محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص دلاری قیمت کالاهای صادراتی، یک مزیت مهم دارد: اثر تغییرات نرخ ارز داخلی را تا حد زیادی کنار میزند و کمک میکند بفهمیم قیمت صادرات ایران در مقیاس دلاری واقعاً چه مسیری را طی کرده است.
وقتی این شاخص را به تفکیک فصل نگاه میکنیم، میتوانیم هم روند بلندمدت را ببینیم و هم نقاطی که در آنها شتاب تغییرات بیشتر شده است. دادههای این جدول از ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱، نشان میدهد صادرات دلاری ایران برخلاف نسخه ریالی، تا مدتها آرام حرکت کرده و سپس از ۱۳۹۷ به بعد وارد فاز صعودی جدیتری شده است.
شاخص کل صادرات دلاری در ۱۳۹۰ در بازه ۹۱.۸ تا ۹۴.۵ قرار دارد؛ یعنی فاصله زیادی با سال پایه (۱۳۹۵=۱۰۰) ندارد.
از ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ رشد محدود و تدریجی دیده میشود و در ۱۳۹۳ شاخص کل به حدود ۱۰۶ میرسد.
نقطه مهم اینجاست که بعد از نزدیک شدن به سال پایه، در ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ روند وارد مسیر افزایشی روشنتری میشود:
۱۳۹۶: شاخص کل در محدوده حدود ۹۷.۴ تا ۱۰۲.۹ نوسان دارد (یعنی تقریباً نزدیک ۱۰۰).
۱۳۹۷: عبور از سطح ۱۰۰ و رسیدن به ۱۱۷.۳ در زمستان.
۱۳۹۸: رشد تا ۱۳۶.۶.
۱۳۹۹: رسیدن به ۱۵۱.۶.
۱۴۰۰: افزایش تا ۱۶۹.۰ در زمستان.
۱۴۰۱: ثبت ۱۷۸.۴ در بهار و سپس ۱۷۵.۵ در تابستان (دو فصل آخر خالی است).
برداشت دادهمحور: در مقیاس دلاری، افزایشها کمنوسانتر و پیوستهتر از شاخص ریالی است، اما از ۱۳۹۷ به بعد، شیب افزایش کاملاً محسوس میشود.
مواد نسجی و مصنوعات از این مواد
این گروه یکی از واضحترین مسیرهای صعودی را دارد.
از ۳۴ تا ۴۶ در ۱۳۹۰ شروع میکند و در ادامه:
در ۱۳۹۶ به حوالی ۱۰۰ میرسد،
در ۱۳۹۸ تا حدود ۱۸۵.۸ بالا میرود،
در ۱۴۰۰ به ۲۹۲.۶ میرسد،
و در ۱۴۰۱ به حدود ۳۲۱.۰ ثبت میشود.
یعنی نساجی در دلاری هم رشد بسیار پررنگتری نسبت به شاخص کل دارد.
صنایع شیمیایی و صنایع وابسته
تا ۱۳۹۷ رشد این گروه آرام است؛ اما از ۱۳۹۸ به بعد شتاب میگیرد:
۱۳۹۸: از ۱۵۲.۱ تا ۲۰۷.۲
۱۳۹۹: عبور به ۲۴۶.۲
۱۴۰۰: ثبت ۲۹۱.۷
۱۴۰۱: رسیدن به ۳۲۰.۱ و سپس ۳۰۰.۰
برداشت: شیمیاییها در سالهای پایانی به یکی از موتورهای اصلی رشد دلاری تبدیل شدهاند.
خمیر چوب و مواد الیافی
این بخش از حدود ۷۶ تا ۷۹ در ۱۳۹۰ شروع میشود و از ۱۳۹۸ به بعد جهش میگیرد:
۱۳۹۸: حدود ۱۴۴.۴
۱۳۹۹: تا ۱۶۹.۱
۱۴۰۰: تا ۱۸۸.۶
۱۴۰۱: ثبت ۱۸۰.۰ تا ۱۸۸.۶ (افزایش پایدار)
این گروه در کل دوره افزایشی است اما با شتاب کنترلشدهتر از نساجی و شیمیایی:
۱۳۹۰: ۴۷ تا ۵۵
۱۳۹۶: نزدیک ۹۶ تا ۱۰۲
۱۳۹۸: حدود ۱۲۰
۱۴۰۰: تا ۲۲۵
۱۴۰۱: تا ۲۴۲.۵
فلزات معمولی
در بیشتر سالها نزدیک به ۱۰۰ حرکت کرده و نوسانهایش محدود بوده است. حتی در ۱۴۰۱، عدد ۱۴۱.۷ دیده میشود که نسبت به جهشهای ۲۰۰+ برخی گروهها، ملایمتر است.
مروارید و سنگهای گرانبها
این گروه از حوالی سال پایه به بعد تقریباً روی ۱۰۰ قفل شده و در کل سری، تغییرات بسیار محدود دارد.
مصنوعات سنگ، گچ و سیمان
این گروه هم تغییرات آرام دارد و از حدود ۹۰ها تا حدود ۱۳۳ در ۱۴۰۱ بالا آمده؛ یعنی رشد دارد اما بدون جهش انفجاری.
در شاخص ریالی، جهشها بسیار بزرگتر بودند؛ اما در شاخص دلاری:
قیمت صادرات به شکل ملایمتر و قابلردیابیتر بالا رفته،
و از ۱۳۹۷ به بعد، روند افزایش پلهای و پیوسته شده است.
این یعنی اگر صرفاً بخواهیم رفتار «قیمت صادرات در بازار بینالمللی» را بررسی کنیم، شاخص دلاری نمای واضحتری ارائه میدهد.
شاخص کل صادرات دلاری از حدود ۹۲ در ۱۳۹۰ به حدود ۱۷۸ در ۱۴۰۱ رسیده است.
بیشترین رشد دلاری مربوط به مواد نسجی، صنایع شیمیایی و خمیر چوب و مواد الیافی است.
گروههایی مثل مروارید و سنگهای گرانبها و تا حدی فلزات معمولی نوسان محدود و رفتار باثباتتری داشتهاند.
نقطه تغییر فاز اصلی از نظر روند کل، از ۱۳۹۷ به بعد دیده میشود که شاخص کل از محدوده نزدیک ۱۰۰ وارد مسیر افزایشی پایدار میشود.