محصولات، دورهها، داشبوردها و مقالات را در لحظه پیدا کنید
شاخص قیمت تولیدکننده برق، متوسط تغییرات قیمت برق در مرحله تولید را اندازهگیری میکند و برخلاف شاخص قیمت مصرفکننده (CPI)، مستقیماً به هزینههای تولیدکنندگان، نیروگاهها و ساختار تعرفهای مرتبط است.
تحلیل هزینه تمامشده تولید برق
پیشبینی تغییرات تعرفه برق
ارزیابی فشار تورمی در بخش انرژی
مبنای تصمیمگیری سیاستگذاران و سرمایهگذاران
دادهها در این بررسی به سه بازه مصرفی تقسیم شدهاند:
اوج بار: ساعات با بیشترین تقاضای برق
میانبار: ساعات با مصرف متوسط
کمبار: ساعات با کمترین مصرف برق
این تفکیک زمانی کمک میکند اثر تقاضا، محدودیت تولید و سیاستهای قیمتی دقیقتر تحلیل شود.
روند کلی تورم تولیدکننده برق (۱۳۹۰–۱۴۰۴)
بررسی ها نشان میدهد که شاخص قیمت تولیدکننده برق در این دوره نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرده است:
دورههای افزایش شدید:
سالهای ۱۳۹۹، ۱۴۰۰، ۱۴۰۱ و بهویژه ۱۴۰۲
رشدهای فصلی بالای ۲۰ و حتی ۳۰ درصد در برخی فصول
دورههای کاهش یا تورم منفی:
سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷
برخی فصول ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ با کاهش محسوس شاخص
این نوسانات نشاندهنده تأثیر مستقیم اصلاحات قیمتی، نرخ ارز، هزینه سوخت نیروگاهها و سیاستهای یارانهای است.
ساعات اوج بار معمولاً بیشترین حساسیت قیمتی را دارند:
رشدهای شدید تورمی در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲
ثبت افزایشهای بالای ۳۰ درصد در برخی فصول
نوسانات ماهانه قابلتوجه، بهویژه در ماههای تابستان
افزایش تقاضای برق، فشار بر ظرفیت تولید و هزینه بالاتر تأمین انرژی در اوج مصرف، عامل اصلی رشد سریعتر شاخص در این بازه است.
ساعات میانبار الگوی متعادلتری دارند، اما همچنان تورم قابلتوجهی مشاهده میشود:
همراستایی نسبی با روند اوج بار
شدت کمتر نوسانات نسبت به اوج بار
رشد قابل توجه در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲
این بخش معمولاً شاخص تعادلی بازار برق محسوب میشود و برای تحلیل میانمدت اهمیت بالایی دارد.
ساعات کمبار بیشترین نوسان غیرمنتظره را نشان میدهند:
ثبت برخی جهشهای بسیار بالا (مانند رشدهای بالای ۵۰٪ در مقاطع خاص)
در مقابل، دورههایی با تورم منفی شدید
حساس به سیاستهای تشویقی و تعرفههای ترجیحی
این نوسانات نشان میدهد که قیمتگذاری در ساعات کمبار بیش از سایر بازهها تحت تأثیر تصمیمات سیاستی است.
بررسی ماهانه؛ جزئیات پنهان تورم برق
از سال ۱۴۰۳ به بعد، دادهها بهصورت ماهانه ارائه شدهاند (دی تا اسفند و سپس ماههای سال بعد). این دادهها نشان میدهد:
تغییرات ماهانه اغلب کمدامنه اما پیوسته هستند
برخی ماهها نقش «نقطه عطف» در تغییر روند تورم دارند
برای تحلیل کوتاهمدت و پیشبینی بسیار حیاتیاند
بررسی درصد تغییر شاخص قیمت تولیدکننده برق نشان میدهد:
صنعت برق ایران با تورم ساختاری و نوسانات فصلی شدید مواجه است
ساعات اوج بار بیشترین فشار قیمتی را تجربه میکنند
کمبارها بیشترین بیثباتی قیمتی را دارند
تحلیل فصلی و ماهانه، ابزار کلیدی برای سیاستگذاری دقیق است