ورود

جستجو در SData

جستجوی سریع در SData

محصولات، دوره‌ها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید

محصولات
دوره‌ها
داشبوردها
مقالات
حداقل 2 حرف برای شروع جستجو تایپ کنید

روند تغییرات مساحت اراضی کشاورزی ایران

1404/11/25 138
گزارش‌های به‌روز
داده‌های معتبر
پشتیبانی ۲۴/۷
نوع نمایش
سال اراضي كشاورزی-کل اراضي كشاورزي-آبي اراضي كشاورزي- ديم اراضي زراعي آبي-كل اراضي زراعي آبي- زير كشت اراضي زراعي آبي-آيش اراضي زراعي ديم -كل اراضي زراعي ديم - زير كشت اراضي زراعي ديم - آيش اراضي باغ و قلمستان-كل اراضي باغ و قلمستان-آبي اراضي باغ و قلمستان- ديم
1367 17150230.0 7589870 9560360 6660760.0 4878220.0 1782540.0 9393770.0 5828160.0 3565610.0 1095700.0 929110 166590
1372 15458910.0 6913700 8545210 6157680.0 4617400.0 1540280.0 8360250.0 5137060.0 3223190.0 940980.0 756020 184960
1382 17665198.0 8297031 9368167 7014846.0 5141157.0 1873689.0 9182323.0 6505870.0 2676453.0 1468034.0 1282188 185846
1393 16476609.0 7619219 8857390 5996635.0 4800933.0 1195702.0 8690418.0 6316874.0 2373544.0 1789555.0 1622584 166971
1403 17378899.51127468 - - 5875016.657438998 5024259.161032997 850757.4964060006 9556338.904178008 7335584.6626500115 2220754.241528001 1947543.9496569997 - -

اطلاعات داشبورد


  • بازه آماری: 1367_1403
  • تاریخ بروزرسانی: 1404/11/25
  • ضریب اطمینان: 90
  • منبع: مرکز آمار ایران مرکز آمار ایران
  • دسته‌بندی: کشاورزی
  • صنعت: کشاورزی و دامداری

توضیحات داشبورد

مقدمه

بخش کشاورزی یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد ایران محسوب می‌شود و بررسی تغییرات مساحت اراضی کشاورزی می‌تواند تصویری دقیق از تحولات ساختاری این بخش در دهه‌های اخیر ارائه دهد. در این مقاله، با تکیه بر داده‌های رسمی سرشماری عمومی کشاورزی مرکز آمار ایران، روند تغییرات مساحت اراضی کشاورزی، اراضی زراعی آبی و دیم و باغ‌ها و قلمستان‌ها در فاصله سال‌های ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۳ به‌صورت تحلیلی بررسی شده است.

 

وضعیت کلی مساحت اراضی کشاورزی ایران

بررسی آمارها نشان می‌دهد که مساحت کل اراضی کشاورزی کشور طی بازه مورد بررسی نوسانات قابل توجهی داشته است:

  • در سال ۱۳۶۷ مساحت کل اراضی کشاورزی حدود ۱۷.۱ میلیون هکتار بوده است.
  • این رقم در سال ۱۳۷۲ به ۱۵.۴میلیون هکتار کاهش می‌یابد که نشان‌دهنده افت قابل توجه در اوایل دهه ۷۰ است.
  • در سال ۱۳۸۲ شاهد افزایش مساحت تا حدود ۱۷.۶میلیون هکتار هستیم که بیشترین مقدار در این دوره محسوب می‌شود.
  • در سال ۱۳۹۳ دوباره کاهش نسبی رخ داده و مساحت به ۱۶.۴ میلیون هکتار می‌رسد.
  • در نهایت در سال ۱۴۰۳ مساحت اراضی کشاورزی به حدود ۱۷.۳ میلیون هکتار افزایش یافته است.

