محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
وقتی درباره «تورم وارداتی» حرف میزنیم، معمولاً ذهن به سمت نرخ ارز میرود؛ اما این جدول یک واقعیت مهم را جدا از ارز داخلی نشان میدهد: حتی به واحد دلار هم واردات برای ایران گرانتر شده است.
این شاخص دلاری، اثر جهشهای ریالی را کنار میگذارد و به ما اجازه میدهد مستقیم ببینیم که در بازارهای بینالمللی، قیمت کالاهایی که وارد میکنیم چه مسیری رفتهاند. مبنا سال ۱۳۹۵=۱۰۰ است؛ بنابراین هر عدد بالاتر از ۱۰۰ یعنی قیمت دلاری آن گروه نسبت به ۱۳۹۵ بالاتر است و هر عدد پایینتر از ۱۰۰ یعنی سطح قیمت نسبت به سال پایه پایینتر بوده.
دادههای فصلی از بهار ۱۳۹۰ تا پاییز ۱۴۰۱ نشان میدهد شاخص کل دلاری از ۳۶.۵ (بهار ۱۳۹۰) به ۲۳۳.۰ (پاییز ۱۴۰۱) رسیده است؛ یعنی نهتنها «گران شدن واردات» واقعی است، بلکه این گرانی در سطح دلار هم در یک مسیر بلندمدت قابل ردیابی دیده میشود.
اگر شاخص کل را فصلبهفصل بخوانیم، سه دوره/فاز مشخص دیده میشود:
فاز اول: ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ | رشد از سطح بسیار پایین به نزدیک ۸۰
شاخص کل در سال ۱۳۹۰ از ۳۶.۵ (بهار) به ۴۳.۹ (زمستان) میرسد. در ۱۳۹۱ این روند ادامه دارد و از ۴۷.۶ (بهار) تا ۵۵.۶ (زمستان) بالا میآید. جهش اصلی این فاز در ۱۳۹۲ رخ میدهد: از ۵۹.۹ (بهار ۱۳۹۲) به ۷۹.۸ (زمستان ۱۳۹۲).
برداشت دادهمحور: در این سه سال، واردات هنوز نسبت به سال پایه خیلی ارزانتر است، اما مسیر «گرانتر شدن دلاری» کاملاً رو به بالاست.
فاز دوم: ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ | عبور از ۱۰۰ و سپس اصلاح ملایم
در ۱۳۹۳ شاخص کل از ۸۶.۰ (بهار) به ۱۰۹.۶ (زمستان) میرسد. یعنی در همین سال عملاً واردات به دلار به سطحهای نزدیک/بالای سال پایه نزدیک میشود.
اما در ۱۳۹۶ یک اصلاح دیده میشود: شاخص کل از ۱۰۷.۸ (بهار ۱۳۹۶) به ۱۰۱.۶ (زمستان ۱۳۹۶) کاهش دارد؛ یعنی بعد از عبور از ۱۰۰، یک عقبنشینی کوتاه اتفاق میافتد.
فاز سوم: ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ | شتابگیری و ورود به کانالهای بالای ۲۰۰
از ۱۳۹۷ به بعد داستان عوض میشود: شاخص کل وارد یک مسیر صعودی پایدار میشود.
۱۳۹۷: ۹۶.۷ تا ۱۰۳.۱ (سال ۱۳۹۷ نزدیک به تثبیت اطراف ۱۰۰ است)
۱۳۹۸: ۱۰۷.۶ تا ۱۲۱.۰
۱۳۹۹: ۱۲۷.۶ تا ۱۴۲.۵
۱۴۰۰: ۱۴۷.۸ تا ۱۸۹.۵ (شتاب افزایش در این سال محسوستر است)
۱۴۰۱: ۱۹۶.۱ (بهار) → ۲۰۳.۸ (تابستان) → ۲۰۸.۹ (پاییز) → ۲۱۷.۰ (زمستان) → ۲۲۶.۰ (بهار) → ۲۳۳.۰ (تابستان/پاییز؛ طبق جدول)
نتیجه مهم: شاخص کل به دلاری، از یک مرحله «ارزانتر از پایه» به مرحله «بالاتر از پایه» رسیده و در پایان دوره در سطح دو برابر و بیشتر از سال پایه تثبیت شده است.
