محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
بررسی شاخص قیمت کالاهای وارداتی به قیمت دلاری، تصویر شفافتری از تغییرات واقعی قیمت کالاها در بازار جهانی ارائه میدهد؛ زیرا اثر نوسانات نرخ ارز داخلی را حذف میکند. در حالی که شاخص ریالی واردات جهشهای شدید نشان میدهد، شاخص دلاری بیانگر تغییرات ساختاری قیمت کالاها در سطح بینالمللی است.
در این گزارش، روند شاخص دلاری واردات ایران با سال پایه ۱۳۹۵=۱۰۰ طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ بررسی و رفتار گروههای اصلی کالایی تحلیل شده است.
شاخص کل واردات به قیمت دلاری از عدد ۴۰.۱ در سال ۱۳۹۰ به ۲۰۶.۴ در سال ۱۴۰۰ رسیده است.
این یعنی طی ده سال حدود ۵ برابر افزایش داشته است.
نکته مهم اینجاست که برخلاف شاخص ریالی که جهش چند هزار برابری داشت، شاخص دلاری مسیر نسبتاً تدریجی و قابل کنترلتری را طی کرده است.
الگوی حرکتی شاخص کل
۱۳۹۰تا ۱۳۹۴: رشد پیوسته تا سطح ۱۰۴.۹
۱۳۹۵: سال پایه (۱۰۰)
۱۳۹۶تا ۱۴۰۰: افزایش تدریجی تا سطح ۲۰۶.۴
این رفتار نشان میدهد بخش عمده جهش ریالی واردات ناشی از عامل ارزی بوده نه انفجار قیمت جهانی.
این گروه از ۲۴.۶ در ۱۳۹۰ به ۲۹۰ در ۱۴۰۰ رسیده است.
یعنی بیش از ۱۱ برابر رشد.
رشد این گروه بیانگر افزایش قیمت جهانی تجهیزات صنعتی و سرمایهای در دهه اخیر است.
دستگاههای اپتیکی و تجهیزات دقیق
از ۲۰.۶ به ۲۷۷.۱ رسیدهاند.
رشد بیش از ۱۳ برابر، که بیشترین رشد در میان کالاهای فناوریمحور محسوب میشود.
فلزات و مصنوعات فلزی
از ۷۶.۸ به ۱۹۱.۴ افزایش یافتهاند.
این روند همسو با سیکلهای جهانی قیمت فلزات و کامودیتیهاست.
از ۳۶.۲ به ۲۱۰.۸ رسیدهاند.
افزایش حدود ۵.۸ برابری که نشاندهنده رشد قیمت خودرو و تجهیزات حملونقل در بازار جهانی است.
برخی گروهها نوسان کمتری داشتهاند:
حیوانات زنده: ۱۰۹.۸ → ۱۱۴.۴
چوب و مصنوعات چوبی: ۱۱۰.۲ → ۱۰۴.۹
مروارید و سنگهای گرانبها: ۷۸.۱ → ۱۲۴.۲
این گروهها رشد ملایم یا حتی دورههایی از ثبات را تجربه کردهاند.
تحلیل همزمان دو شاخص نشان میدهد:
شاخص دلاری حدود ۵ برابر شده
شاخص ریالی هزاران برابر افزایش یافته
نتیجه: بخش اصلی افزایش هزینه واردات در اقتصاد ایران ناشی از کاهش ارزش پول ملی بوده نه افزایش شدید قیمت جهانی کالاها.
رشد دلاری واردات نشان میدهد:
۱. قیمت جهانی کالاهای صنعتی و سرمایهای افزایش داشته
۲. شوک جهانی کالاها در سالهای پایانی دهه محسوس بوده
۳. بخشی از فشار هزینه تولید داخلی ناشی از افزایش قیمت جهانی است
اما شدت بحران هزینه واردات در ایران عمدتاً منشأ ارزی داشته است.
شاخص قیمت کالاهای وارداتی به قیمت دلاری طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ روندی افزایشی اما کنترلشده را طی کرده و حدود پنج برابر شده است. بیشترین رشد مربوط به کالاهای سرمایهای و تجهیزات صنعتی بوده است. مقایسه با شاخص ریالی نشان میدهد جهش هزینه واردات در اقتصاد ایران بیش از آنکه ناشی از انفجار قیمت جهانی باشد، نتیجه نوسانات ارزی داخلی بوده است.
