محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
نرخ تورم ۱۲ماهه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات یکی از شاخصهای کلیدی برای درک تغییرات پایدار سطح قیمتها در سبد مصرفی خانوار است. اهمیت این شاخص زمانی دوچندان میشود که رفتار آن نه بهصورت میانگین کل، بلکه به تفکیک دهکهای هزینهای بررسی شود. چنین رویکردی امکان مشاهده تفاوتهای ساختاری در تجربه تورمی خانوارها را فراهم میکند.
در این مقاله، دادههای استخراجشده از وبسایت «آمار فکت» مبنای تحلیل قرار گرفته و بررسیها صرفاً بر اساس اعداد ثبتشده برای تمام دهکها، در تمام ماهها و سالها انجام شده است.
در ابتدای سال ۱۳۹۷، نرخ تورم ۱۲ماهه خوراکیها در فروردین از ۱۰٫۳ درصد در دهک اول آغاز میشود و با افزایش تدریجی در هر دهک، به ۱۱٫۶ درصد در دهک دهم میرسد. دهکهای دوم تا نهم بهترتیب مقادیر ۱۰٫۶، ۱۰٫۸، ۱۱٫۰، ۱۱٫۱، ۱۱٫۲، ۱۱٫۳، ۱۱٫۴ و ۱۱٫۵ درصد را ثبت میکنند. این الگو نشاندهنده یک توزیع افزایشی منظم در کل طیف دهکی است.در ماههای بهار و تابستان، این روند با شدت بیشتری ادامه مییابد. بهعنوان نمونه در مرداد، دهکها از ۱۰٫۵ درصد در دهک اول تا ۱۲٫۵ درصد در دهک دهم توزیع شدهاند و دهکهای میانی شامل دهک چهارم تا هفتم در بازه ۱۱٫۹ تا ۱۲٫۲ درصد قرار دارند.
در اسفند ۱۳۹۷، سال با ثبت مقادیر بالا در تمام دهکها به پایان میرسد؛ بهطوریکه دهکها بهترتیب ۳۴٫۹، ۳۶٫۵، ۳۷٫۳، ۳۷٫۵، ۳۷٫۸، ۳۷٫۹، ۳۸٫۱، ۳۸٫۴، ۳۷٫۹ و ۳۸٫۹ درصد را تجربه میکنند.
در فروردین ۱۳۹۸، تورم ۱۲ماهه خوراکیها در دهک اول ۴۱٫۳ درصد است و با افزایش پلکانی تا ۴۵٫۹ درصد در دهک دهم ادامه مییابد. دهکهای دوم تا هشتم همگی بالاتر از ۴۲٫۹ درصد قرار دارند که نشاندهنده بالا رفتن سطح عمومی تورم در کل طیف است.در خرداد، دامنه دهکی بهطور کامل به محدوده بالاتر منتقل میشود؛ دهکها بهترتیب ۵۲٫۲، ۵۳٫۷، ۵۴٫۷، ۵۵٫۱، ۵۵٫۶، ۵۵٫۸، ۵۶٫۱، ۵۶٫۸، ۵۶٫۴ و ۵۷٫۸ درصد را ثبت میکنند. در تابستان، تقریباً تمام دهکها در بازه بالای ۵۸ درصد قرار دارند.
در اسفند ۱۳۹۸، با وجود کاهش نسبی، ترتیب دهکی حفظ میشود و تورم از ۳۹٫۸ درصد در دهک اول تا ۴۴٫۵ درصد در دهک دهم ادامه دارد.