۱) حیوانات زنده و محصولات حیوانی | گروهی با قیمت دلاری بالا اما کمشتاب
این گروه برخلاف شاخص کل، از همان ابتدا بالاتر از ۱۰۰ است:
۱۳۹۰: از ۱۰۸.۲ تا ۱۱۰.۲
۱۳۹۱: حدود ۱۱۰.۳ تا ۱۱۵.۱
اما از ۱۳۹۳ به بعد روند کاهشی ملایم دارد: در ۱۳۹۴ زمستان به ۱۰۴.۸ میرسد و در ۱۳۹۶ زمستان حتی ۹۵.۱ ثبت میشود.
بعد دوباره در ۱۳۹۷ به ۹۹.۹ تا ۱۱۸.۰ میرسد و در ۱۴۰۱ هم حول ۱۱۵ تا ۱۱۶ باقی میماند (۱۱۵.۲ / ۱۱۵.۴).
برداشت: این گروه «گرانِ دلاری» هست، اما رشد بلندمدتش آنقدر تند نیست که موتور اصلی جهش شاخص کل باشد.
۲) محصولات نباتی | رشد پلهای با یک افت شوکگونه در ۱۳۹۶
مسیر این گروه منظم و قابل ردیابی است:
۱۳۹۰: ۶۷.۵ تا ۷۰.۶
۱۳۹۲: تا ۸۵.۱ (زمستان)
۱۳۹۳: تا ۱۱۱.۴ (زمستان)
اما در ۱۳۹۶ زمستان یک افت محسوس رخ میدهد: ۹۶.۲.
پس از آن دوباره مسیر صعودی ادامه دارد:
۱۳۹۸: تا ۱۱۷.۸
۱۳۹۹: تا ۱۲۳.۵
۱۴۰۰: تا ۱۳۲.۶
۱۴۰۱: تا ۱۴۶.۷
برداشت: گروه نباتی در دلار هم گران شده، اما با ریتم آرامتر؛ با این حال افت زمستان ۱۳۹۶ یک نقطه عطف است که نشان میدهد این گروه میتواند به شوکهای بازار جهانی حساس باشد.
۳) چربیها و روغن حیوانی و… | از افت طولانی تا جهش شدید در سالهای پایانی
این گروه در آغاز دوره بسیار بالاست:
۱۳۹۰: ۱۲۱.۶ تا ۱۳۰.۸
ولی سپس نزول میکند و تا زمستان ۱۳۹۲ به ۱۰۲.۹ میرسد. در ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۸ تقریباً اطراف ۱۰۰ میچرخد (مثلاً ۱۳۹۷ زمستان ۱۰۲.۸).
اما از ۱۳۹۹ به بعد جهش واقعی آغاز میشود:
۱۴۰۰ بهار ۱۵۵.۱، تابستان ۱۶۸.۶
۱۴۰۱ پاییز ۱۷۲.۹ و سپس ۱۸۹.۲ و ۲۰۴.۸
برداشت: این گروه دقیقاً از آن دسته اقلامی است که میتواند «تورم وارداتی دلاری» را در موجهای کوتاهمدت شدید کند.
۴) محصولات صنایع غذایی و… | رشد آرام ولی پایدار؛ سقفگیری نزدیک ۱۶۰
این گروه از ۱۳۹۰ با سطح ۸۷ تا ۹۰ شروع میکند و تا ۱۳۹۴ زمستان به ۱۱۴.۴ میرسد. در ۱۳۹۶ افت دارد و زمستان به ۱۰۰.۲ نزدیک میشود.
