محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
دامهای سنگین شامل گاو، گاومیش و شتر نقش مهمی در تأمین گوشت قرمز، شیر و برخی محصولات جانبی در بخش کشاورزی و دامداری کشور دارند. بررسی روند تغییرات تعداد این دامها در بازه زمانی بلندمدت میتواند تصویر روشنی از تحولات ساختاری دامداری، تأثیر سیاستهای حمایتی، شرایط اقلیمی و تغییر الگوی تولید ارائه دهد. در این داشبورد، روند تغییرات تعداد دامهای سنگین کشور طی سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۲ مورد تحلیل قرار میگیرد.
تعداد گاو و گوساله در کشور از ۵,۲۹۱ هزار رأس در سال ۱۳۵۲ به ۵,۴۵۷ هزار رأس در سال ۱۴۰۲ رسیده است. اگرچه در نگاه کلی تغییرات بلندمدت محدود به نظر میرسد، اما نوسانات میاندورهای قابل توجهی در این بخش مشاهده میشود.
در فاصله سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۷، تعداد گاو و گوساله افزایش یافته و به 6,364 هزار رأس رسیده است که نشاندهنده توسعه دامداری سنتی و نیمهصنعتی در این دوره است.
در سال ۱۳۷۲ کاهش محسوسی ثبت شده که میتواند ناشی از محدودیت منابع، تغییرات اقتصادی یا کاهش توان دامداران باشد.
در سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ روند افزایشی مجدداً شکل گرفته و تعداد دام به بیش از ۷,۶۰۰ هزار رأس رسیده که بالاترین سطح ثبتشده در این بازه است.
از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۳ کاهش شدید تعداد گاو و گوساله مشاهده میشود که میتواند با افزایش هزینههای تولید، خشکسالی و تغییر سیاستهای حمایتی مرتبط باشد.
از سال ۱۳۹۶ به بعد، روند بهبود تدریجی دیده میشود و در سال ۱۴۰۲ تعداد دام به ۵,۴۵۷ هزار رأس افزایش یافته است که نشاندهنده ثبات نسبی در این بخش است.
گاومیش بهعنوان دام بومی مناطق خاصی از کشور، بهویژه در استانهای جنوبی و غربی، جایگاه ویژهای در تولید شیر و گوشت دارد.
تعداد گاومیش و بچهگاومیش از ۲۲۰ هزار رأس در سال ۱۳۵۲ به ۲۸۹ هزار رأس در سال ۱۳۶۷ افزایش یافته است.
در سالهای بعد، نوساناتی مشاهده میشود و در سال ۱۳۸۲ تعداد به ۱۵۹ هزار رأس کاهش یافته است.
از سال ۱۳۹۳ به بعد، روند افزایشی مجدداً شکل گرفته و تعداد گاومیشها در سال ۱۴۰۲ به ۲۰۰ هزار رأس رسیده است.
این روند نشان میدهد که دامداری گاومیشی اگرچه در مقایسه با گاو سهم کمتری دارد، اما در سالهای اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته و تا حدی احیا شده است.
شتر یکی از دامهای سازگار با شرایط اقلیمی خشک و نیمهخشک کشور است و نقش مهمی در معیشت مناطق بیابانی دارد.
تعداد شتر و بچهشتر از ۱۱۵ هزار رأس در سال ۱۳۵۲ به ۸۶ هزار رأس در سال ۱۳۶۷ کاهش یافته است.
از سال ۱۳۶۷ به بعد، روند افزایشی تدریجی مشاهده میشود و تعداد شترها در سال ۱۳۸۴ به ۱۵۲ هزار رأس رسیده است.
پس از نوساناتی در دهه ۱۳۹۰، تعداد شتر در سال ۱۴۰۲ به ۱۷۴ هزار رأس افزایش یافته که بالاترین رقم ثبتشده در این دوره محسوب میشود.
این رشد میتواند نشاندهنده افزایش توجه به ظرفیتهای دامداری شتر در مناطق کمآب و سیاستهای حمایتی جدید در این حوزه باشد.
بررسی روند تعداد دامهای سنگین کشور نشان میدهد که دامداری سنگین در ایران طی دهههای اخیر با نوسانات قابل توجهی همراه بوده است. در حالی که تعداد گاو و گوساله در مجموع به ثبات نسبی رسیده، دامداری گاومیش و بهویژه شتر در سالهای اخیر روندی افزایشی داشته است. این تحولات بیانگر تغییر تدریجی در الگوی دامداری کشور و توجه بیشتر به دامهای سازگار با شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آبی است. تقویت بهرهوری، حمایت هدفمند از دامداران و توسعه دامداری متناسب با اقلیم میتواند نقش مهمی در پایداری این بخش ایفا کند.