 

نتیجه‌گیری:

این نوسانات بیانگر تأثیر عواملی مانند تغییرات اقلیمی، سیاست‌های حمایتی دولت، بحران آب و تغییر کاربری اراضی در دوره‌های مختلف است.

 

تحلیل اراضی زراعی آبی

اراضی زراعی آبی نقش کلیدی در امنیت غذایی کشور دارند. داده‌ها نشان می‌دهد:

 

  • در سال ۱۳۶۷ مساحت اراضی زراعی آبی حدود ۶.۶میلیون هکتار بوده که حدود ۴.۸ میلیون هکتار آن زیر کشت قرار داشته است.
  • در سال ۱۳۷۲ کاهش نسبی این اراضی مشاهده می‌شود که می‌تواند به محدودیت منابع آب و خشکسالی‌های دهه ۷۰ مرتبط باشد.
  • در سال ۱۳۸۲ دوباره افزایش مساحت اراضی آبی تا بیش از ۷ میلیون هکتار ثبت شده است.
  • در سال ۱۳۹۳ کاهش چشمگیری رخ داده و مساحت به حدود ۶ میلیون هکتار می‌رسد.
  • در سال ۱۴۰۳ اگرچه تفکیک آبی و دیم برای کل اراضی کشاورزی منتشر نشده، اما مساحت اراضی زراعی آبی حدود ۵.۸میلیون هکتار گزارش شده که نشان‌دهنده کاهش وابستگی به کشت آبی در مقایسه با دهه‌های گذشته است.

 

تحلیل:

افزایش سطح آیش و کاهش تدریجی اراضی آبی، نشانه‌ای از فشار فزاینده بر منابع آب زیرزمینی و لزوم حرکت به سمت الگوهای کشت کم‌آب‌بر است.

 

روند تغییرات اراضی زراعی دیم

اراضی دیم همواره سهم قابل توجهی از کشاورزی ایران را به خود اختصاص داده‌اند:

  • در سال ۱۳۶۷ مساحت اراضی زراعی دیم حدود ۹.۳میلیون هکتار بوده است.
  • این رقم در سال ۱۳۷۲ به ۸.۳میلیون هکتار کاهش می‌یابد.
  • در سال ۱۳۸۲ مجدداً افزایش یافته و به بیش از ۹.۱ میلیون هکتار می‌رسد.
  • در سال ۱۳۹۳ سطح اراضی دیم به حدود ۸.۶میلیون هکتار کاهش پیدا می‌کند.
  • در سال ۱۴۰۳ مساحت اراضی دیم به حدود ۹.۵میلیون هکتار افزایش یافته که نشان‌دهنده گرایش مجدد به کشت دیم در شرایط کم‌آبی است.

 

نتیجه‌گیری:

افزایش سهم اراضی دیم در سال‌های اخیر را می‌توان پاسخی به بحران آب و تلاش برای سازگاری کشاورزی با شرایط اقلیمی جدید دانست.

 

وضعیت باغ‌ها و قلمستان‌ها

باغداری یکی از زیربخش‌های با ارزش افزوده بالای کشاورزی ایران است:

  • در سال ۱۳۶۷ مساحت باغ‌ها و قلمستان‌ها حدود ۱.۰۹ میلیون هکتار بوده است.
  • این مقدار در سال ۱۳۷۲ کاهش یافته و به حدود ۹۴۱ هزار هکتار می‌رسد.
  • در سال ۱۳۸۲ جهش قابل توجهی رخ داده و مساحت باغ‌ها به حدود ۱.۴۶ میلیون هکتار افزایش می‌یابد.
  • در سال ۱۳۹۳ این روند صعودی ادامه یافته و مساحت به حدود ۱.۷۸ میلیون هکتار می‌رسد.
  • در سال ۱۴۰۳ مساحت باغ‌ها و قلمستان‌ها حدود ۱.۹۴ میلیون هکتار گزارش شده است؛ هرچند تفکیک آبی و دیم در این سال ارائه نشده است.

