نرخ تورم سالانه خدمات

مقدمه

نرخ تورم سالانه تولیدکننده خدمات، نشان‌دهنده درصد افزایش متوسط قیمت خدمات در هر سال نسبت به سال قبل است.
این شاخص، برخلاف سطح شاخص قیمت، برای بررسی شدت و نوسان تورم در هر سال کاربرد دارد و به‌خوبی مشخص می‌کند که در چه سال‌هایی فشار تورمی تشدید شده است.در این داشبورد، با استفاده از داده‌های رسمی و سال پایه ۱۳۹۵=۱۰۰، نرخ تورم سالانه تولیدکننده خدمات از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ به تفکیک بخش‌های اصلی بررسی می‌شود.

روند کلی تورم سالانه خدمات

نرخ تورم سالانه کل خدمات نشان می‌دهد که:

• تورم خدمات از ۲۲.۳ درصد در سال ۱۳۹۱

• به اوج ۵۵.۸ درصد در سال ۱۴۰۱

• و سپس به ۳۶.۲ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است

این روند بیانگر آن است که:

اقتصاد خدمات ایران در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ با دوره تورم‌های بسیار بالا و ناپایدار مواجه بوده است.

سال‌های اوج تورم خدمات

بررسی داده‌ها نشان می‌دهد سه سال زیر نقاط بحرانی تورم خدمات بوده‌اند:

• ۱۴۰۱: بالاترین تورم سالانه کل خدمات (۵۵.۸٪)

• ۱۴۰۰: تورم ۴۶.۹٪

• ۱۴۰۲: تورم ۵۴.۵٪

در سال ۱۴۰۳، اگرچه تورم کاهش یافته، اما همچنان در سطح بالا و نگران‌کننده قرار دارد.

مقایسه تورم سالانه در بخش‌های مختلف خدمات

تامین جا و غذا؛ بی‌ثبات‌ترین بخش خدمات

این بخش رکورددار بالاترین نرخ‌های تورم سالانه است:

• ۱۰۹.۷٪در سال ۱۴۰۱

• ۸۶.۵٪در سال ۱۴۰۲

• ۸۴.۳٪در سال ۱۴۰۰

این ارقام نشان می‌دهد که قیمت خدمات مرتبط با غذا و اقامت در برخی سال‌ها بیش از دو برابر شده است.

تعمیر وسایل نقلیه موتوری

تورم سالانه این بخش در سال‌های اخیر بسیار بالا بوده است:

• ۷۴.۹٪در ۱۴۰۱

• ۶۸.۵٪در ۱۴۰۲

• ۶۰٪در ۱۴۰۰

وابستگی به قطعات وارداتی و نوسانات ارزی، عامل اصلی این افزایش شدید قیمت‌ها بوده است.

خدمات سلامت و مددکاری اجتماعی

این بخش نیز فشار تورمی قابل توجهی را تجربه کرده است:

• ۶۹.۴٪در سال ۱۴۰۱

• ۵۹.۵٪در سال ۱۴۰۲

• ۵۷.۹٪در سال ۱۴۰۰

تورم بالا در خدمات سلامت، اثر مستقیمی بر هزینه‌های خانوار و نظام بیمه دارد.

خدمات اداری و پشتیبانی

این گروه با تورم‌های بسیار بالا شناخته می‌شود:

• ۷۲.۱٪در سال ۱۳۹۸

• ۶۴.۸٪در سال ۱۴۰۰

• ۴۷.۸٪در سال ۱۴۰۲

رشد شدید هزینه‌های نیروی انسانی و خدمات برون‌سپاری‌شده نقش کلیدی داشته است.

بخش‌هایی با تورم کنترل‌شده‌تر

اطلاعات و ارتباطات

تورم این بخش نسبتاً باثبات‌تر بوده و معمولاً بین ۱۸تا ۲۶ درصد نوسان داشته است.
در سال ۱۴۰۳، تورم این گروه ۲۴ درصد ثبت شده است.

املاک و مستغلات

اگرچه روند تورم صعودی بوده، اما شدت آن نسبت به خدمات مصرفی کمتر است.
تورم این بخش از ۴.۸٪ در ۱۳۹۵ به ۳۸.۴٪ در ۱۴۰۳ رسیده است.

آب‌رسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت‌های تصفیه

• ویژگی تورم: رشد نسبتاً کنترل‌شده تا سال ۱۳۹۹، اما از سال ۱۴۰۰ به بعد شتاب گرفت.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۲۸.۲٪

  • ۱۴۰۱: ۲۹.۳٪

  • ۱۴۰۳: ۶۰.۵٪

• علت افزایش شدید اخیر:

  • رشد هزینه‌های انرژی و نگهداری زیرساخت‌ها

  • فشار بر تعرفه‌ها و انتقال هزینه‌ها به مصرف‌کننده

• ویژگی: تورم سالانه نسبتاً باثبات در سال‌های قبل، اما در چند سال اخیر پرشتاب و بالاتر از میانگین کل خدمات.