پس از آن روند افزایشی ادامه پیدا میکند:
۱۳۹۹ زمستان ۱۲۷.۹
۱۴۰۰ زمستان ۱۳۷.۴
۱۴۰۱ پاییز ۱۵۱.۶ و سپس ۱۶۰.۰ / ۱۵۹.۷
برداشت: گرانی دلاری غذا و صنایع غذایی «کمسر و صدا» اما مداوم است؛ همین ویژگی باعث میشود اثرش در بلندمدت روی شاخص کل قابل توجه باشد.
۵) محصولات معدنی | صعود تا ۱۴۰۱ و عبور از ۱۶۰
این گروه از ۱۳۹۰ با ۷۲.۸ تا ۷۸ شروع میکند، تا ۱۳۹۴ زمستان به ۱۰۵.۴ میرسد و سپس در ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ اطراف ۱۰۰ نوسان میکند.
از ۱۳۹۸ به بعد صعود شدت میگیرد:
۱۳۹۹ زمستان ۱۲۹.۱
۱۴۰۰ زمستان ۱۲۸.۷ (توقف کوتاه)
۱۴۰۱ پاییز ۱۴۱.۶ و سپس ۱۵۲.۶ / ۱۵۷.۸ / ۱۶۰.۴
برداشت: مواد معدنی در دلار هم وارد کانالهای بالاتر شدهاند و در پایان دوره به سقفهای جدید رسیدهاند.
۶) صنایع شیمیایی یا وابسته | مسیر «کلاسیک» افزایش دلاری تا نزدیک ۲۰۰
شیمیاییها از پایینترین سطوح شروع میکنند:
۱۳۹۰: ۲۵.۳ تا ۳۲.۹
۱۳۹۲: تا ۷۱.۴
۱۳۹۴ زمستان: ۱۰۴.۶ (عبور از ۱۰۰)
پس از ۱۳۹۷ رشد ادامه دارد و در ۱۴۰۱ به ۱۹۸.۳ میرسد.
برداشت: این گروه یکی از ستونهای اصلی رشد شاخص کل است، چون هم «جهت حرکتش» ثابت است و هم «ارتفاع رشدش» بزرگ.
۷) مواد پلاستیکی و مصنوعات | رشد پیوسته از زیر ۵۰ تا بالای ۱۸۰
این گروه الگوی خطیتر دارد:
۱۳۹۰: ۴۵.۷ تا ۵۲.۸
۱۳۹۴ زمستان: ۱۰۵.۵
۱۳۹۹ زمستان: ۱۵۵.۴
۱۴۰۱: تا ۱۸۱.۶
برداشت: پلاستیکها بدون شوکهای عجیب، با شیب پایدار بالا میروند؛ یعنی سهم ثابت و قابل پیشبینی در تورم وارداتی دارند.
۸) پوست خام و چرم | جهش شدید تا ۱۳۹۴ و سپس تثبیت طولانی نزدیک ۲۰۷
این گروه از ۱۷.۵ (بهار ۱۳۹۰) شروع میکند و تا ۱۳۹۳ زمستان ۸۳.۴ جهش میزند، سپس در ۱۳۹۴ به ۱۳۳.۷ میرسد.
در ۱۳۹۶ سقوط دارد (به ۹۴.۴) اما در ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ دوباره جهش میکند تا ۲۱۷.۷ برسد.
از آنجا به بعد یک ویژگی عجیب: اعداد نزدیک ۲۰۷.۴ تا ۲۰۷.۶ برای چند فصل تکرار میشوند.
برداشت: این گروه «نوسانی و جهشی» است، اما در سالهای پایانی ظاهراً وارد یک فاز تثبیت روی سطح بالا شده.
۹) چوب و مصنوعات چوبی | سطح بالا از ابتدا، تغییرات کم
این گروه از همان ۱۳۹۰ بالای ۱۰۰ است (۱۱۱.۵ تا ۱۱۲.۰) و در کل دوره نوسان زیادی ندارد؛ حتی به حدود ۹۸ تا ۱۰۱ هم میرسد ولی دوباره برمیگردد.
