محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
نرخ تورم سالانه (میانگین ۴ فصل منتهی به فصل مورد نظر نسبت به دوره مشابه سال قبل) یکی از مهمترین شاخصها برای سنجش پایداری تورم در اقتصاد است.برخلاف تورم فصلی یا نقطهبهنقطه که نوسانات کوتاهمدت را نشان میدهد، تورم سالانه تصویری روشن از چسبندگی و ماندگاری فشارهای قیمتی ارائه میکند.در این داشبورد، با اتکا به دادههای رسمی با سال پایه ۱۳۹۵=۱۰۰، روند نرخ تورم سالانه تولیدکننده خدمات از ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۴ بررسی میشود.
بررسی شاخص کل «خدمات» نشان میدهد که:
در اوایل دهه ۱۳۹۰، تورم سالانه خدمات در محدوده ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار داشته است
از سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، روندی کاهشی و نسبتاً باثبات مشاهده میشود
از سال ۱۳۹۹ به بعد، تورم سالانه وارد فاز افزایش مداوم و ساختاری شده است
در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، نرخ تورم سالانه خدمات به نزدیک ۶۰ درصد رسیده است
در سال ۱۴۰۴، با وجود کاهش تدریجی، تورم سالانه همچنان بالاتر از ۳۵ درصد باقی مانده است
این روند نشان میدهد که تورم خدمات بهسادگی تخلیه نمیشود و دارای اینرسی بالا است.
دادهها نشان میدهد بیشترین فشار تورمی پایدار در این بازه زمانی شکل گرفته است.
در این سالها:
تورم سالانه تقریباً در تمام بخشهای خدماتی افزایشی و همجهت بوده
کاهشهای مقطعی نتوانسته روند کلی را معکوس کند
اثر شوکهای قیمتی بهصورت انباشتشده در شاخص سالانه ظاهر شده است
تورم سالانه این بخش روندی نسبتاً پایدار و قابل پیشبینی داشته است، بهطوری که از اواخر دهه ۱۳۹۰ تا اوایل ۱۴۰۰ بیشتر در محدوده ۱۵ تا ۳۰ درصد نوسان کرده است. افزایشهای مقطعی در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ مشاهده میشود، که عمدتاً ناشی از:
افزایش هزینه انرژی و تجهیزات تصفیهتحولات قیمتی خدمات زیربنایی، رشد دستمزد کارکنان در بخشهای عملیاتی. این بخش نمونهای از تورم متوسط و نسبتاً پایدار در خدمات عمومی است.
بخش «فعالیتهای خدماتی مربوط به تامین جا و غذا» بالاترین نرخ تورم سالانه را ثبت کرده است.
در اوج این روند، تورم سالانه این بخش به بیش از ۱۱۰ درصد رسیده است.
دلایل اصلی:
افزایش مداوم قیمت مواد غذایی
هزینه بالای نیروی انسانی
اجارهبهای فضاهای تجاری
انتقال کامل هزینهها به مصرفکننده نهایی
این بخش نمونه بارز تورم مزمن و چسبنده در خدمات است.
تورم سالانه این بخش در برخی سالها به بیش از ۷۰ درصد رسیده است.
ویژگی اصلی این بخش، تداوم تورم بالا حتی پس از فروکش شوکها است که فشار بلندمدت بر خانوارها و نظام بیمه ایجاد میکند.
این بخش نیز در سالهای اخیر تورم سالانهای بالاتر از ۸۰ درصد را تجربه کرده است.
وابستگی به قطعات، ارز و هزینههای وارداتی باعث شده تورم آن دیرتر کاهش یابد.
این بخش از خدمات به دلیل وابستگی به سوخت، دستمزد و لجستیک، تورم سالانه بالایی را تجربه کرده است، بهخصوص از سال ۱۳۹۹ به بعد. اوج تورم سالانه در برخی فصلها به بیش از ۵۵ درصد رسیده است. ویژگی اصلی این بخش، افزایش تدریجی و مداوم تورم در طول زمان و حساسیت به قیمت حاملهای انرژی است.
