سایز بازار اسکوتر

مقدمه 

اسکوتر یکی از وسایل نقلیه سبک، پرکاربرد و دوستدار محیط زیست است که در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در زندگی شهری پیدا کرده است. این وسیله با طراحی ساده و امکان جابه‌جایی آسان، هم برای کودکان و نوجوانان جنبه تفریحی دارد و هم برای بزرگسالان وسیله‌ای عملی جهت رفت‌وآمد کوتاه‌مدت محسوب می‌شود.

در دهه اخیر، با افزایش مشکلات ترافیکی و آلودگی هوا، توجه به وسایل حمل‌ونقل پاک و کم‌مصرف بیشتر شده است. همین موضوع باعث شده بازار اسکوتر (اعم از دستی و برقی) رشد قابل توجهی تجربه کند. تعریف بازار هدف اسکوتر نیز گسترده است: از بازار محلی و شهری برای استفاده روزانه گرفته تا بازارهای ملی و حتی صادراتی، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و مناطقی که فرهنگ حمل‌ونقل شخصی سبک در حال شکل‌گیری است.

تحلیل کلان (Macro Analysis)

PESTEL

• سیاسی (Political): سیاست‌های شهری در حمایت از حمل‌ونقل پاک و کاهش ترافیک، یارانه‌های احتمالی برای وسایل نقلیه سبز.

• اقتصادی (Economic): اثر نرخ ارز بر قیمت واردات قطعات، تورم داخلی و قدرت خرید مصرف‌کننده.

• اجتماعی (Social): تغییر سبک زندگی نسل جوان، علاقه به ورزش و تفریح شهری، و افزایش تقاضا برای حمل‌ونقل شخصی کوتاه‌مدت.

• فناوری (Technological): رشد فناوری باتری‌های لیتیومی و موتورهای کم‌مصرف باعث افزایش کیفیت اسکوترها و به‌ویژه اسکوتر برقی شده است.

• زیست‌محیطی (Environmental): فشار برای کاهش آلودگی و حرکت به سمت حمل‌ونقل سبز، فرصت مناسبی برای بازار اسکوتر ایجاد کرده است.

• قانونی (Legal): مقررات تردد شهری و قوانین ایمنی در برخی کشورها می‌تواند محدودیت یا فرصت ایجاد کند.

روندهای کلان

• افزایش محبوبیت محصولات سالم‌تر و دوستدار محیط زیست.

• گسترش استفاده از وسایل اشتراکی (Shared Mobility) که اسکوتر یکی از بازیگران اصلی آن است.

• افزایش هزینه سوخت‌های فسیلی که جذابیت اسکوتر را بیشتر کرده است.

 اندازه بازار و روند رشد

براساس برآوردها، بازار اسکوتر در ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۵۰ هزار دستگاه فروش را تجربه کرده است که ارزشی نزدیک به ۳۵۰۰ میلیارد تومان داشته است. پیش‌بینی می‌شود این بازار با نرخ رشد سالانه ۸ تا ۱۰ درصد در ۵ سال آینده ادامه پیدا کند.

رشد فصلی نیز مشهود است؛ در فصل بهار و تابستان تقاضا به اوج می‌رسد، در حالی‌که پاییز و زمستان فروش کمتری دارد.

بخش‌بندی بازار (Market Segmentation)

بر اساس نوع محصول

• اسکوتر دستی (معمولی): پرکاربرد در میان کودکان و نوجوانان.

• اسکوتر ورزشی: مناسب حرکات نمایشی و استفاده حرفه‌ای.

• اسکوتر برقی: کاربرد روزمره در شهرها، مناسب جوانان و بزرگسالان.

بر اساس نوع استفاده مشتریان

• استفاده روزمره شهری: مسیرهای کوتاه، حمل‌ونقل سبک.

• ورزش و سرگرمی: استفاده در پارک‌ها، باشگاه‌ها و مسیرهای تفریحی.

• حمل‌ونقل عمومی مکمل: استفاده به‌عنوان ابزار تکمیل سفر (Last Mile).

تحلیل این بخش‌ها نشان می‌دهد که اسکوتر برقی، هرچند سهم کمتری نسبت به دستی دارد، اما بیشترین نرخ رشد را به خود اختصاص داده است.

بازیگران اصلی بازار (Competitive Landscape)

برندها و شرکت‌ها

• داخلی: برخی تولیدکنندگان کوچک در زمینه اسکوتر دستی.

