محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
وقتی از تغییرات قیمتها در بخش «زراعت، باغداری و دامداری سنتی» حرف میزنیم، یک سؤال اصلی داریم: «مسیر کلی به کدام سمت رفته و شدت تغییرات چقدر بوده؟» این دیتا با یک سری زمانی، همین مسیر را برای «شاخص زراعت و باغداری و دامداری سنتی» نشان میدهد. عددها به شکل «درصد» هستند و دوره زمانی هم «فصل» است.
برای اینکه تصویر روشن و قابل لمس باشد، چند نشانه ساده را کنار هم میگذاریم: میانگین و دامنه نوسان، اوج و کف، و چند دوره اخیر که معمولاً سریعترین پیام را درباره جهت کوتاهمدت میدهد. در هر بخش هم چند عدد مشخص میآید تا برداشتها دقیقتر شوند.
در کل دوره، میانگین «شاخص زراعت و باغداری و دامداری سنتی» حدود 34.56 بوده است. کمینه حدود -3.84 و بیشینه حدود 118.39 ثبت شده؛ یعنی دامنه تغییرات نزدیک 122.24 واحد است. این دامنه به ما میگوید که تغییرات در همه دورهها یکسان نبوده و مقاطعی فشار بیشتری تجربه شده است.
انحراف معیار این سری حدود 28.30 است. اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم: هر چه این عدد بزرگتر باشد، بالا و پایینها بیشتر است و برنامهریزی سختتر میشود. در دورههای پرنوسان، تصمیمهای مرحلهای (خرید/تامین/انبار) معمولاً ریسک را پایین میآورد.
بیشترین مقدار در سال 1397 و فصل «زمستان» دیده میشود (حدود 118.39). کمترین مقدار هم مربوط به سال 1394 و فصل «زمستان» است (حدود -3.84). این دو نقطه مثل «سقف و کف تجربهشده» هستند و کمک میکنند بفهمیم در چه محدودهای حرکت کردهایم.
برای اینکه سریع بفهمیم عددها بیشتر در چه محدودهای حرکت میکنند، دو مرز مهم داریم: چارک ۲۵٪ حدود 8.65 و چارک ۷۵٪ حدود 52.93. چارکها دیتا را به سه بخش تقسیم میکنند: پایین، وسط و بالا. اگر عددها زیاد بالاتر از چارک ۷۵٪ باشند، معمولاً یعنی فشار شاخص بالاتر از حالت معمول است.
یک تقسیمبندی کاربردی: زیر 8.65 «آرام»، بین 8.65 تا 52.93 «عادی/هشدار»، و بالاتر از 52.93 «فشار». این تقسیمبندی ساده است اما برای تصمیمهای روزمره خیلی کمک میکند: در «هشدار» بازنگری موجودی و زمانبندی خرید، و در «فشار» مرحلهای کردن تصمیمها.
در ۶ فصل اخیر، مسیر کلی «رو به کاهش» بوده است. مقدار از حدود 58.94 به حدود 24.11 رسیده و تغییر خالص نزدیک -34.83 واحد ثبت شده است. این عدد خلاصهای از حالوهوای کوتاهمدت میدهد.
اگر چند دوره پشت سر هم یکجهت حرکت کند، پیام روشنتر است و تصمیمگیری راحتتر میشود. اگر هم بالا و پایینها سریع تغییر کنند، یعنی هنوز عدم قطعیت بالاست و بهتر است تصمیمها انعطافپذیر باشند (مثل خرید مرحلهای یا کنترل دقیقتر هزینهها).
برای اینکه تصویر فقط به یک عدد کلی محدود نشود، نگاه کوتاهی هم به چند زیرگروه میاندازیم. «سبزیجات و حبوبات» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 54.89 داشته است. «پرورش بز و بزغاله سنتی» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 29.46 داشته است. «غلات» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 16.88 داشته است.
وقتی چند زیرگروه همزمان بالا میروند، معمولاً تغییرات فراگیرتر است. اما اگر یک یا دو قلم جلوتر از بقیه حرکت کنند، میشود اثرگذاری را هدفمندتر پیگیری کرد (مثلاً تمرکز روی نهاده یا هزینهای که بیشتر فشار میآورد).
• میانگین حدود 34.56 و دامنه -3.84 تا 118.39، تصویر کلی فشار شاخص را میسازد.
• چارکها (8.65 و 52.93) یک ابزار ساده برای تشخیص «آرام/هشدار/فشار» هستند.
• در ۶ فصل اخیر، تغییر خالص نزدیک -34.83 واحد ثبت شده و برای تصمیم کوتاهمدت مهم است.