محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) یکی از مهمترین نماگرهای تورمی در اقتصاد است. در این گزارش، «درصد تغییر ماهانه» این شاخص برای خانوارهای شهری ایران از سال ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۴ بررسی شده است.
قبل از ورود به تحلیل، یک نکته مهم درباره نحوه محاسبه این درصدها:
درصد تغییر ماهانه یعنی اینکه شاخص هر ماه با ماه قبل خودش مقایسه میشود.
اگر شاخص ماه جاری بالاتر از ماه قبل باشد، عدد مثبت ثبت میشود؛ اگر پایینتر باشد، عدد منفی.
به زبان ساده:
اگر شاخص از ۳۰۰ به ۳۳۰ برسد، یعنی ۱۰ درصد رشد کرده است.
اگر از ۳۰۰ به ۲۸۵ برسد، یعنی ۵ درصد کاهش داشته است.
تمام درصدهایی که در ادامه میبینید، دقیقاً بر همین اساس محاسبه شدهاند؛ یعنی مقایسه هر ماه با ماه قبل خودش.
در دهه ۱۳۸۰، تغییرات ماهانه شاخص کل عمدتاً پایین و کنترلشده بوده است.
در سال ۱۳۸۱ بیشترین تغییر ماهانه حدود ۱٫۷ درصد ثبت شده است.
در سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶ نیز اغلب ماهها زیر ۲ درصد نوسان داشتهاند.
این نشان میدهد در آن دوره، شدت تغییر قیمتها در سطح ماهانه محدود بوده است.
اما از سال ۱۳۹۱ به بعد دامنه تغییرات افزایش پیدا میکند.
در سال ۱۳۹۲ چندین ماه با تورم بالای ۳ درصد مشاهده میشود.
در سال ۱۳۹۷ روند افزایشی محسوستر میشود و در سال ۱۳۹۸ چندین ماه با تورم بالای ۴ درصد ثبت میشود.
نقطه قابل توجه در سال ۱۴۰۱ رخ میدهد؛ در یکی از ماههای این سال، تغییر ماهانه شاخص کل به حدود ۱۰ درصد میرسد. این عدد یکی از بالاترین تورمهای ماهانه کل دوره ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۴ محسوب میشود.
در سال ۱۴۰۲ نیز چندین ماه با تورم بالای ۳ تا ۴ درصد ثبت شده که نشاندهنده تداوم فشار تورمی در آن سال است.
در سالهای ابتدایی دهه ۱۳۸۰، مثلاً در سال ۱۳۸۳ یا ۱۳۸۴، تغییرات ماهانه خوراکیها معمولاً بین منفی ۱ تا مثبت ۳ درصد بوده است.
اما در سال ۱۳۹۸ چند ماه با تورمهای دو رقمی ثبت میشود.
در سال ۱۴۰۱ یک جهش ۲۴٫۷ درصدی در این گروه دیده میشود.
در سال ۱۴۰۲ نیز عددی نزدیک به ۲۵٫۱ درصد ثبت شده است.
این اعداد نشان میدهد شدت تورم خوراکیها در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ بهمراتب بیشتر از دهه ۱۳۸۰ بوده است.
در سال ۱۳۸۵ تغییرات این گروه اغلب کمتر از ۲ درصد بوده است.
اما در سال ۱۴۰۱ یک جهش ۳۲٫۵ درصدی ثبت شده است.
در همان سال تغییر ۲۱٫۳ درصدی نیز مشاهده میشود.
در سال ۱۴۰۲ هم تغییر ۱۹٫۱ درصدی در این گروه دیده میشود.
ذکر سال در این اعداد اهمیت دارد، زیرا نشان میدهد این شوکها مربوط به یک دوره مشخص بودهاند.
در سال ۱۳۹۷ تورم ماهانه گوشت در برخی ماهها به حدود ۱۳ تا ۱۸ درصد رسیده است.
در سال ۱۳۹۸ نیز تغییر ۲۰ درصدی ثبت شده است.
در مقابل، در سال ۱۳۹۹ ماههایی با کاهش حدود منفی ۶ درصد نیز مشاهده میشود. این نشان میدهد بازار گوشت در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ هم با جهش و هم با افتهای مقطعی روبهرو بوده است.
در سال ۱۴۰۱ تغییر ۳۹ درصدی در سبزیجات ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۲ نیز عددی نزدیک به ۳۰ درصد دیده میشود.
در همان بازه، کاهشهایی مانند منفی ۲۶ درصد نیز ثبت شده است. این دامنه نوسان بالا نشان میدهد سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ از پرتلاطمترین دورهها در این گروه بودهاند.
در سال ۱۳۹۹ یک جهش ۴۲٫۵ درصدی در بخش آب، برق و سوخت ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰ نیز تغییر ۹۶ درصدی مشاهده میشود که یکی از بزرگترین تغییرات ثبتشده در کل دیتا است.
این اعداد نشان میدهد برخی جهشها ناشی از اصلاحات قیمتی یا تصمیمهای سیاستی در همان سالها بودهاند.
بررسی درصد تغییر ماهانه شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای شهری از ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۴ نشان میدهد:
اشاره مستقیم به سالها نشان میدهد تورم ماهانه در این بازه زمانی یکنواخت نبوده، بلکه دورههای آرام و دورههای جهشی مشخصی داشته است.