محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص رابطه مبادله از تقسیم شاخص قیمت صادرات بر شاخص قیمت واردات به دست میآید. اگر این نسبت بالاتر از ۱ باشد، صادرات با رشد قیمتی بیشتری نسبت به واردات همراه بوده و قدرت خرید ارزی کشور تقویت میشود. اگر کمتر از ۱ باشد، واردات سریعتر از صادرات گران شده و قدرت مبادله کاهش مییابد.
دادههای ارائهشده به تفکیک سال و فصل و بر مبنای سال پایه ۱۳۹۵ تنظیم شدهاند و تصویر دقیقی از تغییر توازن قیمتی صادرات و واردات در سالهای اخیر ارائه میکنند.
در سال ۱۳۹۵ شاخص رابطه مبادله چه در مبنای ریالی و چه دلاری برابر با ۱.۰۰ است.
در بهار همان سال رابطه ریالی ۱.۰۹ ثبت شده و نشان میدهد صادرات اندکی جلوتر از واردات حرکت کرده است. اما در زمستان عدد به ۰.۹۲ کاهش مییابد. در شاخص دلاری نیز نوسانها محدود و نزدیک به عدد ۱.۰۰ است.
۱۳۹۵ سالی با تعادل نسبی در تراز قیمتی صادرات و واردات محسوب میشود.
در سال ۱۳۹۶ شاخص رابطه مبادله ریالی به ۰.۷۴ کاهش مییابد. این یعنی شاخص صادرات به ۱۳۷.۰ رسیده، در حالی که شاخص واردات به ۱۸۴.۳ افزایش یافته است. رشد واردات سریعتر از صادرات بوده است.
در زمستان ۱۳۹۶ این نسبت به ۰.۶۸ میرسد که یکی از نقاط مهم افت در این سال است.
در شاخص دلاری، عدد سالانه ۰.۹۶ ثبت شده؛ افت ملایمتر از حالت ریالی، اما همچنان نشاندهنده تضعیف رابطه مبادله است.
در سال ۱۳۹۷ شاخص ریالی به ۰.۵۸ سقوط میکند. صادرات به ۲۶۷.۳ رسیده، اما واردات ۴۶۰.۷ ثبت شده است. در تابستان همین سال عدد ۰.۵۵ و در زمستان ۰.۵۸ مشاهده میشود.
در شاخص دلاری، عدد سالانه ۰.۹۷ است و حتی در پاییز به ۱.۰۰ میرسد. بنابراین بخش عمده افت رابطه مبادله در این سال در شاخص ریالی دیده میشود.
در سال ۱۳۹۸ رابطه مبادله ریالی به ۰.۴۴ کاهش مییابد. صادرات ۵۵۷.۲ و واردات ۱۲۶۹.۶ ثبت شدهاند. در زمستان همین سال عدد ۰.۳۹ دیده میشود که نشاندهنده تشدید شکاف است.
در شاخص دلاری، سال ۱۳۹۸ عدد ۰.۹۰ را ثبت کرده و زمستان به ۰.۸۷ میرسد. افت دلاری نیز از این سال محسوستر میشود.
در سال ۱۳۹۹ شاخص ریالی به ۰.۳۴ میرسد. صادرات ۱۳۳۱.۳ و واردات ۳۸۸۲.۴ ثبت شدهاند. در زمستان عدد ۰.۳۲ دیده میشود.
در شاخص دلاری، عدد سالانه ۰.۸۱ است و در زمستان ۰.۸۰ ثبت شده است. روند نزولی همچنان ادامه دارد.
سال ۱۴۰۰ نقطه حداقلی رابطه مبادله ریالی در کل دوره بررسی است. عدد سالانه ۰.۲۱ ثبت شده و در زمستان به ۰.۱۹ کاهش یافته است. صادرات ۳۰۶۳.۹ و واردات ۱۴۵۰۷.۵ گزارش شدهاند.
در شاخص دلاری نیز سال ۱۴۰۰ به ۰.۷۹ رسیده و در زمستان ۰.۷۸ ثبت شده است.
در بهار ۱۴۰۱ رابطه مبادله ریالی ۰.۱۹ و در تابستان ۰.۱۲ ثبت شده است. در همین تابستان صادرات ۷۲۷۹.۱ و واردات ۶۲۸۴۳.۰ گزارش شدهاند.
در شاخص دلاری، بهار ۰.۷۹ و تابستان ۰.۷۵ ثبت شده است.
تابستان ۱۴۰۱ پایینترین سطح ثبتشده در کل سری زمانی ریالی است.
از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ شاخص رابطه مبادله ریالی از ۱.۰۰ به ۰.۲۱ سقوط کرده است.
در همین دوره شاخص دلاری از ۱.۰۰ به ۰.۷۹ رسیده است.
این تفاوت نشان میدهد افت ریالی بسیار شدیدتر از افت دلاری بوده است. در تمام سالهای پس از ۱۳۹۶، واردات سریعتر از صادرات رشد کرده و نسبت قیمتی به زیان صادرات تغییر یافته است.
۱) رابطه مبادله از تعادل کامل در ۱۳۹۵ وارد مسیر نزولی مداوم شده است.
۲) شاخص ریالی سقوط بسیار شدیدتری نسبت به شاخص دلاری داشته است.
۳) سال ۱۴۰۰ و تابستان ۱۴۰۱ پایینترین سطوح ثبتشده را نشان میدهند.
۴) رشد واردات در تمام سالهای پس از ۱۳۹۶ سریعتر از صادرات بوده است.
۵) دادهها نشاندهنده تضعیف مستمر قدرت مبادله تجاری در دوره بررسیشده هستند.