محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
مقدمه: بررسی الگوهای سفرهای بومی بدون اقامت شبانه یکی از مهمترین شاخصها برای تحلیل رفتار گردشگری داخلی در ایران است. این نوع سفرها که معمولاً به قصد تفریح، دیدار اقوام، خرید یا امور روزمره انجام میشوند، نقش قابل توجهی در اقتصاد محلی و برنامهریزی گردشگری دارند.
در این مقاله با استفاده از دادههای رسمی آمار ایران، روند تغییرات تعداد سفرهای بومی بدون اقامت شبانه را به تفکیک سفرهای همراه با تور و سفرهای بدون تور در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ بررسی میکنیم.
دادهها نشان میدهد که سفرهای همراه با تور سهم نسبتاً کوچکی از کل سفرهای بومی بدون اقامت شبانه را تشکیل میدهند و نوسانات قابل توجهی در طول سالها دارند.
سفرهای همراه با تور در سفرهای بومی بدون اقامت شبانه، رفتاری وابسته به شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاستهای گردشگری دارند و نسبت به بحرانها حساستر هستند.
در بهار و تابستان ۱۳۹۰ تعداد این سفرها حدود ۲۲۰ تا ۲۲۵ هزار مورد ثبت شده است.
بیشترین مقدار مشاهدهشده مربوط به بهار ۱۳۹۱ با بیش از ۴۶۳ هزار سفر است که میتواند ناشی از رونق تورهای داخلی در آن مقطع باشد.
پس از سال ۱۳۹۲، روندی نوسانی اما کاهشی دیده میشود.
در سال ۱۴۰۰ (آمار سالانه) افت شدیدی تا حدود ۲۹ هزار سفر مشاهده میشود که بهوضوح تحت تأثیر محدودیتهای ناشی از همهگیری کرونا قرار دارد.
در بهار ۱۴۰۳ تعداد سفرهای همراه با تور به حدود ۱۳۱ هزار مورد رسیده که نشاندهنده بازگشت تدریجی اما محدود این نوع سفرهاست.
در مقابل، سفرهای بدون تور سهم غالب و بسیار پررنگتری در این سری زمانی دارند.
سفرهای بومی بدون تور به دلیل انعطافپذیری بالا، هزینه کمتر و وابستگی کمتر به ساختارهای رسمی، همواره بخش اصلی سفرهای داخلی ایران را تشکیل دادهاند.
در بهار ۱۳۹۰ بیش از ۲۱ میلیون سفر بدون تور ثبت شده است.
این رقم در بهار ۱۳۹۱ به حدود ۳۰ میلیون سفر افزایش مییابد.
اوج قابل توجه این روند در بهار ۱۳۹۷ با بیش از ۶۱ میلیون سفر مشاهده میشود که بالاترین مقدار ثبتشده در کل دادههاست.
پس از آن، در سال ۱۴۰۰ کاهش چشمگیری تا حدود ۱۴ میلیون سفر سالانه دیده میشود که اثر مستقیم شرایط کرونایی را نشان میدهد.
در بهار ۱۴۰۳ تعداد سفرهای بدون تور مجدداً به حدود ۳۵ میلیون سفر رسیده که بیانگر احیای نسبی سفرهای داخلی است.
مقایسه این دو شیوه سفر نشان میدهد که:
سهم سفرهای بدون تور چند ده برابر سفرهای همراه با تور است.
در دورههای بحران، هر دو نوع سفر کاهش مییابند، اما افت سفرهای تورمحور شدیدتر است.
بازگشت سفرهای بدون تور سریعتر و پایدارتر از سفرهای همراه با تور اتفاق میافتد.
تحلیل سری زمانی تعداد سفرهای بومی بدون اقامت شبانه نشان میدهد که الگوی غالب سفر در ایران، سفرهای بدون تور است.
این دادهها میتوانند برای:
برنامهریزی گردشگری داخلی
تصمیمگیری کسبوکارهای حوزه حملونقل و خدمات محلی
تحلیل تقاضای سفر در فصول مختلف
بسیار کاربردی باشند. همچنین روند رو به بهبود سفرها در سال ۱۴۰۳ میتواند نشانهای مثبت برای آینده گردشگری داخلی کشور باشد.