بهار  ۱۳۹۹: ۶۸.۳ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۶۷.۷ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۶۹.۸ درصد

پس از سال ۱۴۰۲ کاهش تدریجی مشاهده می‌شود:

• زمستان  ۱۴۰۴: ۲۶.۳ درصد

معدن؛ جهش تا بالای ۱۱۰ درصد
 

بخش معدن شدیدترین اوج تاریخی را ثبت کرده است:

• تابستان  ۱۴۰۰: ۱۱۲.۳ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۱۱۶.۱ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۱۰۷.۳ درصد

پس از آن روند نزولی آغاز شده است:

• زمستان  ۱۴۰۳: ۲۹.۵ درصد

• پاییز  ۱۴۰۴: ۳۴.۹ درصد

صنعت (ساخت)؛ موج شدید ۱۴۰۰
 

در صنعت نیز اوج اصلی در سال ۱۴۰۰ ثبت شده است:

• تابستان  ۱۴۰۰: ۷۸.۵ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۸۰.۴ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۶۹.۷ درصد

در سال ۱۴۰۴:

• تابستان: ۲۸.۶ درصد

• پاییز: ۳۴.۴ درصد

برق؛ نوسان سیاست‌محور
 

تورم سالانه برق در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ منفی بوده است:

• زمستان  ۱۳۹۸: ۱۸.۳- درصد

• بهار  ۱۳۹۹: ۱۲.۰- درصد

اما در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ دوباره افزایش شدید رخ داده است:

• تابستان  ۱۴۰۲: ۴۵.۲ درصد

• پاییز  ۱۴۰۲: ۴۵.۸ درصد

• پاییز  ۱۴۰۴: ۳۰.۱ درصد

خدمات؛ روند پایدار و صعودی تدریجی
 

خدمات کم‌نوسان‌ترین بخش بوده است اما روند افزایشی ممتدی داشته:

• زمستان  ۱۳۹۷: ۲۲.۶ درصد

• زمستان  ۱۳۹۹: ۳۲.۹ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۴۵.۱ درصد

• تابستان  ۱۴۰۲: ۵۸.۸ درصد (بیشترین مقدار)

در سال ۱۴۰۴:

• تابستان: ۳۶.۲ درصد

• پاییز: ۳۶.۸ درصد

جمع‌بندی نهایی
 

تحلیل نرخ تورم سالانه تولیدکننده نشان می‌دهد:

• سه موج اصلی تورمی در سال‌های ۱۳۹۲–۱۳۹۳، ۱۳۹۷–۱۳۹۸ و ۱۴۰۰–۱۴۰۱ رخ داده است.

• معدن با ثبت تورم بالای ۱۱۰ درصد شدیدترین جهش تاریخی را داشته است.

• کشاورزی و صنعت نیز در سال ۱۴۰۰ به سطوح بسیار بالا رسیده‌اند.

• از سال ۱۴۰۳ به بعد روند نزولی تدریجی در اکثر بخش‌ها مشاهده می‌شود، هرچند سطح تورم همچنان بالا باقی مانده است.

• خدمات روندی باثبات‌تر اما صعودی‌تر نسبت به سایر بخش‌ها داشته است.

نرخ تورم سالانه تولیدکننده به‌عنوان شاخصی میان‌مدت، تصویری دقیق از فشار ساختاری هزینه‌ها در اقتصاد ارائه می‌دهد و یکی از مهم‌ترین ابزارهای 
تحلیل روند آتی قیمت‌ها محسوب می‌شود.