محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
درکشاورزی و دامداری سنتی، قیمتها فقط یک«عدد روی برچسب» نیستند؛ پشت آنها هزینه نهاده، حملونقل، دستمزد، انرژی و حتی شرایط آبوهوایی قرار دارد. به همین خاطر، شاخصهای قیمتی کمک میکنند بفهمیم فشار هزینهای در مرحله تولید
چه مسیری را طی کرده است. تورم سالانه معمولاً میانگین تغییرات ۲ ماهه را نسبت به ۱۲ ماهه قبل نشان میدهد.
دراین دیتا، مسیر تغییرات«شاخص زراعت و باغداری و دامداری سنتی» در طول زمان نشان داده شده و عددها به شکل«درصد» آمدهاند. اگر درصد باشد، یعنی مستقیماً درباره نرخ تغییر صحبت میکنیم؛ و اگر«واحد شاخص» باشد،
یعنی سطح شاخص را میبینیم. واحد زمانی هم«فصل» است، یعنی هر عدد مربوط به یک فصل مشخص است.
چند عامل رایج که معمولاً روی شاخصهای تولید کشاورزی اثر میگذارند:
قیمت نهادهها (مثل خوراک، کود، بذر)، هزینه انرژی، هزینه حملونقل، نرخ ارز (برای نهادههای وارداتی)، و سیاستهای خرید.وقتی چند عامل با هم تغییر کنند، شاخص هم سریعتر واکنش نشان میدهد.
درکل دوره، میانگین «شاخص زراعت و باغداری و دامداری سنتی» حدود 33.49 بوده است. کمینه حدود -0.46 و بیشینه حدود 75.43 ثبت شده؛
یعنی دامنه تغییرات نزدیک 75.90 واحد است. همین دامنه نشان میدهد که بعضی دورهها آرامتر بودهاند و بعضی دورهها فشار بیشتری داشتهاند.
برای فهم نوسانها، انحراف معیار حدود 23.15 یک نشانه خوب است. هر چه این عدد بزرگتر باشد یعنی مسیر پرپیچوخمتر بوده است.
در دورههای پرنوسان، تصمیمهایی مثل خرید مرحلهای نهاده، مدیریت دقیق موجودی و برنامهریزی کوتاهتر معمولاً کمک میکند ریسک کمتر شود.
بالاترین مقدار ثبتشده در سال 1398 و فصل «بهار» دیده میشود (حدود 75.43). پایینترین مقدار هم مربوط به سال 1395 و
فصل «تابستان» است (حدود -0.46) این دو نقطه مثل سقف و کف تجربهشدهاند و کمک میکنند بفهمیم حرکت شاخص در چه محدودهای بوده است.
اگر بخواهیم یک نگاه سادهِ زمانبندی داشته باشیم، میانگین هر فصل را مقایسه میکنیم. در این دادهها، میانگین «تابستان» حدود 33.79 و
میانگین «پاییز» حدود 33.33 است. این تفاوت میتواند نشان بدهد که بعضی دورهها معمولاً پرریسکتر یا پرهزینهتر هستند و بهتر است از قبل برایشان آمادهتر بود.
دومرز ساده برای خواندن سریع دادهها: چارک ۲۵٪ حدود 9.30 و چارک ۷۵٪ حدود 54.98. چارکها دادهها را به سه بخش تقسیم میکنند. اگر مقدارها زیاد بالاتر از چارک ۷۵٪ باشند،
یعنی در محدوده «فشار» حرکت میکنیم؛ و اگر بیشتر زیر چارک ۲۵٪ باشند، یعنی وضعیت آرامتر است.
یک تقسیمبندی کاربردی: زیر 9.30 «آرام»، بین 9.30 تا 54.98 «عادی/هشدار»، و بالاتر از 54.98 «فشار». این مدل ساده به تصمیمها جهت میدهد؛ مثلاً در «هشدار» بازنگری موجودی و در «فشار» مرحلهای کردن خرید و کنترل هزینهها.
در۶ فصل اخیر، مسیر کلی «رو به کاهش» بوده است. مقدار از حدود 40.05 به حدود 30.90 رسیده و تغییر خالص نزدیک -9.15 واحد ثبت شده است. این خلاصه کوتاه، سریعترین تصویر را از روند کوتاهمدت میدهد.
اگر چند دوره پشتسر هم یکجهت حرکت کند، پیام روشنتر است. اما اگر عددها سریع بالا و پایین شوند، یعنی هنوز عدم قطعیت بالاست و بهتر است تصمیمها انعطافپذیرتر باشد.
برای اینکه تصویر فقط به یک عدد کلی محدود نشود، نگاه کوتاهی هم به چند زیرگروه داریم. «پرورش بز و بزغاله سنتی» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 50.51 داشته است. «پرورش گوسفند و بره سنتی» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 45.48 داشته است. «سبزیجات و حبوبات» در آخرین مشاهده (سال 1404، فصل بهار) مقدار حدود 51.21 داشته است.
وقتی چند زیرگروه با هم حرکت میکنند، معمولاً تغییرات فراگیرتر است. اما اگر یک قلم جلوتر از بقیه حرکت کند، میشود دنبال عامل همان قلم رفت (مثلاً نهاده یا هزینهای که بیشتر اثر گذاشته).
• میانگین «شاخص زراعت و باغداری و دامداری سنتی» حدود 33.49 است و دامنه تغییرات از -0.46 تا 75.43 ثبت شده.
• چارکها (9.30 و 54.98) یک ابزار ساده برای تشخیص آرام/هشدار/فشار هستند.
• در ۶ فصل اخیر، تغییر خالص نزدیک -9.15 واحد بوده و جهت کوتاهمدت را نشان میدهد.