محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت کالاهای صادراتی یکی از دقیقترین نماگرهای سنجش تغییرات قیمت در تجارت خارجی است. این شاخص نشان میدهد قیمت کالاهای صادرشده نسبت به سال پایه ۱۳۹۰ چگونه تغییر کرده و چه گروههایی بیشترین نقش را در جهشهای قیمتی ایفا کردهاند.
دادههای فصلی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ تصویری روشن از سه دوره متمایز ارائه میکند:
۱. رشد تدریجی اولیه
۲. ثبات نسبی میانی
۳. جهش شدید در سالهای پایانی
در ادامه، هر گروه اصلی بهصورت تحلیلی بررسی میشود.
شاخص کل در سال ۱۳۹۰ در محدوده ۹۶ تا ۱۰۵ در نوسان بود.
در سال ۱۳۹۱ این عدد تا زمستان به ۱۴۵ رسید که نخستین جهش جدی محسوب میشود.
در سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ رشد ادامه داشت اما با شیب ملایمتر. شاخص در سال ۱۳۹۶ عمدتاً در محدوده ۱۷۰ تا ۱۹۰ قرار داشت که نشاندهنده یک دوره تثبیت نسبی است.
اما از سال ۱۳۹۷ شرایط کاملاً تغییر میکند. شاخص در بهار ۱۳۹۷ به ۲۲۶ میرسد و در زمستان همان سال به ۳۸۸ افزایش مییابد. در سال ۱۳۹۸ نیز روند افزایشی شتاب میگیرد و شاخص به ۴۴۱ میرسد.
یعنی نسبت به سال پایه، قیمت صادرات تقریباً بیش از چهار برابر شده است.
ماشینآلات و تجهیزات برقی
این گروه یکی از شدیدترین جهشها را ثبت کرده است.
در سال ۱۳۹۰ شاخص حدود ۹۰ بود، اما در سال ۱۳۹۸ به عدد ۱۰۴۳ رسید.
یعنی بیش از ۱۰ برابر افزایش نسبت به سال پایه. این جهش نشاندهنده حساسیت بالای کالاهای سرمایهای به نوسانات ارزی است.
مواد نسجی و مصنوعات از این مواد
این گروه نیز روند صعودی قابلتوجهی دارد.
از محدوده ۸۱ در سال ۱۳۹۰ به ۹۰۹ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
این رشد نشان میدهد صنایع پوشاک و نساجی صادراتی در دوره جهش ارزی افزایش قیمت بسیار شدیدی را تجربه کردهاند.
انواع کفش
از عدد ۸۸ در سال پایه به ۱۵۳۰ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
این یکی از بیشترین ضرایب رشد در میان گروههای مصرفی است.
کالاها و مصنوعات گوناگون
شاخص این گروه از ۸۰ در سال ۱۳۹۰ به ۱۶۹۹ در سال ۱۳۹۸ افزایش یافته است.
این رشد شدید نشاندهنده تأثیر گسترده تورم صادراتی در کالاهای متنوع و ترکیبی است.
از ۸۶ در سال پایه به ۹۹۸ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
روند این گروه کاملاً صعودی و مستمر بوده و تقریباً در هیچ مقطعی افت جدی نداشته است.
از ۹۶ در سال ۱۳۹۰ به ۴۵۵ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
این رشد اگرچه نسبت به برخی گروهها کمتر است، اما پیوستگی آن نشاندهنده ثبات تقاضای صادراتی این بخش است.
فلزات معمولی
از ۱۰۰ در سال پایه به ۵۸۲ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
روند افزایشی این گروه از سال ۱۳۹۷ شدت بیشتری میگیرد.
محصولات معدنی
این گروه در سالهای میانی حتی کاهش شاخص را تجربه کرده است.
عدد آن در سال ۱۳۹۴ به حدود ۹۲ رسید و سپس مجدداً صعودی شد و در سال ۱۳۹۸ به ۲۶۵ رسید.
این گروه تقریباً کمنوسانترین بخش است.
از ۸۵ در سال پایه به حدود ۱۲۱ در سال ۱۳۹۸ رسیده است.
رشد آن بسیار محدود و پایدار بوده است.
بررسی دادههای فصلی نشان میدهد در سالهای ابتدایی اختلاف بین فصول محدود است.
اما در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ شکاف فصلی بیشتر میشود و عمدتاً زمستانها بالاترین مقادیر ثبت شدهاند.
این موضوع میتواند به اثرات ارزی و زمانبندی تسویههای صادراتی مرتبط باشد.
تحلیل شاخص قیمت کالاهای صادراتی (ریالی، ۱۳۹۰=۱۰۰) نشان میدهد:
سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ دوره رشد تدریجی بوده است.
سال ۱۳۹۶ نقطه تثبیت محسوب میشود.
از سال ۱۳۹۷ جهش ساختاری رخ داده است.
کالاهای سرمایهای و نساجی بیشترین رشد را ثبت کردهاند.
کالاهای معدنی و سنگهای قیمتی کمترین نوسان را داشتهاند.
بهطور کلی، ساختار قیمت صادرات ایران در این دوره وارد فاز تورم شدید صادراتی شده است.