تورم سالانه در بخش بیمه به طور کلی پایینتر از بخشهای خدمات مصرفی بوده و اغلب در محدوده ۲۰ تا ۴۵ درصد نوسان داشته است. با این حال، در برخی سالهای شوکزده مانند ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲، تورم موقتاً افزایش یافته است. دلیل پایینتر بودن نرخ تورم در این بخش:
ماهیت قراردادی و پیشبینیپذیر هزینهها
امکان انتقال ریسک مالی به شرکتهای بیمه
این بخش نیز تورم متوسط داشته و عمدتاً بین ۲۰ تا ۴۰ درصد قرار داشته است. خدمات تخصصی مانند مشاوره، طراحی و تحقیقات به دلیل تمرکز بر نیروی انسانی متخصص و هزینههای عملیاتی، تورم قابلتوجهی تجربه کردهاند. اما نسبت به بخشهای مصرفی، شیب تورم ملایمتر و قابل کنترلتر بوده است.
تورم این بخش در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ شدیداً افزایش یافته و به بیش از ۶۰ درصد رسیده است، که نشاندهنده حساسیت بالای این خدمات به هزینه نیروی انسانی و تجهیزات است. با شروع سال ۱۴۰۴، تورم روند نزولی داشته و به حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.
این دسته شامل خدمات متفرقه بوده و تورم سالانه آن بین ۴۰ تا ۶۰ درصد نوسان داشته است. ویژگی اصلی این بخش، تنوع خدمات و واکنش متفاوت به شوکهای اقتصادی است، بهطوری که برخی خدمات مانند تعمیرات یا خدمات کوچک افزایش تورم بیشتری را تجربه کردهاند و برخی کمتر.
این بخش از سال ۱۳۹۹ به بعد با جهش قابلتوجهی مواجه شده و تورم سالانه آن در مقاطعی به بیش از ۷۰ درصد رسیده است؛ نشانهای از افزایش شدید هزینههای عملیاتی بنگاهها.
اطلاعات و ارتباطات
تورم سالانه این بخش عموماً در محدوده ۲۰ تا ۲۵ درصد باقی مانده است.
بهرهوری بالا، رقابت و ماهیت دیجیتال خدمات، مانع از جهشهای شدید قیمتی شده است.
املاک و مستغلات
اگرچه تورم این بخش روندی صعودی داشته، اما شیب آن نسبت به خدمات مصرفی ملایمتر و قابلپیشبینیتر بوده است.
تحلیل دادهها نشان میدهد:
خدمات نیرویکاربر و مصرفمحور بیشترین تورم سالانه را دارند
تورم خدمات نسبت به کالاها چسبندهتر است
کاهش تورم در خدمات معمولاً با تاخیر زمانی رخ میدهد
این ویژگیها باعث میشود مهار تورم خدمات یکی از دشوارترین چالشهای سیاستگذاری اقتصادی باشد.
بررسی دادههای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد:
تورم سالانه وارد مسیر نزولی شده است
اما همچنان در سطوح بالا و نگرانکننده قرار دارد
فاصله معناداری با میانگینهای تاریخی وجود دارد
به بیان دیگر، تورم خدمات در مرحله تعدیل تدریجی، نه مهار کامل قرار دارد.
بررسی نرخ تورم سالانه تولیدکننده خدمات نشان میدهد:
فشار تورمی در این بخش انباشتشده و ماندگار است
برخی زیربخشها بهطور مزمن تورم بالا دارند
کنترل تورم خدمات نیازمند اصلاح ساختار هزینه، بهرهوری و دستمزد است
تورم سالانه، شاخصی کلیدی برای درک عمق واقعی و پایداری تورم در اقتصاد خدماتمحور ایران است.
مقاله مرتبطی وجود ندارد