توضیحات داشبورد
مقدمه
بخش نیروگاهی یکی از اصلی‌ترین منابع انتشار گازهای آلاینده و گلخانه‌ای در اقتصاد ایران محسوب می‌شود. تولید برق در نیروگاه‌های حرارتی که عمدتاً مبتنی بر سوخت‌های فسیلی مانند گاز طبیعی، گازوئیل و مازوت هستند، منجر به انتشار حجم بالایی از گازهایی نظیر دی‌اکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و دی‌اکسید گوگرد می‌شود. بررسی روند انتشار این گازها در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ نشان می‌دهد که هم‌زمان با افزایش تولید برق، سطح انتشار بسیاری از آلاینده‌ها نیز افزایش یافته و بخش نیروگاهی همچنان یکی از مهم‌ترین کانون‌های انتشار آلاینده در کشور محسوب می‌شود.
نحوه محاسبه شاخص انتشار
مقادیر انتشار بر حسب تن در سال اندازه‌گیری شده و شامل مهم‌ترین آلاینده‌های زیر است:
دی‌اکسید کربن (CO2)
اکسیدهای نیتروژن (NOx)
دی‌اکسید گوگرد (SO2)
منوکسید کربن (CO)
متان (CH4)
ذرات معلق (SPM)
اکسید نیتروژن (N2O)
تری‌اکسید گوگرد (SO3)
این گازها مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی اثرات زیست‌محیطی نیروگاه‌ها محسوب می‌شوند.
تحلیل روند انتشار دی‌اکسید کربن (CO2) | مهم‌ترین آلاینده نیروگاهی
دی‌اکسید کربن بزرگ‌ترین سهم انتشار در بخش نیروگاهی را دارد.
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار CO2 برابر با ۱۷۹,۸۲۵,۲۱۵ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۳ این مقدار به ۱۷۷,۷۴۴,۹۱۳ تن کاهش جزئی پیدا می‌کند.
در سال ۱۳۹۴ انتشار به ۱۷۴,۰۱۰,۵۴۳ تن کاهش می‌یابد.
در سال ۱۳۹۵ مقدار انتشار برابر با ۱۷۱,۶۸۶,۹۸۹ تن ثبت شده است که پایین‌ترین سطح دوره محسوب می‌شود.
اما از سال ۱۳۹۶ روند افزایشی آغاز می‌شود و مقدار انتشار به:
۱۸۲,۷۴۶,۹۱۳ تن در سال ۱۳۹۶
۱۸۴,۸۸۰,۷۲۱ تن در سال ۱۳۹۷
۱۹۵,۱۱۸,۲۹۹ تن در سال ۱۳۹۸
۲۱۳,۱۱۰,۵۲۴ تن در سال ۱۳۹۹
و در نهایت به ۲۳۰,۱۷۱,۹۱۶ تن در سال ۱۴۰۰ می‌رسد.
در مجموع انتشار CO2 طی این دوره بیش از ۵۰ میلیون تن افزایش داشته است.
تحلیل اکسیدهای نیتروژن (NOx)
انتشار NOx نیز روند افزایشی داشته است.
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۶۷۸,۰۲۴ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۴ مقدار آن به ۶۲۷,۷۲۴ تن کاهش می‌یابد.
اما از سال ۱۳۹۶ روند افزایشی آغاز می‌شود:
۶۵۱,۸۳۳ تن در سال ۱۳۹۶
۷۴۰,۲۲۱ تن در سال ۱۳۹۸
۷۶۴,۱۱۸ تن در سال ۱۳۹۹
و در نهایت به ۸۰۳,۲۵۹ تن در سال ۱۴۰۰ می‌رسد.
این مقدار بالاترین سطح ثبت‌شده در کل دوره است.
تحلیل انتشار دی‌اکسید گوگرد (SO2)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار SO2 برابر با ۹۱۰,۶۵۸ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۵ این مقدار به ۲۹۵,۹۱۹ تن کاهش قابل توجهی پیدا می‌کند.
اما از سال ۱۳۹۷ روند افزایشی دوباره آغاز می‌شود:
۳۹۶,۵۶۶ تن در سال ۱۳۹۸
۴۱۸,۲۹۸ تن در سال ۱۳۹۹
و در نهایت ۴۷۰,۶۸۶ تن در سال ۱۴۰۰
با این حال سطح انتشار هنوز کمتر از مقدار سال‌های ابتدایی دوره است.
تحلیل منوکسید کربن (CO)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۱۶۲,۷۰۷ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۵ این مقدار به ۱۶۰,۴۳۴ تن کاهش پیدا می‌کند.
در سال ۱۳۹۸ مقدار انتشار برابر با ۱۴۶,۸۵۹ تن ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰ مقدار انتشار به ۱۳۶,۲۵۹ تن کاهش یافته است.
این روند نشان‌دهنده کاهش تدریجی انتشار CO در نیروگاه‌ها است.
تحلیل انتشار متان (CH4)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار متان برابر با ۴,۷۲۵ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۷ مقدار انتشار برابر با ۳,۷۲۲ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۹ مقدار انتشار به ۴,۵۰۹ تن افزایش می‌یابد.
در سال ۱۴۰۰ مقدار انتشار برابر با ۴,۸۲۴ تن ثبت شده است.
تحلیل ذرات معلق (SPM)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۳۶,۱۹۹ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۵ مقدار انتشار به ۲۵,۱۵۴ تن کاهش پیدا می‌کند.
در سال ۱۳۹۸ مقدار انتشار برابر با ۳۰,۰۶۸ تن ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰ مقدار انتشار به ۳۴,۲۹۷ تن افزایش یافته است.
تحلیل اکسید نیتروژن (N2O)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۸۰۳ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۵ مقدار انتشار به ۴۸۵ تن کاهش پیدا می‌کند.
در سال ۱۳۹۹ مقدار انتشار برابر با ۶۴۱ تن ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰ مقدار انتشار به ۶۸۱ تن افزایش یافته است.
تحلیل تری‌اکسید گوگرد (SO3)
در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۶,۵۷۴ تن ثبت شده است.
در سال ۱۳۹۵ مقدار انتشار به ۲,۴۸۱ تن کاهش پیدا می‌کند.
در سال ۱۳۹۹ مقدار انتشار برابر با ۳,۸۵۵ تن ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰ مقدار انتشار به ۴,۰۱۸ تن افزایش یافته است.
جمع‌بندی
انتشار دی‌اکسید کربن نیروگاه‌ها از ۱۷۹ میلیون تن در سال ۱۳۹۲ به بیش از ۲۳۰ میلیون تن در سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.
انتشار اکسیدهای نیتروژن نیز به بیش از ۸۰۳ هزار تن در سال ۱۴۰۰ رسیده است.
انتشار دی‌اکسید گوگرد در نیمه اول دوره کاهش یافته اما در سال‌های پایانی دوباره افزایش پیدا کرده است.
انتشار ذرات معلق و متان نیز در سال‌های پایانی روند افزایشی داشته است.
سال ۱۴۰۰ بالاترین سطح انتشار بسیاری از آلاینده‌ها در کل دوره را ثبت کرده است.
این روند نشان می‌دهد افزایش تولید برق و مصرف سوخت‌های فسیلی اثر مستقیم بر افزایش انتشار آلاینده‌ها داشته است.
