محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص «غیرخوراکی و خدمات» یکی از دقیقترین نماگرها برای سنجش تغییرات هزینههای روزمره خانوار در بخشهایی مثل مسکن و اجاره، حملونقل، پوشاک، بهداشت، آموزش، ارتباطات و سایر خدمات است. در این داشبورد، درصد تغییر ماهانه این شاخص نسبت به ماه قبل برای هر ۱۰ دهک هزینهای (از دهک اول تا دهک دهم) در بازه ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ بررسی میشود.
بررسی دادهها نشان میدهد رفتار این شاخص در طول دوره مورد مطالعه، از نظر دامنه تغییرات و شدت نوسان، قابل تفکیک به چند فاز اصلی است.
در ۱۳۹۵ بخش قابل توجهی از ماهها تغییراتی در بازههای پایین ثبت کردهاند (از حدود ۰٫۲ تا ۱٫۲ درصد). در همین سال، برخی ماهها کاهش خفیف نیز مشاهده میشود؛ از جمله اسفند ۱۳۹۵ برای دهک اول ۰٫۲- درصد.
در ۱۳۹۶ نیز الگوی غالب تا نیمه سال، تغییرات ملایم است، با این حال در برخی ماهها افزایش بالاتر مشاهده میشود؛ بهطور مشخص مهر ۱۳۹۶ با مقادیر نزدیک به ۱٫۷ تا ۱٫۹ درصد در دهکها نمایان است.
نتیجه آماری این فاز آن است که سطح تغییرات ماهانه «غیرخوراکی و خدمات» در این مقطع، در مقایسه با سالهای بعد، محدودتر و کمنوسانتر بوده است.
سال ۱۳۹۷: شکلگیری جهشهای پرقدرت
تیر ۱۳۹۷ بهعنوان یک نقطه برجسته، برای همه دهکها در سطحی نزدیک به ۵ درصد ثبت شده است.
در مرداد و شهریور ۱۳۹۷ سطح تغییرات همچنان بالاست و در شهریور ۱۳۹۷ اختلاف دهکی نیز بهصورت معنادار افزایش مییابد؛ از ۳٫۵ درصد در دهک اول تا ۷٫۳ درصد در دهک دهم.
مهر ۱۳۹۷ نیز در سطح بالا قرار دارد (تقریباً ۵٫۵ تا ۶٫۹ درصد بسته به دهک).
سال ۱۳۹۸: استمرار سطح بالاتر با نوسان متفاوت
در تیر ۱۳۹۸ مقادیر همچنان قابل توجه است (حدود ۲٫۹ تا ۴ درصد).
در ماههای پایانی سال ۱۳۹۸، رشدها بصورت مرحلهای تداوم یافته و اختلاف دهکی در برخی ماهها مشهود است؛ برای نمونه اسفند ۱۳۹۸ از ۰٫۸ درصد در دهک اول تا ۲٫۳ درصد در دهک دهم گزارش شده است.
سال ۱۳۹۹: یکی از پرنوسانترین سالهای دوره
تیر ۱۳۹۹ افزایشهای بسیار بالا را نشان میدهد (حدود ۵٫۶ تا ۷٫۷ درصد).
مهر ۱۳۹۹ در دادههای ارائهشده بهعنوان یکی از بیشترین مقادیر کل دوره ثبت شده و اختلاف دهکی نیز چشمگیر است: از ۵٫۸ درصد در دهک اول تا ۱۱٫۸ درصد در دهک دهم.
در مقابل، در آذر ۱۳۹۹ برای دهکهای بالاتر مقادیر منفی مشاهده میشود (از جمله ۰٫۴- درصد در دهک نهم و ۱٫۵- درصد در دهک دهم) که بیانگر وقوع کاهش ماهانه پس از دوره افزایشهای شدید است.
جمعبندی این فاز نشان میدهد هم «سطح تغییرات ماهانه» و هم «دامنه نوسان» در این سالها نسبت به فاز نخست بهطور محسوسی افزایش یافته است.
در بازه ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ اعداد غالباً در محدوده ۲ تا ۴ درصد در نوساناند و نسبت به جهشهای بسیار بزرگ سال ۱۳۹۹، رفتار منظمتری مشاهده میشود؛ هرچند همچنان ماههای پرتغییر وجود دارد.
