محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت کالاهای وارداتی یکی از مهمترین شاخصهای سنجش فشارهای هزینهای در اقتصاد ایران است. وقتی سال پایه ۱۳۹۰ برابر ۱۰۰ در نظر گرفته میشود، تمام تغییرات بعدی نشان میدهد قیمت کالاهای وارداتی نسبت به سال ۱۳۹۰ چه مسیری را طی کردهاند.
دادههای فصلی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ تصویر بسیار روشنی از سه دوره مشخص ارائه میدهند:
۱. دوره رشد پیوسته تا ۱۳۹۳
۲. دوره ثبات نسبی و نوسان محدود در ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶
۳. جهش شدید در ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸
این مقاله، روند شاخص کل و مهمترین گروههای کالایی را بهصورت تحلیلی بررسی میکند.
فاز اول: رشد شتابدار (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳)
شاخص کل از ۸۸.۵ در بهار ۱۳۹۰ به ۵۲۷.۹ در زمستان ۱۳۹۳ میرسد.
این یعنی بیش از پنج برابر شدن سطح شاخص نسبت به سال پایه.
مهمترین جهشها در این دوره:
عبور از ۲۰۰ در زمستان ۱۳۹۱
عبور از ۳۰۰ در تابستان ۱۳۹۲
رسیدن به بالای ۵۰۰ در زمستان ۱۳۹۳
این دوره، فاز افزایش پیوسته و بدون توقف است.
فاز دوم: ثبات نسبی و نوسان محدود (۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶)
در ۱۳۹۴ شاخص در محدوده ۵۰۰ تثبیت میشود.
در ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ نیز عمدتاً بین ۴۸۰ تا ۵۱۰ نوسان دارد.
نمونهها:
تابستان ۱۳۹۵: ۵۰۱.۹
زمستان ۱۳۹۶: ۴۹۴.۳
در این دوره، رشد متوقف شده و اقتصاد وارد فاز آرامتر میشود.
فاز سوم: جهش شدید (۱۳۹۷ و ۱۳۹۸)
در ۱۳۹۷ روند کاملاً تغییر میکند:
بهار ۱۳۹۷: ۷۱۲.۸
تابستان: ۸۳۲.۳
پاییز: ۱۰۷۱.۹
زمستان: ۱۴۹۹.۱
در ۱۳۹۸ جهش ادامه دارد:
بهار: ۲۰۱۷.۳
این یعنی شاخص نسبت به ۱۳۹۶ تقریباً چهار برابر شده است.
این دوره، بزرگترین شوک قیمتی در کل سری زمانی است.
۱. محصولات صنایع شیمیایی
یکی از پرنوسانترین گروههاست.
زمستان ۱۳۹۳: ۷۵۷.۶
پاییز ۱۳۹۶: ۶۹۳.۲
پاییز ۱۳۹۷: ۱۷۰۸.۵
زمستان ۱۳۹۸: ۳۱۷۶.۴
جهش ۱۳۹۷ بسیار چشمگیر است و این گروه نقش مهمی در افزایش شاخص کل دارد.
۲. ماشینآلات و ادوات برقی
از ۸۰ در بهار ۱۳۹۰ به:
۸۹۳.۸در زمستان ۱۳۹۳
۸۳۳در ۱۳۹۶
۲۱۲۲در پاییز ۱۳۹۷
۴۵۳۹در زمستان ۱۳۹۸
این گروه بیشترین جهش مطلق را تجربه کرده است.
نشاندهنده افزایش شدید هزینه واردات سرمایهای است.
۳. دستگاههای اپتیک و عکاسی
۱۰۵۸در زمستان ۱۳۹۳
کاهش تا ۷۷۷ در زمستان ۱۳۹۶
جهش به ۲۶۳۲ در پاییز ۱۳۹۷
رسیدن به ۵۵۵۸ در زمستان ۱۳۹۸
این نوسان شدید، وابستگی این گروه به نرخ ارز را نشان میدهد.
۴. فلزات معمولی و مصنوعات آن
روند نسبتاً یکنواخت تا ۱۳۹۶، سپس جهش:
زمستان ۱۳۹۶: ۲۸۳.۶
پاییز ۱۳۹۷: ۳۹۲
زمستان ۱۳۹۸: ۵۴۲
رشد سریع اما کمتر از گروه ماشینآلات.
۵. محصولات نباتی
زمستان ۱۳۹۳: ۲۸۷
۱۳۹۵و ۱۳۹۶ در محدوده ۲۶۰–۲۹۰
پاییز ۱۳۹۷: ۳۷۶
زمستان ۱۳۹۸: ۶۸۶
افزایش شدید در سالهای پایانی.
از ۸۱ در ۱۳۹۰ به:
۱۶۰۵در زمستان ۱۳۹۳
تثبیت حوالی ۱۱۰۰ در ۱۳۹۵–۱۳۹۶
جهش به ۳۰۷۴ در ۱۳۹۸
یکی از گروههای با دامنه نوسان بالا.
برخی گروهها رشد ملایمتری داشتهاند:
چوب و مصنوعات چوبی
اشیای هنری
چربیها و روغنهای حیوانی
این گروهها تا ۱۳۹۶ تقریباً در یک کانال محدود حرکت کردهاند و جهش آنها در ۱۳۹۷ کمتر از گروههای سرمایهای بوده است.
۱. ۱۳۹۰–۱۳۹۳: رشد مداوم و سریع
۲. ۱۳۹۴–۱۳۹۶: توقف رشد و نوسان محدود
۳. ۱۳۹۷–۱۳۹۸: جهش ساختاری و تغییر سطح شاخص
مهمترین ویژگی دوره پایانی، افزایش شدید گروههای:
ماشینآلات
صنایع شیمیایی
دستگاههای اپتیک
است.
دادههای فصلی شاخص قیمت کالاهای وارداتی (ریالی، ۱۳۹۰=۱۰۰) نشان میدهد:
اقتصاد در سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ یک موج افزایشی قوی را تجربه کرده است.
بین ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ ثبات نسبی برقرار بوده است.
در ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ یک جهش ساختاری و بسیار شدید رخ داده است.
کالاهای سرمایهای و تکنولوژیک بیشترین رشد را ثبت کردهاند.
این الگو نشان میدهد شوکهای ارزی و تغییر شرایط تجارت خارجی، اثر مستقیمی بر شاخص واردات داشتهاند و سطح هزینه واردات را بهصورت پلهای افزایش دادهاند.