در ۱۴۰۱ ارقام دوباره نزدیک ۱۰۸ تا ۱۰۹ است (۱۰۹.۲ / ۱۰۸.۲).
برداشت: گروه «باثبات»؛ نه موتور جهش، نه عامل سقوط.
۱۰) خمیر چوب و مواد الیافی | افزایش تدریجی تا ۱۶۴
از ۷۰.۶ (بهار ۱۳۹۰) به ۹۸.۴ (زمستان ۱۳۹۲) میرسد؛ در ۱۳۹۴ تا بالای ۱۰۰ حرکت میکند و در ۱۴۰۱ به ۱۶۴.۶ ختم میشود.
برداشت: رشد ملایم اما ممتد.
۱۱) مواد نسجی و مصنوعات | حرکت تدریجی تا ۱۶۰
این گروه از ۷۵ تا ۸۱ (۱۳۹۰) شروع میکند و تا ۱۳۹۴ زمستان ۱۰۶.۱ میرسد، سپس در ۱۳۹۶ به حوالی ۹۹.۵ افت میکند.
اما از ۱۳۹۷ به بعد صعود ادامه دارد و در ۱۴۰۱ به ۱۶۰.۲ میرسد.
برداشت: نساجی وارداتی در دلار هم رو به افزایش است و در سالهای پایانی به سقفهای جدید میرسد.
۱۲) انواع کفش | از کانال ۴۰ تا کانال نزدیک ۱۹۰
کفش از ۳۸.۳ (بهار ۱۳۹۰) به ۱۰۸.۷ (زمستان ۱۳۹۴) میرسد. سپس در ۱۳۹۶ یک افت به ۹۷.۹ دارد؛ اما از ۱۳۹۷ به بعد جهش و رشد ادامه پیدا میکند:
۱۳۹۹ زمستان ۱۶۲.۲
۱۴۰۱ تابستان/پاییز ۱۸۸.۴ / ۱۸۴.۶
برداشت: کالاهای مصرفی خاص هم میتوانند تورم وارداتی دلاری جدی داشته باشند، بهخصوص وقتی زنجیره تأمین جهانی متلاطم میشود.
۱۳) مصنوعات سنگ/گچ/سیمان | رشد پیوسته تا نزدیک ۱۹۵
از ۴۲.۹ (بهار ۱۳۹۰) به ۱۱۴.۳ (زمستان ۱۳۹۴) و سپس تا ۱۹۵.۴ در ۱۴۰۱ میرسد.
برداشت: گروهی با رشد پایدار، با وزن قابل توجه در سبد واردات برخی صنایع.
۱۴) مروارید و سنگهای گرانبها | رسیدن به ۱۲۴ و تثبیت
از ۷۶ تا ۹۵.۵ در سالهای ابتدایی رشد میکند، در ۱۳۹۴ زمستان ۱۲۰.۶ میگیرد و سپس در سالهای بعد عمدتاً نزدیک ۱۲۴.۴ تثبیت میشود.
برداشت: در سالهای پایانی، نوسان کم و سطح ثابتتر دارد.
۱۵) فلزات معمولی و مصنوعات آنها | صعود تا بالای ۲۰۹
از ۷۴.۲ (بهار ۱۳۹۰) تا ۱۱۹.۳ (زمستان ۱۳۹۴) بالا میرود؛ در ۱۳۹۶ افت دارد (زمستان ۱۰۲.۱) ولی بعد دوباره وارد مسیر صعودی میشود و در ۱۴۰۱ به ۲۰۹.۹ میرسد.
برداشت: فلزات یکی از بازیگران اصلی دوره پایانیاند؛ چون رشد آنها هم بلندمدت و هم به سطحهای بالای ۲۰۰ رسیده.