۱۴۰۰: فروردین در سطح بالاتر قرار دارد (حدود ۳٫۴ تا ۴٫۴ درصد) و سپس ماهها عمدتاً در بازههای میانی حرکت میکنند.
۱۴۰۱: سطح تغییرات ماهانه عمدتاً بالا باقی میماند و در دی ۱۴۰۱ برای دهک دهم مقدار ۵٫۱ درصد ثبت شده است. همچنین اسفند ۱۴۰۱ برای دهک دهم ۴٫۵ درصد گزارش میشود.
۱۴۰۲: نسبت به ۱۴۰۱ از منظر دامنه نوسان متعادلتر است و بسیاری از ماهها حول ۲ تا ۳ درصد حرکت میکند.
۱۴۰۳: اعداد عمدتاً در بازه ۲ تا ۳٫۵ درصد مشاهده میشود و در اغلب ماهها روند کلی دارای ثبات نسبی است.
تحلیل سال ۱۴۰۴ (تا آبان): شروع پرقدرت و مهرِ برجسته
با توجه به دادههای موجود، سال ۱۴۰۴ تا آبان دارای ویژگیهای زیر است:
فروردین ۱۴۰۴ در سطح بالا قرار دارد (حدود ۳٫۶ تا ۴ درصد در دهکها).
اردیبهشت ۱۴۰۴ نیز با مقادیر بالا ادامه مییابد (حدود ۳٫۳ تا ۳٫۹ درصد).
در خرداد تا مرداد کاهش نسبی مشاهده میشود و اعداد به محدوده ۲٫۱ تا ۲٫۸ درصد نزدیک میشوند.
شهریور ۱۴۰۴ بار دیگر در حوالی ۳ درصد تثبیت میشود.
مهر ۱۴۰۴ نقطه برجسته این سال در دادههای فعلی است: از ۳٫۶ درصد در دهک اول تا ۴٫۸ درصد در دهک دهم.
آبان ۱۴۰۴ مجدداً به بازه ۲٫۶ تا ۲٫۹ درصد بازمیگردد.
همگرایی دهکی (اختلاف محدود)
در برخی ماهها، مقادیر دهکها بسیار نزدیک است؛ بهعنوان نمونه:
اردیبهشت ۱۳۹۵ که برای تمامی دهکها ۰٫۲ درصد ثبت شده است.
تیر ۱۳۹۷ که تقریباً برای همه دهکها نزدیک به ۵ درصد گزارش شده است.
واگرایی دهکی (اختلاف معنادار)
در مقابل، در برخی ماهها اختلاف دهکی قابل توجه است؛ از جمله:
شهریور ۱۳۹۷: از ۳٫۵ تا ۷٫۳ درصد
مهر ۱۳۹۹: از ۵٫۸ تا ۱۱٫۸ درصد
دی ۱۴۰۱: از حدود ۲٫۵ تا ۵٫۱ درصد
مهر ۱۴۰۴: از ۳٫۶ تا ۴٫۸ درصد
تفسیر آماری این وضعیت آن است که در برخی ماهها، تغییرات قیمت در اجزای «غیرخوراکی و خدمات» بهگونهای رخ داده که اثر آن برای دهکها یکسان نبوده و اختلاف در تغییر ماهانه شاخص تشدید شده است.
جمعبندی نهایی
در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ تغییرات ماهانه عمدتاً کمدامنه و با نوسان محدود بوده است.
از ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ سطح تغییرات بهطور محسوسی افزایش یافته و ماههای جهشی متعدد مشاهده میشود؛ با ثبت برخی قلههای بسیار بالا در ۱۳۹۹.
در ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ سطح تغییرات ماهانه همچنان بالا باقی میماند، اما ریتم تغییرات نسبتاً منظمتر است.
در ۱۴۰۴ (تا آبان) شروع سال در سطح بالا قرار دارد، سپس در تابستان کاهش نسبی دیده میشود و مهر مجدداً بهعنوان ماه برجسته در دادههای فعلی ظاهر میشود.
اختلاف دهکی در برخی ماهها ناچیز و در برخی ماهها بسیار معنادار است که نشاندهنده تغییر شدت اثرگذاری اجزای شاخص بر گروههای مختلف هزینهای است.