تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده ایران (۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴)فصلی

مقدمه
 

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده نشان می‌دهد سطح قیمت‌های دریافتی تولیدکنندگان در یک فصل مشخص، نسبت به همان فصل در سال قبل چه میزان تغییر کرده است. این شاخص یکی از مهم‌ترین نماگرهای پیش‌نگر تورم در اقتصاد محسوب می‌شود، زیرا تغییرات آن معمولاً با فاصله زمانی در تورم مصرف‌کننده منعکس می‌شود.

بررسی داده‌های فصلی از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد اقتصاد ایران چند موج تورمی متمایز را تجربه کرده که شدت آن در برخی سال‌ها به سطوح بی‌سابقه رسیده است.

روند تورم نقطه‌به‌نقطه شاخص کل؛ سه موج تورمی بزرگ
 

موج اول: ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳

در سال ۱۳۹۱:

• بهار: ۱۸.۵ درصد

• پاییز: ۳۴.۲ درصد

• زمستان: ۳۹.۵ درصد

در سال ۱۳۹۲:

• بهار: ۴۰.۷ درصد

• تابستان: ۳۶.۵ درصد

این ارقام نشان‌دهنده نخستین جهش بزرگ تورم تولیدکننده در دهه ۱۳۹۰ است.

دوره آرامش نسبی: ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶
 

در سال ۱۳۹۴:

• پاییز: ۲.۴ درصد

• زمستان: ۳.۴ درصد

در سال ۱۳۹۵:

• بهار: ۳.۳ درصد

• تابستان: ۴.۳ درصد

تورم نقطه‌ای در این دوره به سطوح تک‌رقمی کاهش یافته است.

موج دوم: ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹
 

در سال ۱۳۹۷:

• پاییز: ۴۷.۹ درصد

• زمستان: ۵۸.۱ درصد

در سال ۱۳۹۸:

• بهار: ۵۷.۶ درصد

• تابستان: ۴۱.۶ درصد

در سال ۱۳۹۹:

• تابستان: ۵۸.۸ درصد

• پاییز: ۶۷.۵ درصد

• زمستان: ۷۳.۰ درصد

سال ۱۳۹۹ یکی از اوج‌های تاریخی تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده محسوب می‌شود.

موج سوم: ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲
 

در سال ۱۴۰۰:

• بهار: ۵۸.۹ درصد

• تابستان: ۴۸.۶ درصد

در سال ۱۴۰۱:

• بهار: ۴۹.۳ درصد

• تابستان: ۴۳.۲ درصد

در سال ۱۴۰۲:

• بهار: ۴۰.۱ درصد

• تابستان: ۴۶.۸ درصد

پس از آن، روند نزولی نسبی آغاز می‌شود:

• بهار  ۱۴۰۴: ۲۹.۵ درصد

• تابستان  ۱۴۰۴: ۳۸.۴ درصد

کشاورزی؛ شدیدترین نوسانات نقطه‌ای
 

بخش کشاورزی رکورددار جهش‌های شدید است:

• زمستان  ۱۳۹۱: ۷۳.۰ درصد

• تابستان  ۱۳۹۸: ۷۴.۳ درصد

• زمستان  ۱۳۹۸: ۱۱۱.۴ درصد (بالاترین مقدار ثبت‌شده)

• تابستان  ۱۴۰۱: ۷۷.۷ درصد

• تابستان  ۱۴۰۲: ۸۵.۰ درصد

در برخی فصول نیز تورم منفی ثبت شده است:

• پاییز  ۱۳۹۳: -۱.۶ درصد

• زمستان  ۱۳۹۴: -۴.۲ درصد

این رفتار نشان‌دهنده حساسیت بالای این بخش به شوک‌های قیمتی نهاده‌ها و شرایط اقلیمی است.

معدن؛ جهش‌های سه‌رقمی در دوره اوج
 

معدن یکی از پرنوسان‌ترین بخش‌ها بوده است:

• پاییز  ۱۳۹۸: ۷۵.۵ درصد

• زمستان  ۱۳۹۸: ۷۵.۶ درصد

• تابستان  ۱۴۰۰: ۹۷.۲ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۱۱۳.۷ درصد

• بهار  ۱۴۰۱: ۱۵۴.۱ درصد (بیشترین مقدار کل دوره)

در مقابل، دوره‌هایی با تورم منفی نیز مشاهده می‌شود:

• پاییز  ۱۳۹۳: -۱۳.۵ درصد

• زمستان  ۱۳۹۳: -۱۰.۸ درصد

صنعت (ساخت)؛ موج‌های متوالی تورمی
 

در صنعت نیز چند قله مهم دیده می‌شود:

• زمستان  ۱۳۹۱: ۴۰.۹ درصد

• زمستان  ۱۳۹۸: ۷۷.۵ درصد

• تابستان  ۱۴۰۰: ۷۷.۳ درصد

• پاییز  ۱۴۰۰: ۹۳.۶ درصد

• زمستان  ۱۴۰۰: ۹۴.۷ درصد

پس از آن روند نزولی آغاز می‌شود:

• تابستان  ۱۴۰۴: ۴۳.۹ درصد

• پاییز  ۱۴۰۴: ۴۵.۲ درصد

برق؛ رفتار سیاست‌محور با جهش‌های مقطعی
 

تورم نقطه‌ای برق در برخی فصول بسیار بالا بوده است:

• زمستان  ۱۴۰۰: ۶۲.۷ درصد

• تابستان  ۱۴۰۲: ۷۲.۳ درصد

• زمستان  ۱۴۰۴: ۶۹.۸ درصد

در مقابل، سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ نرخ‌های منفی دو رقمی نیز ثبت شده است:

• بهار  ۱۳۹۴: -۲۰.۲ درصد

خدمات؛ رشد پایدار اما ممتد
 

بخش خدمات روندی باثبات‌تر اما صعودی داشته است:

• زمستان  ۱۳۹۸: ۲۸.۸ درصد

• تابستان  ۱۳۹۹: ۴۰.۲ درصد

• پاییز  ۱۴۰۱: ۵۷.۰ درصد

• تابستان  ۱۴۰۲: ۵۹.۳ درصد

• پاییز  ۱۴۰۲: ۶۱.۹ درصد

پس از آن کاهش نسبی دیده می‌شود:

• بهار  ۱۴۰۴: ۳۳.۴ درصد

• تابستان  ۱۴۰۴: ۳۶.۳ درصد

• پاییز  ۱۴۰۴: ۴۰.۸ درصد

جمع‌بندی نهایی
 

تحلیل تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده نشان می‌دهد:

• سه موج تورمی بزرگ در سال‌های ۱۳۹۱–۱۳۹۲، ۱۳۹۷–۱۳۹۹ و ۱۴۰۰–۱۴۰۲ رخ داده است.

• بخش معدن بیشترین جهش تاریخی (بیش از ۱۵۰ درصد) را ثبت کرده است.

• کشاورزی در زمستان ۱۳۹۸ به بیش از ۱۱۰ درصد رسیده است.

• خدمات روندی پایدارتر اما با افزایش تدریجی داشته است.

• از سال ۱۴۰۳ به بعد نشانه‌هایی از کاهش شدت تورم نقطه‌ای مشاهده می‌شود، هرچند سطوح همچنان بالا هستند.

تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده یکی از مهم‌ترین شاخص‌های هشدار اولیه برای روند آتی قیمت‌ها در اقتصاد است و تحلیل فصلی آن تصویری دقیق از شدت فشارهای قیمتی در بخش‌های مختلف ارائه می‌دهد.