مقدمه
چیپس سیبزمینی یکی از پایدارترین و محبوبترین میانوعدههای صنعتی در ایران است. با وجود رشد اسنکهای سالمتر در سالهای اخیر، چیپس همچنان بخش قابلتوجهی از بازار تنقلات را در اختیار دارد و بخش مهمی از مصرف روزانه خانوارها محسوب میشود.
میانوعدههایی مانند پفک، پاپکورن و اسنکهای جدید وارد رقابت شدهاند، اما چیپس بهدلیل طعم، بافت ترد، تنوع محصول و قیمت مناسب، همچنان انتخاب اول میلیونها مصرفکننده است.
معرفی محصول
چیپس از برشهای نازک سیبزمینی تهیه میشود که با روش سرخکردن یا پخت تنوری فرآوری شده و با طعمدهندههای مختلف ترکیب میشود.
اهمیت بازار
چیپس یک محصول خرید لحظهای (Impulse) است و به همین دلیل از نظر حجم فروش و تکرار خرید، جایگاه ویژهای در بازار دارد.
بازار هدف
مصرفکنندگان اصلی شامل نوجوانان، جوانان، خانوادهها، مسافران، دانشآموزان و خریداران لحظهای هستند.
تحلیل کلان (PESTEL)
عوامل سیاسی
سازمان غذا و دارو استانداردهای مشخصی برای روغن، نمک و افزودنیها دارد که روی فرمولاسیون محصول اثر مستقیم میگذارد.
عوامل اقتصادی
افزایش قیمت سیبزمینی، روغن و طعمدهندهها هزینه تولید را بالا میبرد. با این حال، چیپس همچنان از پرفروشترین محصولات تنقلات است.
عوامل اجتماعی
مصرف چیپس در دورهمیها، سفر، تماشای فیلم و میانوعده روزانه بسیار رایج است.
روند Healthy Snacks نیز باعث شده نسخههای کمچرب و تنوری محبوبتر شود.
عوامل تکنولوژیک
تجهیزات جدید سرخکن صنعتی، سیستمهای کنترل روغن، بستهبندی MAP و طعمدهی حرفهای کیفیت چیپس را ارتقا دادهاند.
عوامل محیطزیستی
تهیه چیپس از سیبزمینی مصرف بالای آب در کشاورزی را تحتتأثیر قرار میدهد.
همچنین بستهبندیهای پلاستیکی در صورت عدم بازیافت، چالش محیطزیستی ایجاد میکنند.
عوامل قانونی
برچسب تغذیهای، میزان نمک، چربی، و استانداردهای ایمنی از مهمترین قوانین اجباری هستند.
اندازه بازار و روند رشد
اندازه بازار
طبق برآوردهای تحلیلی، سایز بازار چیپس در ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۰۰ تا ۶۵۰ میلیون دلار است.
این رقم نشان میدهد چیپس بیشترین سهم ارزش بازار اسنکهای صنعتی را دارد.
روند رشد اخیر
در پنج سال اخیر، بازار چیپس رشد سالانه حدود ۶ تا ۱۰ درصد را تجربه کرده است.
اگرچه سرعت رشد اسنکهای سالمتر بالاتر بوده، اما چیپس همچنان بزرگترین بخش بازار را تشکیل میدهد.
پیشبینی پنجساله
پیشبینی میشود تا سال ۱۴۰۸ حجم بازار به ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار برسد.
این رشد بیشتر تحتتأثیر تنوع طعمها، بستهبندیهای جدید و افزایش مصرف لحظهای خواهد بود.
عوامل محرک رشد
-
توسعه طعمهای جذاب
-
افزایش مصرف در رویدادهای اجتماعی
-
تقاضای بالا برای اسنک فوری
-
حضور قوی در سوپرمارکتها و بقالیها
بخشبندی بازار (Market Segmentation)
بر اساس نوع محصول
-
چیپس کلاسیک
-
چیپس طعمدار
-
چیپس تنوری و کمچرب
-
چیپس پریمیوم و گورمه
-
چیپس تازهبرش
بر اساس نوع مصرفکننده
-
نوجوانان و جوانان
-
خانوادهها
-
مصرفکنندگان سفر
-
خریداران لحظهای
نیازهای هر گروه
مصرفکنندگان بهدنبال تردی، طعم، قیمت مناسب و تازگی محصول هستند.
بازیگران اصلی بازار
برندهای فعال
تعداد محدودی برند بزرگ عمده بازار چیپس را در اختیار دارند و بخش دیگر توسط تولیدکنندگان متوسط و کوچک تأمین میشود.
