محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال، یکی از حساسترین نماگرهای بازار کار است؛ چون این گروه سنی معمولاً در نقطه ورود به اشتغال قرار دارد و کوچکترین تغییرات در فضای اقتصادی، ظرفیت جذب بنگاهها، یا حتی فصلهای فعالیت برخی کسبوکارها، خیلی سریع در آمار بیکاری آنها دیده میشود. در این مقاله، «جدول نرخ بیکاری جوانان ۲۴-۱۵ ساله کل کشور به تفکیک فصل» برای دوره ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ را دقیقاً بر پایه دادههای خام مرور میکنیم و نشان میدهیم مسیر این شاخص در فصلهای مختلف چگونه بالا و پایین شده است.
طبق تعریف آماری، نرخ بیکاری از نسبت جمعیت بیکار به جمعیت فعال (شاغل + بیکار) به دست میآید. بنابراین بالا بودن نرخ بیکاری جوانان الزاماً فقط به «کمبود شغل» محدود نیست؛ گاهی افزایش ورود جوانان به بازار کار (افزایش جمعیت فعال) هم میتواند نرخ را بالا ببَرد، حتی اگر تعداد شاغلان هم رشد کرده باشد. برای اینکه تحلیل دقیقتر شود، کنار این شاخص معمولاً باید به وضعیت «جمعیت فعال» هم توجه کرد؛ در همین راستا میتوانید مقالهی مرتبط با تحلیل جمعیت فعال در بازار کار را هم ببینید.
اگر مسیر را به چند بازه معنادار تقسیم کنیم، تغییرات بهتر دیده میشود (اعداد زیر میانگین سالانه همان سالهاست؛ میانگینِ چهار فصل، هر جا داده چهار فصل کامل بوده است):
یک نکته کلیدی: بالاترین میانگین سالانه در کل سری مربوط به سال ۱۳۹۵ با حدود ۲۹٫۱۲۵٪ است، در حالیکه سال ۱۴۰۴ (فعلاً با دادههای موجود) حدود ۱۹٫۳۵۰٪ است؛ یعنی فاصلهای نزدیک به ۹٫۷۷۵ واحد درصد.
در کل دادههای موجود:
این فاصله (از ۳۱٫۲ تا ۱۹٫۰) نشان میدهد بازار کار جوانان میتواند در مقاطع مختلف، تغییرات بسیار بزرگ و سریع را تجربه کند؛ مخصوصاً وقتی شوکهای اقتصادی یا تغییرات ساختاری رخ میدهد.
وقتی کل سالها را کنار هم میگذاریم، میانگین فصلی چنین تصویری میدهد:
برداشت تحلیلی از این الگو معمولاً این است که در زمستان، به دلیل کند شدن فعالیت برخی کسبوکارهای فصلی، محدودتر شدن پروژهها، یا عقب افتادن جذب نیرو تا شروع چرخههای کاری جدید، «فشار بیکاری» در جوانان بیشتر در آمار منعکس میشود. در مقابل، تابستان بهطور نسبی میتواند ظرفیتهای موقتی یا فصلی بیشتری ایجاد کند (هرچند این قاعده در همه سالها یکسان نیست).
در انتهای سری زمانی، سطح نرخ بیکاری جوانان پایینتر از دورههای اوج (مثل ۱۳۹۵-۱۳۹۶) دیده میشود. برای نمونه، در سال ۱۴۰۳ نرخها در فصلها در محدودهای نزدیک به ۲۰٪ ثبت شدهاند و در سال ۱۴۰۴ (تا این مرحله از داده) بهار ۱۹٫۷٪ و تابستان ۱۹٫۰٪ گزارش شده است.
نکته مهم: در فایل داده، برای پاییز و زمستان ۱۴۰۴ مقدار ثبت نشده و بنابراین تحلیل ۱۴۰۴ فعلاً بر پایه دادههای موجود انجام میشود.
این جدول فقط «یک عدد» نیست؛ یک ابزار برای پاسخ به چند سؤال مدیریتی است:
دادههای فصلی نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال در بازه ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ نشان میدهد این شاخص هم «چرخههای زمانی» دارد و هم «الگوی فصلی». زمستان بهطور متوسط بیشترین نرخ را ثبت کرده و تابستان پایینترین میانگین را دارد. از نظر روند بلندمدت، دورههای اوج (بهخصوص حوالی ۱۳۹۵-۱۳۹۶) با نرخهای بسیار بالا دیده میشوند، اما در سالهای اخیر (۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴) سطح شاخص پایینتر آمده و به محدوده نزدیک ۲۰٪ رسیده است. این یعنی برای تحلیلگران بازار کار، تمرکز روی «نقاط شکست روند» و «چرایی تغییرات» در کنار عدد نهایی، ارزش تصمیمسازی بیشتری ایجاد میکند.