۱۶) ماشینآلات و ادوات برقی | بزرگترین جهش و مهمترین توضیحدهنده کانال ۳۰۰+
این گروه از ۲۰.۴ (بهار ۱۳۹۰) شروع میکند و در ۱۳۹۴ زمستان به ۱۱۱.۳ میرسد. بعد از آن رشد جدیتر میشود:
۱۳۹۸ زمستان ۱۳۰.۰
۱۳۹۹ زمستان ۱۶۶.۳
۱۴۰۰ زمستان ۲۵۹.۱
۱۴۰۱ تا ۳۴۵.۶
برداشت: اگر بخواهیم فقط یک گروه را به عنوان «علامتدهنده فشار وارداتی دلاری روی سرمایهگذاری و تولید» معرفی کنیم، همین گروه است.
۱۷) وسایل نقلیه زمینی/هوایی | صعود تا کانال ۲۳۰
از ۳۲.۷ (بهار ۱۳۹۰) تا ۱۰۰.۷ (زمستان ۱۳۹۴) و سپس تا ۲۳۲.۸ (۱۴۰۱) بالا میرود.
برداشت: رشد این گروه نشان میدهد حتی واردات حملونقل/تجهیزات مرتبط هم در دلار مسیر گرانی داشته.
۱۸) اپتیک و عکاسی | جهش تا بالای ۳۰۰
از ۱۷.۱ (بهار ۱۳۹۰) به ۱۱۳.۱ (زمستان ۱۳۹۴) و سپس تا ۳۰۷.۲ (۱۴۰۱) میرسد.
برداشت: این گروه به طور خاص به فناوری و زنجیره عرضه جهانی وابسته است و رشد آن در دلار بسیار برجسته است.
۱۹) کالاها و مصنوعات گوناگون | صعود تدریجی تا ۲۰۸
از ۲۶.۵ (بهار ۱۳۹۰) تا ۱۰۰.۴ (زمستان ۱۳۹۴) و سپس تا ۲۰۸.۰ (۱۴۰۱) میرسد.
برداشت: این گروه نقش «میانگینساز» دارد؛ یعنی همپای شاخص کل بالا میآید و آن را در کانالهای بالاتر تثبیت میکند.
۲۰) اشیای هنری/کلکسیون | جهش محسوس در سالهای پایانی تا ۲۰۲
این گروه از ۴۶.۹ (بهار ۱۳۹۰) به ۱۰۲.۴ (زمستان ۱۳۹۴) میرسد و بعد در سالهای پایانی جهش میگیرد:
۱۴۰۰ زمستان ۱۶۷.۳
۱۴۰۱ تا ۲۰۲.۴
برداشت: حتی گروههای کوچکتر هم در شوکهای جهانی میتوانند رشد دلاری جدی نشان دهند.
۱) شاخص کل از ۳۶.۵ (بهار ۱۳۹۰) به ۲۳۳.۰ (۱۴۰۱) رسیده است؛ یعنی واردات به دلار هم چندبرابر گرانتر شده.
۲) گروههای سرمایهای و فناوری مثل ماشینآلات (تا ۳۴۵.۶) و اپتیک (تا ۳۰۷.۲) بیشترین نقش را در توضیح کانالهای بالای شاخص کل دارند.
۳) نهادههای تولید مثل صنایع شیمیایی (تا ۱۹۸.۳)، پلاستیک (تا ۱۸۱.۶) و فلزات (تا ۲۰۹.۹) نشان میدهند فشار دلاری واردات مستقیم میتواند به هزینه تولید داخلی منتقل شود.
۴) گروههایی مثل چوب و حیوانات زنده رفتار باثباتتری دارند و موتور جهش نیستند.
۵) گروههای شوکپذیر مانند چربیها و روغنها در سالهای پایانی جهش تند داشتهاند و میتوانند عامل موجهای کوتاهمدت تورم وارداتی باشند.
مقاله مرتبطی وجود ندارد