سهم بازار
حدود ۷۰ درصد بازار در اختیار برندهای بزرگ و ۳۰ درصد در اختیار تولیدکنندگان کوچک است.
مزیت رقابتی برندهای پیشرو
-
شبکه پخش گسترده
-
تنوع طعم
-
کنترل کیفی بالا
-
بستهبندی جذاب
استراتژیهای رقبا
-
تولید طعمهای خاص
-
بستهبندی اقتصادی
-
تبلیغات دیجیتال و تلویزیونی
-
افزایش قدرت حضور در فروشگاههای زنجیرهای
Porter’s Five Forces
-
رقابت داخلی: بسیار شدید
-
قدرت خریدار: متوسط
-
قدرت تأمینکننده: متوسط
-
تهدید تازهواردان: متوسط رو به بالا
-
تهدید جایگزینها: بالا (پفک، پاپکورن، اسنکهای سالم)
رفتار مصرفکننده
الگوی خرید
چیپس یک خرید احساسی و لحظهای است و اغلب بدون برنامهریزی خریداری میشود.
عوامل اثرگذار بر انتخاب
-
طعم
-
برند
-
قیمت
-
مقدار چربی و نمک
-
نوآوری در بستهبندی
روندهای جدید مصرف
-
رشد مصرف چیپسهای کمچرب
-
گرایش به چیپس تنوری
-
افزایش محبوبیت طعمهای پریمیوم
-
افزایش خرید اینترنتی و فروش آنلاین
زنجیره تأمین و کانالهای توزیع
تأمین مواد اولیه
سیبزمینی، روغن، ادویه و بستهبندی از مهمترین اجزاء زنجیره تولید هستند.
نقش واسطهها
شرکتهای پخش، سوپرمارکتها، هایپرمارکتها و خردهفروشان نقش اصلی در توزیع دارند.
کانالهای فروش
-
فروشگاههای زنجیرهای
-
سوپرمارکتها
-
بقالیها
-
مراکز خرید
-
فروشگاههای آنلاین
قیمتگذاری
قیمتگذاری رقابتی
در بازار چیپس بهدلیل رقابت زیاد، قیمت نقشی حساس دارد. بسیاری از برندها برای رقابت قیمت را پایین نگه میدارند.
قیمتگذاری مبتنی بر ارزش
چیپسهای کمچرب، تنوری یا پریمیوم با قیمت بالاتری عرضه میشوند.
قیمتگذاری هوشمند
-
بستهبندیهای اقتصادی
-
پروموشنهای چندعددی
-
تخفیفهای دورهای
-
بستهبندی تکنفره برای جذب خرید لحظهای
نقش برند
برندهای معتبر قدرت بیشتری در افزایش قیمت دارند.
فرصتها و تهدیدها
فرصتها
-
رشد مصرف در همه فصول سال
-
امکان تولید نسخه سالمتر
-
پتانسیل صادرات به کشورهای همسایه
-
قدرت بالای فروش لحظهای
تهدیدها
-
نوسان قیمت سیبزمینی و روغن
-
رقابت شدید برندها
-
حساسیت اجتماعی نسبت به چربی و نمک بالا
-
افزایش ترجیح مردم برای اسنکهای سالمتر
پیشبینی و سناریوسازی
سناریوی خوشبینانه
با نوآوری در طعم و تولید نسخههای سالم، بازار میتواند رشد بیش از ۱۰ درصدی سالانه داشته باشد.
سناریوی بدبینانه
افزایش شدید هزینه تولید میتواند رشد بازار را محدود کند.
سناریوی محتمل
بازار در مسیر رشد آرام اما پایدار ۷ تا ۹ درصدی خواهد بود.
جمعبندی و توصیههای استراتژیک
استراتژیهای پیشنهادی
-
توسعه طعمهای پریمیوم
-
سرمایهگذاری روی چیپس کمچرب
-
تقویت شبکه پخش
-
استفاده از مواد اولیه باکیفیت
-
همکاری با فروشگاههای زنجیرهای
توصیههای بازاریابی
-
استفاده از اینفلوئنسرهای نسل Z
-
طراحی گرافیکی جذاب و رنگی
-
پروموشنهای ویژه در فروشگاهها
-
معرفی پشتصحنه تولید برای افزایش اعتماد
چشمانداز بازار
چیپس همچنان یکی از قدرتمندترین محصولات بازار اسنک ایران خواهد بود و با ورود طعمهای جدید و نسخههای سالم، این بازار در سالهای آینده رشد پایدار خواهد داشت.