حمل و نقل و انبارداری

• ویژگی تورم: تورم بالا و نوسان زیاد، خصوصاً از سال ۱۳۹۸ به بعد.

• نرخ تورم:

  • ۱۳۹۸: ۴۱٪

  • ۱۴۰۰: ۵۱.۹٪

  • ۱۴۰۳: ۳۵.۸٪

• علت افزایش:

  • وابستگی به سوخت و قطعات وارداتی

  • رشد دستمزد و هزینه نگهداری ناوگان

• ویژگی: فشار تورمی شدید و قابل توجه، با نوسانات سالانه زیاد.

فعالیت‌های بیمه

• ویژگی تورم: نوسانات متوسط، کمتر از خدمات مصرفی و نیروی‌کاربر.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۴۴.۴٪

  • ۱۴۰۱: ۳۰.۷٪

  • ۱۴۰۳: ۲۷.۳٪

• علت افزایش:

  • رشد خسارت‌ها و هزینه‌های پرداخت بیمه‌نامه‌ها

  • افزایش دستمزد کارکنان و تورم عمومی

• ویژگی: تورم کمتر و پایدارتر از خدمات پرمصرف، ولی همچنان بالا.

فعالیت‌های حرفه‌ای، علمی و فنی

• ویژگی تورم: متوسط و نسبتا پایدار، با برخی جهش‌های کوتاه‌مدت.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۳۳.۹٪

  • ۱۴۰۱: ۳۲.۴٪

  • ۱۴۰۳: ۲۹.۵٪

• علت: افزایش دستمزد متخصصان، رشد هزینه‌های اداری و فناوری، رشد تقاضا برای خدمات مشاوره‌ای.

• ویژگی: تورم نسبتاً کنترل‌شده و کمتر از بخش‌های مصرفی مانند آموزش و تفریح.

آموزش

• ویژگی تورم: فشار تورمی بالا و شتاب‌دار، به ویژه در سال‌های اخیر.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۳۲.۷٪

  • ۱۴۰۱: ۴۶.۲٪

  • ۱۴۰۳: ۴۰٪

• علت: رشد دستمزد معلمان و کارکنان، افزایش هزینه تجهیزات آموزشی و شهریه‌ها.

• ویژگی: بخش مصرف‌محور و نیروی‌کاربر، فشار تورمی قابل توجه و مستمر.

هنر، سرگرمی و تفریح

• ویژگی تورم: یکی از بی‌ثبات‌ترین و بالاترین نرخ‌های تورم.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۴۷.۱٪

  • ۱۴۰۱: ۶۴.۲٪

  • ۱۴۰۳: ۴۲.۹٪

• علت: افزایش دستمزد هنرمندان، هزینه اجاره فضاها، تورم تجهیزات و مواد مورد استفاده در تفریح و هنر.

• ویژگی: بخش کاملاً مصرف‌محور، پرنوسان و مستعد جهش‌های شدید تورمی.

سایر فعالیت‌های خدماتی

• ویژگی تورم: فشار تورمی بالا و نوسان سالانه شدید.

• نرخ تورم:

  • ۱۴۰۰: ۵۱.۶٪

  • ۱۴۰۱: ۵۶.۳٪

  • ۱۴۰۳: ۴۳.۴٪

• علت: مجموعه‌ای از خدمات مصرفی و نیروی‌کاربر با هزینه‌های بالا و کنترل محدود قیمت‌ها.

• ویژگی: شبیه خدمات تامین جا و غذا، فشار تورمی بالا و قابل توجه.

نوسان تورم؛ ویژگی اصلی خدمات

یکی از نتایج مهم داده‌ها این است که:

• تورم خدمات به‌شدت نوسانی است

• برخی بخش‌ها در یک سال جهش شدید و در سال بعد افت محسوس دارند

• این بی‌ثباتی، برنامه‌ریزی اقتصادی بنگاه‌ها را دشوار می‌کند

نرخ تورم سالانه، بیش از هر شاخص دیگری، ریسک قیمتی در بخش خدمات را نشان می‌دهد.

وضعیت تورم خدمات در سال ۱۴۰۳

در سال ۱۴۰۳:

• تورم کل خدمات: ۳۶.۲٪

• بیشترین تورم:

  • آب‌رسانی و پسماند (۶۰.۵٪)

  • آموزش (۴۰٪)

  • سلامت (۳۵.۷٪)

• کمترین تورم:

  • اطلاعات و ارتباطات (۲۴٪)

کاهش تورم نسبت به ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ مشاهده می‌شود، اما سطح آن همچنان بالا و ساختاری است.

جمع‌بندی

تحلیل نرخ تورم سالانه تولیدکننده خدمات نشان می‌دهد:

• تورم خدمات در ایران مزمن و پرنوسان است

• برخی بخش‌ها بارها تورم‌های بالای ۵۰ و حتی ۱۰۰ درصد را تجربه کرده‌اند

• کاهش مقطعی تورم به معنای حل ریشه‌ای مشکل نیست

برای کنترل تورم خدمات، سیاست‌گذاری باید بر هزینه‌های تولید، بهره‌وری و ثبات اقتصادی متمرکز باشد.