محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت تولیدکننده محصولات گاوداری صنعتی یکی از مهمترین شاخصهای اقتصادی در بخش کشاورزی و دامپروری محسوب میشود، زیرا تغییرات آن بهطور مستقیم نشاندهنده میزان افزایش یا کاهش هزینه تولید و قیمت فروش محصولات در سطح تولیدکننده است. نرخ تورم سالانه تولیدکننده که بر اساس میانگین چهار فصل منتهی به هر فصل محاسبه میشود، تصویری دقیقتر از روندهای بلندمدت تورم ارائه میدهد و نوسانات کوتاهمدت را تعدیل میکند.
بررسی این شاخص بر مبنای سال پایه ۱۳۹۵ نشان میدهد که بخش گاوداری صنعتی ایران در سالهای اخیر دورههایی از ثبات نسبی، جهش شدید تورمی و سپس کاهش تدریجی فشار تورمی را تجربه کرده است. این روند نهتنها بر سودآوری تولیدکنندگان اثرگذار بوده، بلکه پیامدهای مهمی برای قیمت مصرفکننده و امنیت غذایی کشور نیز داشته است.
بررسی دادههای شاخص کل نشان میدهد که تورم تولیدکننده در ابتدای دوره مورد بررسی در سطح بسیار بالایی قرار داشت. در زمستان ۱۳۹۱، نرخ تورم سالانه به ۶۱٫۵ درصد رسید که نشاندهنده یکی از شدیدترین دورههای افزایش قیمت در این بخش بود. پس از آن، روند تورم بهصورت تدریجی کاهش یافت و تا زمستان ۱۳۹۵ به سطح صفر درصد رسید که بیانگر ثبات نسبی قیمتها در آن دوره بود.
اما این ثبات موقتی بود و از سال ۱۳۹۶ روند افزایشی مجدداً آغاز شد. نرخ تورم سالانه در زمستان ۱۳۹۷ به ۵۴٫۶ درصد و در زمستان ۱۳۹۹ به ۷۷٫۰ درصد رسید. این روند در سالهای بعد شدت بیشتری گرفت و در زمستان ۱۴۰۰ به ۶۹٫۳ درصد و در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۸۱٫۵ درصد افزایش یافت که یکی از بالاترین سطوح تورم در کل دوره محسوب میشود.
پس از این دوره اوج، روند تورم وارد مرحله کاهش شد. در سال ۱۴۰۳ نرخ تورم سالانه به حدود ۱۶٫۶ درصد کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ نیز در محدوده حدود ۱۵ درصد قرار گرفت. این کاهش نشاندهنده تعدیل تدریجی فشارهای تورمی در بخش گاوداری صنعتی است.
شدیدترین افزایش تورم تولیدکننده در فاصله سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ رخ داد. در این دوره، نرخ تورم از حدود ۳۲ درصد در سال ۱۳۹۹ به بیش از ۸۱ درصد در سال ۱۴۰۱ افزایش یافت. این افزایش شدید بیانگر رشد قابل توجه هزینههای تولید، از جمله نهادههای دامی، خوراک دام، انرژی و سایر هزینههای عملیاتی بود.
در سال ۱۴۰۲ نیز با وجود کاهش نسبی تورم، همچنان سطح آن بالا باقی ماند و حدود ۵۱ درصد ثبت شد. این نشان میدهد که اگرچه سرعت افزایش قیمت کاهش یافت، اما سطح قیمتها همچنان در حال رشد بوده است.
گاو ماده شیری بهعنوان یکی از مهمترین اجزای تولید در صنعت گاوداری، روند تورمی قابل توجهی را تجربه کرده است. نرخ تورم سالانه این بخش در زمستان ۱۳۹۷ حدود ۶۹٫۵ درصد ثبت شد و در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۱۱۶ درصد رسید.
این افزایش شدید نشاندهنده افزایش قابل توجه ارزش و هزینه تولید گاو شیری در این دوره است. پس از این اوج، روند تورم کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۲۷ درصد رسید که بیانگر ورود این بخش به دورهای با ثبات نسبی بیشتر است.
گوساله پرواری یکی از مهمترین منابع تولید گوشت قرمز است و تغییرات قیمت آن تأثیر مستقیمی بر بازار گوشت دارد.
نرخ تورم این بخش در سال ۱۳۹۷ حدود ۶۷ درصد بود و در سال ۱۴۰۱ به بیش از ۱۰۷ درصد رسید. این افزایش نشاندهنده رشد قابل توجه هزینههای تولید در این بخش است.
پس از این دوره، روند تورم کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۶٫۸ درصد رسید که نشاندهنده کاهش شدید فشار تورمی و بازگشت نسبی به شرایط پایدارتر است.
شیر بهعنوان مهمترین محصول تولیدی گاوداریها، روند تورمی متفاوتی را تجربه کرده است. نرخ تورم این بخش در سال ۱۳۹۷ حدود ۴۳ درصد بود و در سال ۱۴۰۱ به حدود ۹۵٫۹ درصد رسید.
پس از آن، روند تورم کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۸ درصد رسید. این کاهش نشاندهنده ثبات بیشتر در بازار شیر نسبت به سایر محصولات گاوداری است.
کود دامی نیز بهعنوان یکی از محصولات جانبی مهم، روند تورمی قابل توجهی داشته است. نرخ تورم این بخش در سال ۱۳۹۹ به بیش از ۷۲ درصد رسید.
اما پس از آن، روند تورم کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۳۵ درصد رسید. این کاهش نشاندهنده کاهش سرعت رشد قیمت این محصول است، هرچند همچنان در سطح نسبتاً بالایی قرار دارد.
یکی از مهمترین ویژگیهای این سری زمانی، تغییر فاز تورم است.
دوره اول، از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵، دوره کاهش تدریجی تورم و رسیدن به ثبات نسبی بود.
دوره دوم، از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱، دوره جهش شدید تورمی محسوب میشود که در آن نرخ تورم به بالاترین سطوح تاریخی خود رسید.
دوره سوم، از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، دوره کاهش تدریجی تورم است که نشاندهنده کاهش فشارهای تورمی و حرکت به سمت ثبات نسبی است.
کاهش نرخ تورم در سالهای اخیر نشان میدهد که بخش گاوداری صنعتی در حال عبور از دوره تورم شدید است. با این حال، سطح قیمتها همچنان بالا باقی مانده و احتمال بازگشت تورم در صورت افزایش هزینههای تولید وجود دارد.
در صورتی که شرایط اقتصادی پایدار باقی بماند، انتظار میرود نرخ تورم در این بخش در محدوده متوسط تثبیت شود.
تحلیل دادههای نرخ تورم سالانه تولیدکننده گاوداریهای صنعتی نشان میدهد که این بخش در طول سالهای گذشته نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده است.
تورم از سطح بسیار بالا در اوایل دهه ۱۳۹۰ کاهش یافت، اما از سال ۱۳۹۶ مجدداً افزایش یافت و در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به اوج خود رسید.
پس از این دوره، روند تورم کاهش یافته و در سالهای اخیر وارد مرحله ثبات نسبی شده است.
این روند نشان میدهد که بخش گاوداری صنعتی ایران پس از یک دوره تورم شدید، در حال حرکت به سمت شرایط پایدارتر است.