محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت کالاهای صادراتی به قیمت دلاری، تغییرات ارزش واحد دلاری کالاهای صادرشده را نسبت به سال پایه نشان میدهد. در این جدول، سال ۱۳۹۵=۱۰۰ در نظر گرفته شده است؛ بنابراین هر عدد بالاتر از ۱۰۰ به معنی افزایش قیمت دلاری نسبت به سال پایه و هر عدد پایینتر از ۱۰۰ به معنی سطح پایینتر قیمتها نسبت به ۱۳۹۵ است.
اهمیت تحلیل دلاری این شاخص از آنجا ناشی میشود که اثر نوسانات نرخ ارز داخلی را حذف میکند و تصویر دقیقتری از تغییرات قیمت صادراتی ایران در بازارهای جهانی ارائه میدهد. به بیان ساده، این شاخص نشان میدهد آیا کالاهای صادراتی ایران واقعاً در بازار جهانی گرانتر شدهاند یا صرفاً در داخل کشور به دلیل تغییرات ارزی، ارزش ریالی آنها افزایش یافته است.
بررسی روند سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ نشان میدهد ساختار صادرات ایران از نظر قیمت دلاری، یک مسیر تدریجی اما معنادار را طی کرده و برخی گروهها در سالهای پایانی جهشهای قابل توجهی را تجربه کردهاند.
شاخص کل دلاری در این دوره چنین مسیری را طی میکند:
در سال ۱۴۰۰ شاخص کل به ۱۶۳٫۵ رسیده است؛ یعنی قیمت دلاری صادرات ایران حدود ۶۳ درصد بالاتر از سال پایه ۱۳۹۵ قرار دارد.
روند ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴ نشان میدهد قیمتهای دلاری به تدریج به سطح ۱۳۹۵ نزدیک شدهاند. پس از سال پایه، از ۱۳۹۶ به بعد یک مسیر افزایشی واضح شکل میگیرد که در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ شتاب بیشتری میگیرد.
این رشد اگرچه قابل توجه است، اما در مقایسه با جهشهای شاخص ریالی بسیار کنترلشدهتر بوده و نشان میدهد بخش مهمی از جهشهای ریالی ناشی از متغیرهای ارزی بوده است، نه افزایش واقعی قیمتهای جهانی.
محصولات صنایع شیمیایی یا صنایع وابسته آن
در سال ۱۴۰۰ این شاخص به ۲۶۱٫۷ رسیده است؛ یعنی حدود ۱۶۲ درصد بالاتر از سال پایه. جهش شدید سال ۱۴۰۰ نسبت به ۱۳۹۹ نشان میدهد این گروه در سال پایانی دوره با افزایش قیمت قابل توجهی در بازار جهانی مواجه بوده است.
در میان تمام گروهها، صنایع شیمیایی یکی از بالاترین سطوح رشد دلاری را ثبت کرده و بهوضوح از شاخص کل جلوتر حرکت کرده است.
مواد نسجی و مصنوعات از این مواد
در سال ۱۴۰۰ این گروه به ۲۷۲٫۳ رسیده است؛ یعنی حدود ۱۷۲ درصد بالاتر از سال پایه. روند این گروه تقریباً از ۱۳۹۶ به بعد صعودی و پرشتاب بوده است.
افزایش مداوم طی پنج سال متوالی نشان میدهد کالاهای نساجی صادراتی ایران در بازار جهانی با رشد ارزش قابل توجهی همراه بودهاند.
ماشینآلات و وسایل مکانیکی؛ ادوات برقی
در سال ۱۴۰۰ شاخص به ۲۲۱٫۵ رسیده است؛ یعنی حدود ۱۲۱ درصد بالاتر از سال پایه. این گروه نیز از ۱۳۹۸ به بعد وارد فاز افزایشی جدیتری شده است.
روند این گروه نشان میدهد کالاهای صنعتی با فناوری بالاتر در سالهای پایانی دوره، افزایش قیمت دلاری قابل توجهی را تجربه کردهاند.
انواع کفش
شاخص این گروه در ۱۴۰۰ به ۱۸۰٫۹ رسیده است؛ یعنی حدود ۸۱ درصد بالاتر از سال پایه. رشد آن نسبت به نساجی کمتر است، اما همچنان بالاتر از شاخص کل حرکت کرده است.
محصولات صنایع غذایی
رشد این گروه تدریجی و نسبتاً باثبات بوده است. در سال ۱۴۰۰ حدود ۵۱ درصد بالاتر از سال پایه قرار دارد.
فلزات معمولی و مصنوعات آنها
این گروه تا سال ۱۳۹۹ رشد ملایمی داشت و در ۱۴۰۰ جهش قابل توجهی را تجربه کرد. با این حال همچنان شیب آن نسبت به صنایع شیمیایی و نساجی کمتر است.
وسایل نقلیه زمینی، هوایی و…
روند این گروه افزایشی اما کنترلشده است و در ۱۴۰۰ حدود ۵۰ درصد بالاتر از سال پایه قرار دارد.
مروارید و سنگهای گرانبها
این رفتار نشان میدهد قیمت دلاری این گروه در بازار جهانی تغییر محسوسی نداشته و تقریباً ثابت بوده است.
دستگاههای اپتیک و عکاسی
رشد این گروه بسیار محدود و تدریجی بوده است و فاصله آن از سال پایه اندک است.
چربیها و روغن حیوانی
افزایش وجود دارد، اما دامنه آن محدود و نوسانات آن پایین است.
۱) شاخص کل دلاری از ۱۰۰ در سال ۱۳۹۵ به ۱۶۳٫۵ در سال ۱۴۰۰ رسیده و نشاندهنده رشد حدود ۶۳ درصدی است.
۲) صنایع شیمیایی، مواد نسجی و ماشینآلات بیشترین رشد دلاری را در سالهای پایانی ثبت کردهاند.
۳) برخی گروهها مانند مروارید و تجهیزات اپتیکی تقریباً باثبات باقی ماندهاند.
۴) تفاوت رفتار شاخص دلاری و ریالی نشان میدهد تحلیل صادرات بدون تفکیک ارزی میتواند تصویر ناقصی از شدت واقعی تغییرات ارائه دهد.
۵) تمرکز رشد دلاری در گروههای صنعتی و نیمهصنعتی نشاندهنده تغییر تدریجی ترکیب ارزش صادراتی در سالهای پایانی دوره است.