• بین‌المللی: برندهایی مانند Xiaomi، Segway و Razor در بازار اسکوتر برقی پیشتاز هستند.

سهم حضور تخمینی

• برندهای خارجی: حدود ۴۵٪

• تولیدکنندگان داخلی: حدود ۳۰٪

• واردات متفرقه و بدون برند: ۲۵٪

مزایا و نقاط ضعف

• برندهای خارجی: کیفیت بالا، طراحی مدرن، قیمت بالاتر.

• تولیدکنندگان داخلی: قیمت مناسب، خدمات پس از فروش محدود.

Porter’s Five Forces

• رقابت درون صنعت: بالا به‌ویژه در بخش برقی.

• ورود تازه‌واردان: متوسط؛ نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه در فناوری باتری.

• قدرت تأمین‌کننده: بالاست، چون باتری و موتور عمدتاً وارداتی‌اند.

• قدرت خریدار: متوسط؛ مصرف‌کننده حساس به قیمت است.

• تهدید جایگزین‌ها: وجود دوچرخه و موتورسیکلت برقی.

 رفتار مصرف‌کننده (Consumer Insights)

مصرف‌کنندگان ایرانی در انتخاب اسکوتر بیشتر به قیمت و کیفیت توجه می‌کنند. نسل جوان همچنین به طراحی مدرن و قابلیت‌های هوشمند مثل اپلیکیشن همراه اهمیت می‌دهد. تبلیغات دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی نقش پررنگی در آگاهی و ترغیب خرید دارند.

در سال‌های اخیر تغییرات رفتاری مشهود بوده است: خانواده‌ها به سمت خرید اسکوتر برقی برای نوجوانان حرکت کرده‌اند و بزرگسالان نیز به دلیل راحتی در رفت‌وآمدهای شهری آن را انتخاب می‌کنند.

زنجیره تأمین و کانال‌های توزیع

زنجیره تولید اسکوتر شامل طراحی، تأمین مواد اولیه (آلومینیوم، باتری، موتور) و مونتاژ است. عمده‌فروشان و واردکنندگان نقش کلیدی دارند.

کانال‌های فروش:

• فروشگاه‌های لوازم ورزشی

• فروشگاه‌های اینترنتی

• فروشگاه‌های بزرگ لوازم خانگی

• بازارهای محلی

فروش آنلاین طی ۳ سال اخیر رشدی نزدیک به ۳۰٪ در سهم بازار داشته است.

فرصت‌ها و تهدیدها

فرصت‌ها

• رشد بازار حمل‌ونقل سبز

• افزایش صادرات به کشورهای همسایه

• نوآوری در طراحی و سبک‌سازی محصولات

تهدیدها

• نوسان قیمت ارز و وابستگی به واردات قطعات

• قوانین محدودکننده تردد در برخی کشورها

• رقابت شدید برندهای بزرگ جهانی

پیش‌بینی و سناریوسازی

سناریوی خوش‌بینانه

رشد سالانه ۱۲٪ تا سال ۱۴۰۸ با نفوذ بیشتر اسکوتر برقی در کلان‌شهرها.

سناریوی بدبینانه

رشد کمتر از ۴٪ به دلیل  مشکلات واردات و کاهش قدرت خرید.

سناریوی محتمل

رشد پایدار حدود ۸٪ سالانه با تمرکز بر توسعه بازار داخلی و فروش آنلاین.

جمع‌بندی و توصیه‌های استراتژیک

بازار اسکوتر در ایران و منطقه آینده‌ای روشن دارد. با توجه به روندهای جهانی در جهت حمل‌ونقل سبز و سبک زندگی فعال، این بازار پتانسیل رشد بالایی دارد.

پیشنهادات

• برندهای داخلی: تمرکز بر طراحی مدرن و خدمات پس از فروش.

• سرمایه‌گذاران: ورود به بخش اسکوتر برقی که بیشترین رشد را دارد.

• بازاریابی: استفاده از شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها برای جلب اعتماد نسل جوان.

• توزیع: تقویت کانال‌های فروش آنلاین و همکاری با فروشگاه‌های بزرگ.

چشم‌انداز آینده نشان می‌دهد که اسکوتر می‌تواند به یکی از ارکان اصلی حمل‌ونقل شهری سبک تبدیل شود.