مقدار انتشار گازهای گلخانه‌ای بخش کشاورزی ایران

مقدمه

بخش کشاورزی یکی از مهم‌ترین منابع انتشار گازهای آلاینده و گلخانه‌ای در اقتصاد ایران محسوب می‌شود. این بخش علاوه بر نقش حیاتی در تأمین امنیت غذایی، به دلیل استفاده از سوخت، فعالیت ماشین‌آلات، فرآیندهای زیستی و مدیریت پسماند، سهم قابل توجهی در انتشار گازهایی مانند دی‌اکسید کربن، متان و اکسیدهای نیتروژن دارد. بررسی روند انتشار این گازها به‌صورت سالانه می‌تواند تصویر دقیقی از تغییرات زیست‌محیطی این بخش ارائه دهد. داده‌های رسمی نشان می‌دهد که در فاصله ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰، الگوی انتشار گازهای مختلف در بخش کشاورزی مسیرهای متفاوتی را تجربه کرده است.

نحوه محاسبه شاخص انتشار گازها

مقادیر انتشار بر حسب تن در سال اندازه‌گیری می‌شود. این شاخص شامل گازهای اصلی زیر است:

• دی‌اکسید کربن (CO2)

• اکسیدهای نیتروژن (NOx)

• دی‌اکسید گوگرد (SO2)

• منوکسید کربن (CO)

• متان (CH4)

• ذرات معلق (SPM)

• اکسید نیتروژن (N2O)

• تری‌اکسید گوگرد (SO3)

هر یک از این گازها نقش متفاوتی در آلودگی هوا و اثرات گلخانه‌ای دارند.

تحلیل روند دی‌اکسید کربن (CO2) | مهم‌ترین گاز گلخانه‌ای

دی‌اکسید کربن بیشترین حجم انتشار را در میان گازهای بخش کشاورزی دارد.

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار CO2 برابر با ۱۲,۸۷۶,۴۶۱ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۳ این مقدار به ۱۲,۴۱۰,۵۲۲ تن کاهش پیدا می‌کند.

در سال ۱۳۹۵ انتشار CO2 به ۱۳,۱۶۷,۱۶۸ تن افزایش می‌یابد.

در سال ۱۳۹۷ مقدار آن به ۱۴,۵۲۶,۰۸۳ تن می‌رسد.

در سال ۱۳۹۸ افزایش قابل توجهی رخ داده و مقدار انتشار برابر با ۱۶,۶۸۷,۵۲۱ تن ثبت می‌شود.

در سال ۱۳۹۹ انتشار به ۱۷,۶۳۸,۵۱۹ تن می‌رسد.

در سال ۱۴۰۰ این مقدار به ۱۹,۲۲۹,۸۰۲ تن افزایش پیدا می‌کند که بالاترین مقدار در کل دوره محسوب می‌شود.

این روند نشان می‌دهد انتشار CO2 طی این دوره حدود ۶.۳ میلیون تن افزایش داشته است.

تحلیل اکسیدهای نیتروژن (NOx)

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار NOx برابر با ۵۹,۷۵۷ تن ثبت شده است.

این مقدار در سال ۱۳۹۶ به ۴۶,۲۴۷ تن کاهش پیدا می‌کند که پایین‌ترین سطح دوره محسوب می‌شود.

پس از آن روند افزایشی آغاز می‌شود:

• ۱۳۹۸: ۵۴,۱۶۶ تن

• ۱۳۹۹: ۵۴,۷۱۷ تن

• ۱۴۰۰: ۵۳,۷۴۸ تن

مقدار انتشار NOx در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۱۳۹۶ افزایش قابل توجهی داشته است.

تحلیل دی‌اکسید گوگرد (SO2)

در سال ۱۳۹۲ مقدار SO2 برابر با ۶۱,۲۹۸ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ این مقدار به ۴۷,۶۱۴ تن کاهش پیدا می‌کند.

پس از آن دوباره افزایش رخ می‌دهد:

• ۱۳۹۸: ۵۵,۸۷۱ تن

• ۱۳۹۹: ۵۶,۱۸۳ تن

• ۱۴۰۰: ۵۵,۱۷۲ تن

مقدار انتشار SO2 در سال‌های پایانی دوره نسبت به سال‌های میانی افزایش یافته است.

تحلیل متان (CH4)

متان یکی از مهم‌ترین گازهای گلخانه‌ای در بخش کشاورزی است.

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۶۴۱ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ این مقدار به ۵۴۴ تن کاهش پیدا می‌کند.

سپس روند افزایشی آغاز می‌شود:

• ۱۳۹۸: ۶۶۳ تن

• ۱۳۹۹: ۶۸۳ تن

• ۱۴۰۰: ۷۰۵ تن

سال ۱۴۰۰ بالاترین مقدار انتشار متان را ثبت کرده است.

تحلیل منوکسید کربن (CO)

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار CO برابر با ۱۴,۰۸۱ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ این مقدار به ۱۰,۲۱۴ تن کاهش پیدا می‌کند.

سپس روند افزایشی رخ می‌دهد:

• ۱۳۹۸: ۱۱,۸۹۹ تن

• ۱۳۹۹: ۱۲,۰۰۶ تن

• ۱۴۰۰: ۱۱,۸۰۷ تن

تحلیل ذرات معلق (SPM)

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار ذرات معلق برابر با ۲۶,۱۲۲ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ این مقدار به ۲۰,۲۱۱ تن کاهش پیدا می‌کند.

در سال‌های بعد افزایش رخ می‌دهد:

• ۱۳۹۸: ۲۳,۶۶۴ تن

• ۱۳۹۹: ۲۳,۹۲۹ تن

• ۱۴۰۰: ۲۳,۵۰۷ تن

تحلیل اکسید نیتروژن (N2O)

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۴,۰۶۳ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ به ۳,۱۴۸ تن کاهش پیدا می‌کند.

سپس افزایش رخ می‌دهد:

• ۱۳۹۸: ۳,۶۸۸ تن

• ۱۳۹۹: ۳,۷۳۲ تن

• ۱۴۰۰: ۳,۶۶۹ تن

تحلیل تری‌اکسید گوگرد (SO3)

در سال ۱۳۹۲ مقدار انتشار برابر با ۳۷۴ تن ثبت شده است.

در سال ۱۳۹۶ به ۲۹۲ تن کاهش پیدا می‌کند.

در سال ۱۴۰۰ مقدار آن برابر با ۳۳۷ تن ثبت شده است.

جمع‌بندی

مقدار انتشار دی‌اکسید کربن از ۱۲.۸ میلیون تن در سال ۱۳۹۲ به ۱۹.۲ میلیون تن در سال ۱۴۰۰ افزایش پیدا کرده است.

انتشار متان از ۶۴۱ تن به ۷۰۵تن افزایش یافته است.

انتشار اکسیدهای نیتروژن پس از کاهش اولیه، دوباره افزایش پیدا کرده است.

انتشار ذرات معلق و دی‌اکسید گوگرد نیز در سال‌های پایانی دوره نسبت به سال‌های میانی بیشتر شده است.

سال ۱۴۰۰ یکی از بالاترین سطوح انتشار گازهای گلخانه‌ای در کل دوره را نشان می‌دهد.