یادداشت:در سرشماری عمومی کشاورزی 1403 مساحت اراضی باغ و قلمستان به تفکیک دیم و آبی گردآوری نشده است. 

تحلیل:

رشد مستمر باغ‌ها نشان‌دهنده تغییر الگوی تولید از زراعت سنتی به سمت محصولات باغی با سودآوری بالاتر و صادرات‌محور است.

 

جمع‌بندی نهایی

تحلیل داده‌های سرشماری عمومی کشاورزی مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که:

  • مساحت کل اراضی کشاورزی ایران در بلندمدت روندی نسبتاً ثابت اما نوسانی داشته است.
  • سهم اراضی آبی به‌تدریج کاهش یافته و اراضی دیم اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
  • توسعه باغ‌ها و قلمستان‌ها یکی از مهم‌ترین تحولات ساختاری کشاورزی ایران در دهه‌های اخیر بوده است.

این تغییرات بیانگر ضرورت مدیریت پایدار منابع آب، اصلاح الگوی کشت و افزایش بهره‌وری زمین برای تضمین امنیت غذایی کشور در آینده است.

داشبورد‌های مرتبط


مقدار انتشار گازهای گلخانه‌ای بخش کشاورزی ایران شاخص قیمت تولید کننده مرغداری‌های صنعتی به تفکیک فصل (100=1395) شاخص قیمت تولید کننده مرغداری‌های صنعتی به تفکیک فصل (100=1390) شاخص قیمت تولید کننده مرغداری‌های صنعتی کشور به تفکیک سال(100=1395) تورم سالانه تولیدکننده زراعت، باغداری و دامداری شاخص قیمت زراعت، باغداری و دامداری به تفکیک سال سهم اراضی کشاورزی از اراضی خاکی کشور تغییرات تعداد درخت محصولات دائمی در ایران سطح زیر کاشت محصولات زراعی به تفکیک سال و نام محصول تعداد بهره‌برداری محصولات زراعی بر حسب محصول مساحت کل و سطح زیرکشت اراضی زراعی به تفکیک استان‌های کشور بررسی ساختار و روندهای باغداری استان‌ها تحلیل بهره‌برداری‌های کشاورزی کشور بر اساس استان‌ها تعداد بهره‌برداری‌های کشاورزی کشور بر حسب نوع فعالیت هزينه ناخالص داخلی-f9599c توليد داخلی برحسب-ad56e9-fb717d توليد ناخالص داخلی سال 1395 بخش گروه کشاورزی توليد ناخالص داخلی سال 1395 توليد ناخالص داخلی بخش گروه کشاورزی توليد ناخالص داخلی بخش هزينه ناخالص داخلی سال 1395 به قيمت بازار هزينه ناخالص داخلی توليد داخلی برحسب-ad56e9 توليد داخلی برحسب قیمتهای سال 1395 بخش خدمات توليد داخلی برحسب توليد داخلی برحسب قیمتهای سال 1395 بخش کشاورزی توليد ناخالص داخلی-a30bd7 توليد ناخالص داخلی بخش کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری اطلاعات تعداد تعاونی کشاورزی تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق بوشهر تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق جنوب کرمان مشخصات عمومي انواع اتحاديه‌هاي تعاوني مشخصات شركت‌هاي تعاوني كشاورزي تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق خراسان رضوی تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق خراسان جنوبی تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق خراسان شمالی تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت توزیع برق زنجان تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت توزیع برق سمنان تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق استان همدان تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق شهر اصفهان تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق شهر مشهد تعداد چاه‌های کشاورزی برق‌دار شرکت برق غرب مازندران آمار صادرات ابزارآلات در ایران آمار صادرات دانه و بذر در ایران آمار صادرات پرندگان زنده در ایران آمار واردات دانه و بذر در ایران آمار واردات پرندگان زنده در ایران مشخصات عمومی شركت‌های تعاونی كشاورزی