محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
| سال | NOx | SO2 | CO2 | SO3 | CH4 | SPM | N2O |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1392 | 9.63 | 60.25 | 12.63 | 42.66 | 4.04 | 4.59 | 4.02 |
| 1393 | 7.9 | 58.8 | 10.6 | 49.3 | 2.9 | 4.2 | 3.0 |
| 1394 | 6.67 | 55.38 | 8.31 | 35.63 | 2.72 | 4.64 | 2.94 |
| 1395 | 3.21 | 39.4 | 4.53 | 29.37 | 1.31 | 1.91 | 1.51 |
| 1396 | 2.35 | 31.58 | 3.16 | 21.38 | 0.97 | 1.26 | 1.14 |
| 1397 | 2.0 | 28.88 | 2.72 | 18.94 | 0.83 | 1.12 | 1.01 |
| 1398 | 2.31 | 32.78 | 3.38 | 15.61 | 1.03 | 1.36 | 1.28 |
| 1399 | 3.25 | 38.66 | 4.0 | 22.95 | 1.4 | 1.78 | 1.56 |
| 1400 | 3.6 | 41.3 | 4.3 | 26.3 | 1.5 | 2.0 | 1.8 |
سهم هر حامل انرژی در انتشار آلایندهها و گازهای گلخانهای، یکی از شاخصهای کلیدی برای فهم ساختار مصرف انرژی و پیامدهای زیستمحیطی آن است. «نفت کوره» بهعنوان سوختی سنگین، معمولاً در کانون توجه سیاستگذاریهای بهبود کیفیت هوا و مدیریت انتشار قرار میگیرد؛ چون تغییر سهم آن، میتواند ترکیب انتشار برخی آلایندهها را بهصورت محسوس جابهجا کند. دادههای این گزارش نشان میدهد سهم نفت کوره در انتشار چند آلاینده و گاز منتخب، طی سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ روندی کاهشی تا میانه دوره داشته و سپس در سالهای پایانی، در برخی اقلام افزایش یافته است.
«سهم نفت کوره در انتشار گازهای آلاینده و گلخانهای» یک شاخص درصدی است که برای هر سال و برای هر آلاینده، نشان میدهد چه بخشی از کل انتشار همان آلاینده به نفت کوره نسبت داده میشود.
فرمول محاسبه بهصورت مفهومی چنین است:
سهم نفت کوره از انتشار یک آلاینده در سال مشخص = (انتشار همان آلاینده از نفت کوره ÷ کل انتشار همان آلاینده) × ۱۰۰
بنابراین، برای هر آلاینده (NOx، SO2، CO2، SO3، CH4، SPM و N2O) یک درصد مستقل گزارش شده و این درصدها با هم جمعپذیر نیستند؛ هر کدام فقط «سهم نفت کوره» را در همان آلاینده نشان میدهند.
در کل دوره، SO2 همواره بالاترین سهم نفت کوره را ثبت کرده است؛ یعنی در انتشار دیاکسید گوگرد، نقش نفت کوره نسبت به سایر آلایندهها پررنگتر دیده میشود. از طرف دیگر، در بسیاری از آلایندهها یک الگوی مشترک دیده میشود:
این الگو بهویژه در SO2، CO2 و NOx واضحتر است؛ هرچند شدت تغییر در هر آلاینده متفاوت است.
سهم نفت کوره در انتشار NOx از سطح بالای ابتدای دوره به کمینه ۱۳۹۷ رسیده و سپس افزایش ملایمی داشته است:
برداشت دادهمحور از این سری نشان میدهد «کف» سهم در ۱۳۹۷ شکل گرفته و سپس در دو سال پایانی (۱۳۹۹ و ۱۴۰۰) سهم دوباره بالا آمده است.
SO2 در تمام سالها بالاترین سهم نفت کوره را داشته و تغییرات آن جهتگیری کلی دوره را خوب نشان میدهد:
در این سری، کاهش محسوس از ۱۳۹۴ به ۱۳۹۵ (از ۵۵٫۳۸٪ به ۳۹٫۴٪) یک نقطه عطف است. پس از رسیدن به کمینه ۱۳۹۷، افزایش دوباره تا ۱۴۰۰ ادامه پیدا کرده است.
در CO2 نیز الگوی کاهش تا ۱۳۹۷ و سپس رشد در سالهای پایانی مشاهده میشود:
کاهش CO2 از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ پیوسته است و بعد از ۱۳۹۷ افزایش مرحلهای در ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ ثبت شده است.
SO3 رفتاری کمی متفاوتتر دارد؛ اوج آن در ۱۳۹۳ ثبت شده، سپس تا ۱۳۹۸ کاهش یافته و بعد در ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ افزایش کرده است:
این سری نشان میدهد کمینه SO3 در ۱۳۹۸ شکل گرفته و سپس در دو سال بعد، رشد پرشتابتری نسبت به برخی اقلام دیگر رخ داده است.
سهم نفت کوره در CH4 در ابتدای دوره بالاتر بوده و با افت سریع تا ۱۳۹۷ پایین آمده، سپس مسیر افزایشی ملایمی را طی کرده است:
کاهش شدید در ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵ (از ۲٫۷۲٪ به ۱٫۳۱٪) در این گاز نیز دیده میشود و بعد از آن، افزایش تدریجی تا ۱۴۰۰ ثبت شده است.
در SPM تغییرات ابتدای دوره کمنوسانتر است، اما از ۱۳۹۴ به ۱۳۹۵ افت بسیار بزرگی رخ میدهد و بعد روند افزایشی آرام آغاز میشود:
نکته مهم این سری، قله ۱۳۹۴ با ۴٫۶۴٪ و سقوط ۱۳۹۵ به ۱٫۹۱٪ است؛ سپس با وجود نوسان، مسیر کلی تا ۱۴۰۰ صعودی است.
در N2O نیز کمینه ۱۳۹۷ و سپس افزایش تا ۱۴۰۰ قابل مشاهده است:
این سری نشان میدهد سهم نفت کوره در N2O پس از افت تا ۱۳۹۷، در سه سال پایانی مسیر افزایشی داشته است.
دادههای سالانه ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ نشان میدهد سهم نفت کوره در انتشار آلایندهها و گازهای گلخانهای منتخب، در بخش مهمی از دوره کاهش یافته و در سالهای پایانی دوباره رشد کرده است. در میان اقلام، SO2 در تمام سالها بیشترین سهم نفت کوره را ثبت میکند و پس از رسیدن به ۲۸٫۸۸٪ در ۱۳۹۷، تا ۴۱٫۳٪ در ۱۴۰۰ افزایش یافته است. در آلایندههایی مانند NOx و CO2 نیز کمینهها عمدتاً در ۱۳۹۷ شکل گرفته و سپس افزایش تدریجی تا ۱۴۰۰ دیده میشود. این الگوها، تصویر دقیقی از تغییر جایگاه نفت کوره در ترکیب انتشار آلایندهها طی این بازه زمانی ارائه میکند.
منبع: ترازنامه انرژی، وزارت نیرو، معاونت امور انرژی