در نیمه نخست سال ۱۳۹۹، کاهش تدریجی تورم در تمام دهکها مشاهده میشود. در خرداد، دهکها در بازه ۲۵٫۴ تا ۲۷٫۹ درصد قرار دارند. در مرداد، همگرایی دهکی به اوج میرسد؛ مقادیر ثبتشده برای دهکها بین ۲۱٫۶ تا ۲۲٫۳ درصد نوسان دارد و فاصله دهکی بسیار محدود است.در نیمه دوم سال، جهت طیف تغییر میکند. در آذر، دهک اول ۲۹٫۵ درصد و دهک دهم ۲۵٫۶ درصد را ثبت میکند و دهکهای میانی بهصورت تدریجی بین این دو مقدار توزیع میشوند. این الگو تا اسفند ادامه دارد و نشاندهنده جابهجایی مرکز فشار تورمی در بین دهکهاست.
سال ۱۴۰۰ با یکی از فشردهترین توزیعهای دهکی همراه است. در تمام ماهها، اختلاف میان دهکها بسیار محدود باقی میماند. در اسفند، دهکها بهترتیب ۵۱٫۸، ۵۱٫۶، ۵۱٫۴، ۵۱٫۴، ۵۱٫۵، ۵۱٫۴، ۵۱٫۵، ۵۱٫۵، ۵۱٫۸ و ۵۱٫۷ درصد هستند. این وضعیت نشان میدهد که تورم خوراکیها در این سال تقریباً بهصورت یکنواخت بر کل طیف دهکی اثر گذاشته است.
در سال ۱۴۰۱، الگوی متفاوتی مشاهده میشود. در خرداد، دهک اول ۵۲٫۷ درصد و دهک دهم ۵۲٫۱ درصد است، اما از نیمه دوم سال شکاف دهکی افزایش مییابد.
در اسفند، دهکها بهترتیب ۷۶٫۴، ۷۳٫۲، ۷۲٫۰، ۷۱٫۱، ۷۰٫۷، ۷۰٫۷، ۶۹٫۸، ۶۹٫۹، ۶۹٫۹ و ۶۹٫۷ درصد را ثبت میکنند. در این ساختار، دهکهای پایینتر نرخ تورم بالاتری نسبت به دهکهای بالاتر تجربه کردهاند.
در سال ۱۴۰۲، روند کاهشی در تمام دهکها مشاهده میشود، اما اختلاف دهکی همچنان پابرجاست. در اسفند، دهکها از ۳۵٫۰ درصد در دهک اول تا ۴۳٫۴ درصد در دهک دهم توزیع شدهاند. دهکهای میانی بهصورت پلکانی در این بازه قرار دارند و کاهش تورم بهصورت همزمان اما نابرابر رخ داده است.
در ۱۴۰۳، دامنه تورم بهطور محسوسی محدود میشود. در اسفند، دهکها بهترتیب ۲۵٫۴، ۲۶٫۳، ۲۶٫۹، ۲۷٫۲، ۲۷٫۶، ۲۷٫۸، ۲۸٫۳، ۲۸٫۵، ۲۸٫۶ و ۲۸٫۸ درصد هستند. اختلاف میان دهک اول و دهم کمتر از ۳٫۵ واحد درصد است که نشاندهنده فشردگی دوباره طیف دهکی است.
در ماههای ابتدایی ۱۴۰۴، روند افزایشی دوباره در تمام دهکها مشاهده میشود. در مهر، دهکها بهترتیب ۴۱٫۷، ۴۱٫۹، ۴۲٫۱، ۴۲٫۳، ۴۲٫۷، ۴۳٫۰، ۴۳٫۲، ۴۳٫۴، ۴۳٫۹ و ۴۳٫۵ درصد را ثبت کردهاند. این اعداد نشان میدهد که افزایش تورم بهصورت همزمان کل طیف دهکی را دربر گرفته است.
بررسی دادههای نرخ تورم ۱۲ماهه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نشان میدهد که:
این تحلیل، تصویری دقیق و مبتنی بر داده از رفتار تورم خوراکیها در میان دهکهای هزینهای ارائه میدهد و میتواند مبنایی برای بررسیهای عمیقتر اقتصادی و اجتماعی قرار گیرد.