آمار هزینه‌های غیرخوراکی خانوارهای روستایی

مقدمه

هزینه‌های غیرخوراکی یکی از شاخص‌های کلیدی در تحلیل سطح زندگی و ساختار مصرف خانوارها محسوب می‌شود. این داشبورد با اتکا به داده‌های خام مرکز آمار ایران و بر اساس طبقه‌بندی CPC، به بررسی و تحلیل روند متوسط هزینه سالانه غیرخوراکی خانوارهای روستایی در دهک‌های مختلف هزینه‌ای طی سال‌های ۱۳۷۴ تا ۱۴۰۳ می‌پردازد. نتایج نشان‌دهنده رشد مستمر هزینه‌ها، تفاوت معنادار بین دهک‌ها و تغییر تدریجی ساختار مصرف غیرخوراکی در مناطق روستایی کشور است.

روند کلی هزینه‌های غیرخوراکی خانوارهای روستایی

بررسی متوسط کل کشور نشان می‌دهد که هزینه غیرخوراکی سالانه یک خانوار روستایی از حدود ۲٬۹۸۸ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به حدود ۹۰۰٬۷۷۵هزار ریال در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این روند افزایشی پیوسته، بیانگر گسترش تدریجی نقش هزینه‌های خدماتی، آموزشی، حمل‌ و نقل، انرژی و سایر اقلام غیرخوراکی در سبد مصرفی خانوارهای روستایی است.

تحلیل دهک‌های هزینه‌ای

دهک‌های پایین (دهک اول تا سوم)

این دهک‌ها کمترین سطح هزینه غیرخوراکی را در کل دوره مورد بررسی دارند. رشد هزینه در این گروه‌ها عمدتاً همسو با افزایش هزینه‌های ضروری و اجتناب‌ناپذیر بوده و دامنه انتخاب مصرفی آن‌ها محدودتر است.

دهک‌های میانی (دهک چهارم تا هفتم)

دهک‌های میانی از نظر سطح هزینه به میانگین کل کشور نزدیک‌تر هستند و ثبات نسبی بیشتری در روند مصرف غیرخوراکی دارند. این دهک‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی میانگین هزینه‌های روستایی ایفا می‌کنند.

دهک‌های بالا (دهک هشتم تا دهم)

دهک‌های بالاتر بیشترین سهم را از افزایش هزینه‌های غیرخوراکی به خود اختصاص داده‌اند. تنوع اقلام مصرفی و سهم بالاتر خدمات در سبد هزینه‌ای، از ویژگی‌های اصلی این گروه است.

شکاف دهکی هزینه‌های غیرخوراکی

نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول از حدود ۳۲ برابر در سال ۱۳۷۴ به حدود ۲۷ برابر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این تغییر نشان می‌دهد که اگرچه اختلاف نسبی اندکی کاهش یافته، اما اختلاف مطلق سطح هزینه همچنان قابل توجه است.

تغییر ساختار مصرف غیرخوراکی در مناطق روستایی

روند داده‌ها نشان‌دهنده:

• افزایش سهم هزینه‌های غیرخوراکی در کل مخارج خانوار

• گسترش تدریجی مصرف خدمات

• تنوع بیشتر اقلام مصرفی در دهک‌های بالاتر
  این تحولات بیانگر تغییر آرام اما پیوسته ساختار مصرف در مناطق روستایی است.

جمع‌بندی

بر اساس تحلیل داده‌های رسمی مرکز آمار ایران:

• هزینه‌های غیرخوراکی خانوارهای روستایی طی سه دهه اخیر به‌طور مستمر افزایش یافته است.

• تفاوت سطح هزینه میان دهک‌های مختلف پایدار باقی مانده است.

• دهک‌های میانی نقش مهمی در تثبیت میانگین هزینه‌ها دارند.

این نتایج می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای تحلیل‌های آماری، گزارش‌های رسمی و مطالعات اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.